ગરુડપુરાણમ્

અથયામિ ક્રમપ્રાપ્તં પ્રષ્ટુ વા વર્તતે સ્પૃહા ॥ ૨,૩.

હવે ક્રમ મુજબ જે આગળ આવે છે, તે હું સમજાવું છું—જો તને પૂછવાની ઇચ્છા હોય.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૪ શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ । જ્ઞાનતોઽજ્ઞાનતો વાપિયન્નરૈઃ કલુષં કૃતમ્ । તસ્ય પાપસ્ય શુદ્ધ્યર્થં વિધેયા નિષ્કૃતિર્નરૈઃ

શ્રીકૃષ્ણ કહે છે: મનુષ્યે જાણતા કે અજાણતા જે પણ પાપ કરે છે, એ પાપની શુદ્ધિ માટે પ્રાયશ્ચિત્ત કરવું જરૂરી છે.

ભસ્માદિસ્નાનદશકમાદૌ કુર્યાદ્વિચક્ષણઃ । યથાશક્તિ ષડબ્દાદિપ્રત્યામ્નાયાચ્ચરેદપિ

વિદ્વાન વ્યક્તિએ શરૂઆતમાં ભસ્માદિ દસ પ્રકારના સ્નાન કરવું જોઈએ; પોતાની શક્તિ પ્રમાણે છ વર્ષ અને વધુ સમય સુધી નિયમિત વિધિઓનું પાલન કરવું જોઈએ.

તદર્ધં વા તદર્ધં વા તદર્ધાર્ધમથાપિ વા । યથાશક્ત્યા તતઃ કુર્યાદ્દશ દાનાનિ વૈ શૃણુ

અથવા એનું અડધું, અથવા એના અડધાનું પણ અડધું, કે એના પણ અડધાનું અડધું—શક્તિ પ્રમાણે પછી દસ દાન કરવું જોઈએ—સાંભળ.

ગોભૂતિલહિરણ્યાજ્યવાસોધન્યગુડાસ્તથા । રજતં લવણં ચૈવ દાનાનિ દશ વૈ વિદુઃ

ગાય, જમીન, તલ, સોનુ, ઘી, વસ્ત્ર, અનાજ, ગોળ, ચાંદી અને મીઠું—આ દસને દાન કહેવાય છે.

પ્રાયશ્ચિત્તે ત્વાગતા યે તેભ્યો દદ્યાન્નરો દશ । તતો યમદ્વારપથે પૂયશોણિતસંકુલે

જે લોકો પ્રાયશ્ચિત્ત માટે આવે છે, તેમને મનુષ્યએ આ દસ વસ્તુઓનું દાન કરવું જોઈએ; પછી યમના દ્વાર તરફ જતાં, જ્યાં પુસ અને લોહીથી ભરેલો માર્ગ છે,

નદીં વૈતરણીં તર્તું દદ્યાદ્વૈતરણીં ચ ગામ્ । કૃષ્ણસ્તની સકૃષ્ણાઙ્ગી સા વૈ વૈતરણી સ્મૃતા

વૈતરણી નદી પાર કરવા માટે વૈતરણી ગાયનું દાન કરવું જોઈએ—કાળી ગાય અને કાળા અંગવાળી ગાયને વૈતરણી કહેવાય છે.

તિલા લોહં હિરણ્યં ચ કર્પાસં લવણં તથા । સપ્તધાન્યં ક્ષિતિર્ગાવ એકૈકં પાવનં સ્મૃતમ્

તલ, લોહ, સોનુ, કપાસ, મીઠું, સાત પ્રકારના અનાજ, જમીન અને ગાય—આ દરેક પવિત્ર માનવામાં આવે છે.

એતાન્યષ્ટૌ મહાદાનાન્યુત્તમાય દ્વિજાતયે । આતુરેણ તુ દેયાનિ પદરૂપાણિ મે શૃણુ

આ આઠ મહાદાન દ્વિજ માટે શ્રેષ્ઠ છે; બીમાર વ્યક્તિએ કયા પદરૂપ દાન કરવું તે પણ મારી પાસેથી સાંભળ.

છત્રો પાનહવસ્ત્રાણિ મુદ્રિકા ચ કમણ્ડલુઃ । આસનં ભાજનં પદં ચાષ્ટવિધં સ્મૃતમ્

છત્રી, પાણીનો પાત્ર, વસ્ત્ર, મુદ્રિકા, કમંડલુ, આસન, વાસણ અને પગ—આ આઠ પદરૂપ દાન કહેવાય છે.

તિલાપાત્રં સર્પિઃ પાત્રં શય્યા સોપસ્કરા તથા । એતત્સર્વં પ્રદાતવ્યં યદિષ્ટં ચાત્મનોઽપિ તત્

તલનું પાત્ર, ઘીનું પાત્ર અને પથારી સહિત બધું જ દાન કરવું જોઈએ—even જો એ વસ્તુઓ પોતાની માટે પણ ઇચ્છીત હોય.

અશ્વો રથશ્ચ મહીષી વ્યઞ્જનં વસ્ત્રમેવ ચ । બ્રાહ્મણેભ્યઃ પ્રદાતવ્યં બ્રહ્મપૂર્વમપિ સ્વયમ્

ઘોડો, રથ, રાણી, આભૂષણ અને કપડાં—આ બધું બ્રાહ્મણોને પોતાના હાથથી, વિધિવત્ મંત્રોચ્ચાર સાથે આપવું જોઈએ.

દાના ન્યન્યાન્યપિ ખગ તર્પયેત્સ્વીયશક્તિતઃ । પ્રાયાશ્ચિત્તં કૃતં યેન દશ દાનાન્યપિ ક્ષિતૌ

પંખી, પોતાની શક્તિ પ્રમાણે બીજા દાન પણ આપવું જોઈએ; જેમણે પ્રાયશ્ચિત્ત કર્યું છે, એણે પૃથ્વી પર દસ દાન જરૂર કરવું જોઈએ.

દાનં ગોર્વૈતરણ્યાશ્ચ દાનાન્યષ્ટૌ તથાપિ વા । તિલપાત્રં સર્પિઃ પાત્રં શય્યાદાનં તથૈવ ચ

ગાયનું દાન, વૈતરણી ગાયનું દાન અને આઠ અન્ય દાન; તલથી ભરેલું પાત્ર, ઘીથી ભરેલું પાત્ર અને શૈયાનું દાન પણ આવશ્યક છે.

પદદાનં ચ વિધિવન્નાસૌ નિરયગર્ભગઃ । સ્વાતન્ત્ર્યેણાપિ લવણદાનમિચ્છન્તિ સૂરયઃ

પગદાંડીનું યોગ્ય રીતે દાન કરવાથી નરકમાં જન્મ મળતો નથી; અને સ્વતંત્રપણે મીઠું આપવું પણ વિદ્વાનોને મનગમતું છે.

વિષ્ણુદેહસમુત્પન્નો યતોઽયં લવણો રસઃ । આતુરસ્ય યદા પ્રાણા ન યાન્તિ વસુધાતલે

મીઠાનો સ્વાદ તો વિષ્ણુના શરીરથી ઉત્પન્ન થયો છે; જ્યારે બીમાર માણસના પ્રાણ પૃથ્વી પર રહેતા નથી—

લવણં ચ તદા દેયં દ્વારસ્યોદ્વાટનં દિવઃ । યાનિકાનિ ચ દાનાનિ સ્વયં દત્તાનિ માનવૈઃ

ત્યારે મીઠું આપવું જોઈએ અને દરવાજાની ઓટ પણ ચોપડવી જોઈએ; માણસો જે દાન પોતે આપે છે—

તાનિતાનિ ચ સર્વાણિ ઉપતિષ્ઠન્તિ ચાગ્રતઃ । પ્રાયશ્ચિત્તં કૃતં યેન સાઙ્ગં ખગ સ વૈ પુમાન્

એ બધાં દાન તેના આગળ હાજર રહે છે; જે પુરુષે સંપૂર્ણ પ્રાયશ્ચિત્ત કર્યું છે, પંખી, એ માણસ—

પાપાનિ ભસ્મસાત્કૃત્વા સ્વર્ગલોકે મહીયતે । અમૃતં તુ ગવાં ક્ષીરં યતઃ પતગસત્તમ્

પાપોને ભસ્મ કરી, સ્વર્ગલોકમાં માન પામે છે; ગાયનું દૂધ તો ખરેખર અમૃત છે, પંખીઓમાં શ્રેષ્ઠ.

તસ્માદ્દદાતિ યો ધેનુમમૃતત્વં સ ગચ્છતિ । દાનાન્યષ્ટૌ તુ દત્ત્વા વૈ ગન્ધર્વનિલયે વસેત્

એથી જે ગાયનું દાન આપે છે, તે અમરત્વ પામે છે; અને આઠ દાન આપવાથી ગંધર્વોના નિવાસસ્થાને વસે છે.

આલયસ્તત્ર રૌદ્રે હિ દહ્યતે યેન માનવઃ । છત્રદાનેન સુચ્છાયા જાયતે પથિ તુષ્ટિદા

ત્યાં ભયાનક સ્થાને, જ્યાં માણસ દહાય છે, છત્ર આપવાથી માર્ગમાં ઠંડક અને આનંદ મળે છે.

અસિપત્રવનં ધારમતિક્રામતિ વૈ સુખમ્ । અશ્વારૂઢશ્ચ વ્રજતિ દદતે યદ્યુપાનહૌ

એ તલવારપાનના વનને સરળતાથી પાર કરી જાય છે; અને જો કોઈ ઉપાનહ (પગરખાં) આપે, તો ઘોડા પર ચડીને આગળ વધે છે.

ભોજનાસનદાનેન સુખં માર્ગે ભુનક્તિ વૈ । પ્રદેશે નિર્જલે દાતા સુખી સ્યાદ્વૈ કમણ્ડલોઃ

ભોજન અને બેઠકો આપવાથી માર્ગમાં સુખ મળે છે; પાણી ન હોય ત્યાં કમંડળ આપનાર સુખી થાય છે.

યમદૂતા મહારૌદ્રાઃ કરાલાઃ કૃષ્ણપિઙ્ગલાઃ । ન પીડયન્તિ દાક્ષિણ્યાદ્વસ્ત્રાભરણદાનતઃ

યમદૂતો, ભયાનક, કાળાં અને પીળા, કપડાં અને આભૂષણના દાનથી દયાવશાત્ દુઃખ આપતા નથી.

તિલપાત્રં તુ વિપ્રાય દત્તં પત્રરથ ધ્રુવમ્ । નાશયેત્ત્રિવિધં ષાપં વાઙ્મનઃ કાયસમ્ભવમ્

બ્રાહ્મણને તલથી ભરેલું પાત્ર આપવાથી, પત્રરથ, બોલ, મન અને શરીરથી થયેલા ત્રણ પ્રકારના પાપો નાશ પામે છે.

ઘૃતપાત્રપ્રદાને રુદ્રલોકે વસેન્નરઃ । સર્વોપસ્કરસંયુક્તાં શય્યાં દત્ત્વા દ્વિજાતયે

ઘીથી ભરેલું પાત્ર આપવાથી મનુષ્ય રુદ્રલોકમાં વસે છે; અને સર્વ સાધનોથી સજ્જ શૈયા દ્વિજને આપવાથી—

નાનાપ્સરોભિરાકીર્ણં વિમાનમધિરોહતિ । ષષ્ટિવર્ષસહસ્રાણિ ક્રીડિત્વા શક્રમન્દિરે

વિવિધ અપ્સરાઓથી ભરેલું વિમાન ચડે છે; અને ઇન્દ્રના મહેલમાં સાઠ હજાર વર્ષ સુધી રમ્યા પછી—

ઇન્દ્રલોકાત્પરિભ્રષ્ટ ઇહ લોકે નૃપો ભવેત્ । સર્વોપસ્કરણોપેતં યુવાનં દોષવર્જિતમ્

ઇન્દ્રલોકમાંથી નીચે આવી, આ પૃથ્વી પર રાજા બને છે, સર્વ સુવિધાઓથી યુક્ત, યુવાન અને નિર્દોષ.

યોઽશ્વં દદાતિ વિપ્રાય સ્વર્ગલોકે ચ તિષ્ઠતિ । યાવન્તિ રોમાણિ હયે ભવન્તિ હિ ખગેશ્વર

જે બ્રાહ્મણને ઘોડું આપે છે, પંખીઓના રાજા, તે ઘોડાના રોમ જેટલા વર્ષો સુધી સ્વર્ગલોકમાં વસે છે.