ગરુડપુરાણમ્

આલયસ્તત્ર રૌદ્રે હિ દહ્યતે યેન માનવઃ । છત્રદાનેન સુચ્છાયા જાયતે પથિ તુષ્ટિદા

ત્યાં ભયાનક સ્થાને, જ્યાં માણસ દહાય છે, છત્ર આપવાથી માર્ગમાં ઠંડક અને આનંદ મળે છે.

અસિપત્રવનં ધારમતિક્રામતિ વૈ સુખમ્ । અશ્વારૂઢશ્ચ વ્રજતિ દદતે યદ્યુપાનહૌ

એ તલવારપાનના વનને સરળતાથી પાર કરી જાય છે; અને જો કોઈ ઉપાનહ (પગરખાં) આપે, તો ઘોડા પર ચડીને આગળ વધે છે.

ભોજનાસનદાનેન સુખં માર્ગે ભુનક્તિ વૈ । પ્રદેશે નિર્જલે દાતા સુખી સ્યાદ્વૈ કમણ્ડલોઃ

ભોજન અને બેઠકો આપવાથી માર્ગમાં સુખ મળે છે; પાણી ન હોય ત્યાં કમંડળ આપનાર સુખી થાય છે.

યમદૂતા મહારૌદ્રાઃ કરાલાઃ કૃષ્ણપિઙ્ગલાઃ । ન પીડયન્તિ દાક્ષિણ્યાદ્વસ્ત્રાભરણદાનતઃ

યમદૂતો, ભયાનક, કાળાં અને પીળા, કપડાં અને આભૂષણના દાનથી દયાવશાત્ દુઃખ આપતા નથી.

તિલપાત્રં તુ વિપ્રાય દત્તં પત્રરથ ધ્રુવમ્ । નાશયેત્ત્રિવિધં ષાપં વાઙ્મનઃ કાયસમ્ભવમ્

બ્રાહ્મણને તલથી ભરેલું પાત્ર આપવાથી, પત્રરથ, બોલ, મન અને શરીરથી થયેલા ત્રણ પ્રકારના પાપો નાશ પામે છે.

ઘૃતપાત્રપ્રદાને રુદ્રલોકે વસેન્નરઃ । સર્વોપસ્કરસંયુક્તાં શય્યાં દત્ત્વા દ્વિજાતયે

ઘીથી ભરેલું પાત્ર આપવાથી મનુષ્ય રુદ્રલોકમાં વસે છે; અને સર્વ સાધનોથી સજ્જ શૈયા દ્વિજને આપવાથી—

નાનાપ્સરોભિરાકીર્ણં વિમાનમધિરોહતિ । ષષ્ટિવર્ષસહસ્રાણિ ક્રીડિત્વા શક્રમન્દિરે

વિવિધ અપ્સરાઓથી ભરેલું વિમાન ચડે છે; અને ઇન્દ્રના મહેલમાં સાઠ હજાર વર્ષ સુધી રમ્યા પછી—

ઇન્દ્રલોકાત્પરિભ્રષ્ટ ઇહ લોકે નૃપો ભવેત્ । સર્વોપસ્કરણોપેતં યુવાનં દોષવર્જિતમ્

ઇન્દ્રલોકમાંથી નીચે આવી, આ પૃથ્વી પર રાજા બને છે, સર્વ સુવિધાઓથી યુક્ત, યુવાન અને નિર્દોષ.

યોઽશ્વં દદાતિ વિપ્રાય સ્વર્ગલોકે ચ તિષ્ઠતિ । યાવન્તિ રોમાણિ હયે ભવન્તિ હિ ખગેશ્વર

જે બ્રાહ્મણને ઘોડું આપે છે, પંખીઓના રાજા, તે ઘોડાના રોમ જેટલા વર્ષો સુધી સ્વર્ગલોકમાં વસે છે.

તાવતો રાજિતાંલ્લોકાનાપ્નુવન્તિ હિ પુષ્કલાન્ । ચતુર્ભિસ્તુરગૈર્યુક્તં સર્વોપકરણૈર્યુતમ્

જે લોકો ચાર ઘોડા જોડાયેલા અને બધા સાધનોવાળું રથ આપે છે, તેઓ અનેક સુંદર લોકોએ પ્રાપ્ત કરે છે.

રથં દ્વિજાતયે દત્ત્વા રાજસૂયફલં લભ્ત્

જે વ્યક્તિ દ્વિજને રથ આપે છે, તેને રાજસૂય યજ્ઞ જેટલું ફળ મળે છે.

દુગ્ધાધિકાં ચ મહિષીં નવમેઘવર્ણાં સન્તુષ્ટતર્ણકવલીં જઘનાભિરામામ્ । દત્ત્વા સુવર્ણતિલકાં દ્વિજપુઙ્ગવાય લોકોદયં સ જયતીતિ કિમત્ર ચિત્રમ્

અને, જો કોઈ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણને ઘણું દૂધ આપતી, નવા મેઘ જેવી કાળી, પોતાના ઘાસથી સંતોષી, પીઠે સુંદર, સોનાની છાપવાળી મહિષી આપે, તો તેને અનેક લોકોએ ઉદય થાય છે—આમાં શું આશ્ચર્ય છે?

તાલવૃન્તસ્ય દાનેન વાયુના વીજ્યતે પથિ । કાન્તિયુક્સુભગઃ શ્રીમાન્ ભવત્યમ્બરદાનતઃ

તાળના પાંદડાની પંખી આપવાથી માર્ગમાં પવનથી પંખાવાય છે; વસ્ત્ર દાન કરવાથી મનુષ્ય તેજસ્વી, ભાગ્યશાળી અને સંપન્ન બને છે.

રસાન્નોપસ્કરયુતં ગૃહં વિપ્રાય યોર્ઽપયેત્ । ન હીયતે તસ્ય વંશઃ સ્વર્ગં પ્રાપ્નોત્યનુત્તમમ્

જે વ્યક્તિ બ્રાહ્મણને વાસણ અને રસોઈવાળા ઘર આપે છે, તેના વંશમાં ક્યારેય ઘટાડો થતો નથી અને તે શ્રેષ્ઠ સ્વર્ગને પામે છે.

ભવત્યત્ર ખગશ્રેષ્ઠ ફલગૌખલાઘવમ્ । શ્રદ્ધાશ્રદ્ધાવિભેદેન દાનગૌરવલાઘવાત્

હે પંખીઓના રાજા, અહીં શ્રદ્ધા હોય કે ન હોય અને દાન મોટું કે નાનું હોય, તેના પ્રમાણે ફળ પણ ઓછું કે વધારે મળે છે.

તતો યેનામ્બુદાનાનિ કૃતાન્યત્ર રસાસ્તથા । તદા ખગ તથાહ્લાદમાપદિ પ્રતિપદ્યતે

પછી, હે પંખી, જે વ્યક્તિ પાણીના ઘડા અને પીવાના પદાર્થો આપે છે, તેને મુશ્કેલીમાં પણ આનંદ મળે છે.

અન્નાનિ યેન દત્તાનિ શ્રદ્ધાપૂતેન ચેતસા । સોઽપિ તૃપ્તિમવાપ્નોતિ વિનાપ્યન્નેન વૈ તદા

જે વ્યક્તિ શ્રદ્ધાથી શુદ્ધ મનથી અન્ન આપે છે, તે પોતે પણ ત્યારે અન્ન ન હોય તો પણ તૃપ્તિ પામે છે.

આસન્ને મરણે કુર્યાત્સંન્યાસં ચેદ્વિધાનતઃ । આવર્તેત પુનર્નાસૌ બ્રહ્મભૂયાય કલ્પતે

મરણ નજીક આવે ત્યારે યોગ્ય રીતે સંન્યાસ લે, તો એ ફરી જન્મમરણના ચક્રમાં નથી આવતો; નહિ તો બ્રહ્મરૂપ થવામાં યોગ્ય નથી.

આસન્નમરણો મત્યશ્ચેત્તીર્થં પ્રતિનયિતે । તીર્થપ્રાપ્તૌ ભવેન્મુક્તિર્મ્રિયતે યદિ માર્ગગઃ । પદેપદે ક્રતુસમં ભવેત્તસ્ય ન સંશયઃ

મરણ નજીક હોય ત્યારે કોઈને તીર્થમાં લઈ જાય, તો તીર્થ પહોંચે ત્યારે મુક્તિ મળે છે; રસ્તામાં મરી જાય તો દરેક પગલાંએ યજ્ઞ જેટલું ફળ મળે છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.

ગૃહ્ણીયાચ્ચેદનશનં વ્રતં વિધિવદાગતે । મૃત્યૌ ન સોઽપિ સંસારે ભૂયઃ પર્યટતિ દ્વિજ

યોગ્ય સમયે નિયમથી ઉપવાસ અને વ્રત કરે, તો, હે દ્વિજ, મરણ સમયે એ ફરી જન્મમરણના ચક્રમાં ભટકે નહીં.

કિં દાનમિતિ તુર્યસ્ય પ્રશ્નસ્યોત્તરમીરિતમ્ । દાહમૃત્યોરન્તરે કિમિતિપ્રશ્નોત્તરં શૃણુ

'ચોથા માટે કયું દાન?' એનો જવાબ આપ્યો છે; હવે 'દાહ અને મરણ વચ્ચે શું?' એનો જવાબ સાંભળો.

ગતપ્રાણં તતો જ્ઞાત્વા સ્નાત્વા પુત્રાદિરાશુ તમ્ । શવં જલેન શુદ્ધેન ક્ષાલયેદવિચારયન્

જ્યારે પ્રાણ છોડે ત્યારે, પુત્ર અને અન્ય લોકો સ્નાન કરીને, વિલંબ કર્યા વિના, શુદ્ધ પાણીથી મૃતદેહને ધોઈ દેવું જોઈએ.

પરિધાપ્યાહતે વસ્ત્રે ચન્દનૈઃ પ્રોક્ષયેત્તનુમ્ । તતો મૃતસ્ય સ્થાને વૈ એકોદ્દિષ્ટં સમાચરેત્

શુદ્ધ વસ્ત્ર પહેરાવી, ચંદનથી છાંટીને, પછી મૃતના સ્થાન પર એકોદ્દિષ્ટ વિધિ કરવી જોઈએ.

પ્રયોગપૂર્વં દાહસ્ય યોગ્યતાદિર્યથા ભવેત્ । આંસનં પ્રાક્ષણ ચ સ્યાન્ન સ્યાદેતચ્ચતુષ્ટયમ્

અંત્યેષ્ટિ પહેલાં, જે યોગ્યતા વગેરે જરૂરી હોય, એ પ્રમાણે ઉઠાવવું અને મુકવું જોઈએ, પણ એ ચાર વસ્તુઓ કરવી નહીં.

આવાહનાર્ચન ચૈવ પાન્ત્રાલમ્ભાવગાહને । ભવેદ્દાનાન્નસઙ્કલ્પઃ પિણ્ડદાનં સદા ભવેત્

આવાહન અને પૂજન, પાત્ર ઉઠાવવું અને ડૂબાડવું, અન્નદાનનો સંકલ્પ અને પિંડદાન હંમેશાં કરવું જોઈએ.

પદાર્થપઞ્ચકં ન સ્યાદ્રેખા પ્રત્યવનેજનમ્ । દદ્યાદક્ષય્યમુદકં ન સ્યાદેતત્ત્રયં પુનઃ

પાંચ પદાર્થો, રેખા દોરવી કે પછાડવું, આ બધું કરવું નહીં; અક્ષય જળ આપવું જોઈએ અને એ ત્રણેય ફરી કરવું નહીં.

સ્વધાવાચનમાશીશ્ચ તિલકં ચ ખગોત્તમ । ઘટં દદ્યાત્સમાષાન્નં દદ્યાલ્લોહસ્ય દક્ષિણામ્

હે પંખીઓના શ્રેષ્ઠ, સ્વધા બોલવી, આશીર્વાદ આપવો, તિલક કરવું, ઘડો આપવો, પાકેલું અન્ન આપવું અને લોહાની દક્ષિણા આપવી જોઈએ.

પિણ્ડસ્ય ચાલનં પ્રોક્તં નૈવ પ્રોક્તમિદં ત્રિકમ્ । પ્રચ્છાદનવિસર્ગૌ ચ સ્વસ્તિવાચનકં તથા

પિંડને હલાવવું તો કહેવામાં આવ્યું છે, પણ આ ત્રણ વસ્તુઓ — ઢાંકવું, છોડવું અને શુભકામના માટેનું ઉચ્ચારણ — આમાં સમાવિષ્ટ નથી.

એષુ ષટ્સુ વિધિઃ પ્રોક્તઃ શ્રાદ્ધેષુ મલિનેષુ તે । ષડેવ મરણસ્થાને દ્વારિ ચાત્વરિકે તથા

આ છ વિધિઓ અશુદ્ધ શ્રાદ્ધમાં કરવી કહેવામાં આવી છે; મૃત્યુસ્થળે, દ્વાર પર અને ચોરાસ્તા પર પણ માત્ર આ છ જ વિધિઓ કરવી.