ગરુડપુરાણમ્

પ્રવિશેત્સ નવે દેહે પૃહે દરધે ગુહી યથા । શરીરે યે સમાસીનાઃ સર્વે વૈ સપ્ત ધાતવઃ ॥ ૨,૩.

એ નવી દેહમાં પ્રવેશ કરે છે, જેમ કે ઘર, ગુફા કે ખાડામાં પ્રવેશ કરે છે; શરીરમાં બધાં સાત ધાતુઓ વસે છે.

ષાટ્કૌશિકો હ્યયં કાયઃ સર્વે વાતાશ્ચ દેહિનામ્ । મૂત્રં પુરીષં તદ્યોગાદ્યે ચાન્યે વ્યાધયસ્તથા ॥ ૨,૩.

આ શરીર છ આવરણોથી બનેલું છે અને તેમાં તમામ વાયુઓ છે; મૂત્ર, વિસર્જન અને એના સંયોજનથી બીજી બીમારીઓ પણ થાય છે.

પિત્તં શ્લેષ્મા તથા મજ્જા માંસં વૈ મેદ એવ ચ । અસ્થિ શુક્રં તથા સ્નાયુર્દેહેન સહ દહ્યતિ ॥ ૨,૩.

પિત્ત, કફ, મજ્જા, માંસ, ચરબી, હાડકાં, વિર્ય અને સ્નાયુ—આ બધું શરીર સાથે જ ભસ્મ થઈ જાય છે.

એષ તે કથિતસ્તાર્ક્ષ્ય વિનાસઃ સર્વદેહિનમ્ । કથયામિ પુનસ્તેષાં શરીરં ચ યથા ભવેત્ ॥ ૨,૩.

હે તાર્ખ્ય, મેં તને બધા જીવધારીઓના વિનાશ વિશે કહ્યુ છે; હવે હું ફરીથી સમજાવું છું કે એના શરીર કેવી રીતે બને છે.

એકસ્તમ્બંસ્નાયુબદ્ધં સ્થૂણાત્રયવિભૂષણમ્ । ઇન્દ્રિયૈશ્ચ સમાયુક્તં નવદ્વારં શરીરકમ્ ॥ ૨,૩.

શરીર એક જ થાંભલા પર ટકી છે, સ્નાયુઓથી બંધાયેલું છે, ત્રણ થાંભલાથી શોભાયમાન છે, ઇન્દ્રિયોથી સજ્જ છે અને નવ દરવાજા ધરાવે છે.

વિષયૈશ્ચ સમાક્રાન્તં કામક્રોધસમાકુલમ્ । રાગદ્વેષસમાકીર્ણં તૃષ્ણાદુર્ગમતસ્કરમ્ ॥ ૨,૩.

આ શરીર વિષયોની લાલચથી ઘેરાયેલું છે, કામ અને ક્રોધથી ઉથલપાથલ થાય છે, રાગ અને દ્વેષથી ભરેલું છે અને તૃષ્ણાની કિલ્લેને કારણે પાર પડવું અઘરું છે.

લોભજાલપરિચ્છિન્નં મોહવસ્ત્રેણ વેષ્ટિતમ્ । સુબદ્ધં માયયા ચૈતલ્લોભેનાધિષ્ઠિતં પુરમ્ ॥ ૨,૩.

લોભના જાળથી ઘેરાયેલું, મોહના વસ્ત્રથી ઢંકાયેલું, માયાથી મજબૂત રીતે બંધાયેલું અને લોભથી શાસિત—આ શરીર એવુ એક શહેર છે.

એતદ્ગુણસમાકીર્ણં શરીરં સર્વદેહિનામ્ । આત્માનં યે ન જાનન્તિ તે નરાઃ પશવઃ સ્મૃતાઃ ॥ ૨,૩.

આવાં ગુણોથી ભરેલું શરીર બધા જીવધારીઓનું છે; જે મનુષ્યો પોતાને ઓળખતા નથી, તેઓ પશુ સમાન ગણાય છે.

એવમેવ સમાખ્યાતં શરીરં તે ચતુર્વિધમ્ । ચતુરશીતિલક્ષાણિ નિર્મિતા યોનયઃ પુરા ॥ ૨,૩.

હું તને ચાર પ્રકારના શરીર વિશે સમજાવ્યું છે; પ્રાચીન સમયમાં ચોર્યાસી લાખ યોનિઓ સર્જાઈ હતી.

ઉદ્ભિજ્જાઃ સ્વેદજાશ્ચૈવ અણ્ડજાશ્ચ જરાયુજાઃ । એતત્તે સર્વમાખ્યાતં નિરયસ્ય પ્રપઞ્ચતઃ ॥ ૨,૩.

ઉદભિજ, સ્વેદજ, અંડજ અને જરાયુજ—આ બધા જન્મના પ્રકારો અને નરકના વિસ્તૃત વર્ણન મેં તને કહી દીધું.

અથયામિ ક્રમપ્રાપ્તં પ્રષ્ટુ વા વર્તતે સ્પૃહા ॥ ૨,૩.

હવે ક્રમ મુજબ જે આગળ આવે છે, તે હું સમજાવું છું—જો તને પૂછવાની ઇચ્છા હોય.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૪ શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ । જ્ઞાનતોઽજ્ઞાનતો વાપિયન્નરૈઃ કલુષં કૃતમ્ । તસ્ય પાપસ્ય શુદ્ધ્યર્થં વિધેયા નિષ્કૃતિર્નરૈઃ

શ્રીકૃષ્ણ કહે છે: મનુષ્યે જાણતા કે અજાણતા જે પણ પાપ કરે છે, એ પાપની શુદ્ધિ માટે પ્રાયશ્ચિત્ત કરવું જરૂરી છે.

ભસ્માદિસ્નાનદશકમાદૌ કુર્યાદ્વિચક્ષણઃ । યથાશક્તિ ષડબ્દાદિપ્રત્યામ્નાયાચ્ચરેદપિ

વિદ્વાન વ્યક્તિએ શરૂઆતમાં ભસ્માદિ દસ પ્રકારના સ્નાન કરવું જોઈએ; પોતાની શક્તિ પ્રમાણે છ વર્ષ અને વધુ સમય સુધી નિયમિત વિધિઓનું પાલન કરવું જોઈએ.

તદર્ધં વા તદર્ધં વા તદર્ધાર્ધમથાપિ વા । યથાશક્ત્યા તતઃ કુર્યાદ્દશ દાનાનિ વૈ શૃણુ

અથવા એનું અડધું, અથવા એના અડધાનું પણ અડધું, કે એના પણ અડધાનું અડધું—શક્તિ પ્રમાણે પછી દસ દાન કરવું જોઈએ—સાંભળ.

ગોભૂતિલહિરણ્યાજ્યવાસોધન્યગુડાસ્તથા । રજતં લવણં ચૈવ દાનાનિ દશ વૈ વિદુઃ

ગાય, જમીન, તલ, સોનુ, ઘી, વસ્ત્ર, અનાજ, ગોળ, ચાંદી અને મીઠું—આ દસને દાન કહેવાય છે.

પ્રાયશ્ચિત્તે ત્વાગતા યે તેભ્યો દદ્યાન્નરો દશ । તતો યમદ્વારપથે પૂયશોણિતસંકુલે

જે લોકો પ્રાયશ્ચિત્ત માટે આવે છે, તેમને મનુષ્યએ આ દસ વસ્તુઓનું દાન કરવું જોઈએ; પછી યમના દ્વાર તરફ જતાં, જ્યાં પુસ અને લોહીથી ભરેલો માર્ગ છે,

નદીં વૈતરણીં તર્તું દદ્યાદ્વૈતરણીં ચ ગામ્ । કૃષ્ણસ્તની સકૃષ્ણાઙ્ગી સા વૈ વૈતરણી સ્મૃતા

વૈતરણી નદી પાર કરવા માટે વૈતરણી ગાયનું દાન કરવું જોઈએ—કાળી ગાય અને કાળા અંગવાળી ગાયને વૈતરણી કહેવાય છે.

તિલા લોહં હિરણ્યં ચ કર્પાસં લવણં તથા । સપ્તધાન્યં ક્ષિતિર્ગાવ એકૈકં પાવનં સ્મૃતમ્

તલ, લોહ, સોનુ, કપાસ, મીઠું, સાત પ્રકારના અનાજ, જમીન અને ગાય—આ દરેક પવિત્ર માનવામાં આવે છે.

એતાન્યષ્ટૌ મહાદાનાન્યુત્તમાય દ્વિજાતયે । આતુરેણ તુ દેયાનિ પદરૂપાણિ મે શૃણુ

આ આઠ મહાદાન દ્વિજ માટે શ્રેષ્ઠ છે; બીમાર વ્યક્તિએ કયા પદરૂપ દાન કરવું તે પણ મારી પાસેથી સાંભળ.

છત્રો પાનહવસ્ત્રાણિ મુદ્રિકા ચ કમણ્ડલુઃ । આસનં ભાજનં પદં ચાષ્ટવિધં સ્મૃતમ્

છત્રી, પાણીનો પાત્ર, વસ્ત્ર, મુદ્રિકા, કમંડલુ, આસન, વાસણ અને પગ—આ આઠ પદરૂપ દાન કહેવાય છે.

તિલાપાત્રં સર્પિઃ પાત્રં શય્યા સોપસ્કરા તથા । એતત્સર્વં પ્રદાતવ્યં યદિષ્ટં ચાત્મનોઽપિ તત્

તલનું પાત્ર, ઘીનું પાત્ર અને પથારી સહિત બધું જ દાન કરવું જોઈએ—even જો એ વસ્તુઓ પોતાની માટે પણ ઇચ્છીત હોય.

અશ્વો રથશ્ચ મહીષી વ્યઞ્જનં વસ્ત્રમેવ ચ । બ્રાહ્મણેભ્યઃ પ્રદાતવ્યં બ્રહ્મપૂર્વમપિ સ્વયમ્

ઘોડો, રથ, રાણી, આભૂષણ અને કપડાં—આ બધું બ્રાહ્મણોને પોતાના હાથથી, વિધિવત્ મંત્રોચ્ચાર સાથે આપવું જોઈએ.

દાના ન્યન્યાન્યપિ ખગ તર્પયેત્સ્વીયશક્તિતઃ । પ્રાયાશ્ચિત્તં કૃતં યેન દશ દાનાન્યપિ ક્ષિતૌ

પંખી, પોતાની શક્તિ પ્રમાણે બીજા દાન પણ આપવું જોઈએ; જેમણે પ્રાયશ્ચિત્ત કર્યું છે, એણે પૃથ્વી પર દસ દાન જરૂર કરવું જોઈએ.

દાનં ગોર્વૈતરણ્યાશ્ચ દાનાન્યષ્ટૌ તથાપિ વા । તિલપાત્રં સર્પિઃ પાત્રં શય્યાદાનં તથૈવ ચ

ગાયનું દાન, વૈતરણી ગાયનું દાન અને આઠ અન્ય દાન; તલથી ભરેલું પાત્ર, ઘીથી ભરેલું પાત્ર અને શૈયાનું દાન પણ આવશ્યક છે.

પદદાનં ચ વિધિવન્નાસૌ નિરયગર્ભગઃ । સ્વાતન્ત્ર્યેણાપિ લવણદાનમિચ્છન્તિ સૂરયઃ

પગદાંડીનું યોગ્ય રીતે દાન કરવાથી નરકમાં જન્મ મળતો નથી; અને સ્વતંત્રપણે મીઠું આપવું પણ વિદ્વાનોને મનગમતું છે.

વિષ્ણુદેહસમુત્પન્નો યતોઽયં લવણો રસઃ । આતુરસ્ય યદા પ્રાણા ન યાન્તિ વસુધાતલે

મીઠાનો સ્વાદ તો વિષ્ણુના શરીરથી ઉત્પન્ન થયો છે; જ્યારે બીમાર માણસના પ્રાણ પૃથ્વી પર રહેતા નથી—

લવણં ચ તદા દેયં દ્વારસ્યોદ્વાટનં દિવઃ । યાનિકાનિ ચ દાનાનિ સ્વયં દત્તાનિ માનવૈઃ

ત્યારે મીઠું આપવું જોઈએ અને દરવાજાની ઓટ પણ ચોપડવી જોઈએ; માણસો જે દાન પોતે આપે છે—

તાનિતાનિ ચ સર્વાણિ ઉપતિષ્ઠન્તિ ચાગ્રતઃ । પ્રાયશ્ચિત્તં કૃતં યેન સાઙ્ગં ખગ સ વૈ પુમાન્

એ બધાં દાન તેના આગળ હાજર રહે છે; જે પુરુષે સંપૂર્ણ પ્રાયશ્ચિત્ત કર્યું છે, પંખી, એ માણસ—

પાપાનિ ભસ્મસાત્કૃત્વા સ્વર્ગલોકે મહીયતે । અમૃતં તુ ગવાં ક્ષીરં યતઃ પતગસત્તમ્

પાપોને ભસ્મ કરી, સ્વર્ગલોકમાં માન પામે છે; ગાયનું દૂધ તો ખરેખર અમૃત છે, પંખીઓમાં શ્રેષ્ઠ.