ગરુડપુરાણમ્

કૃતાવર્તે મહાતૈલે ક્વાથ્યન્તે પાપકર્મિણઃ । એષ તે વિસ્તરેણોક્તસ્તપ્તકુમ્ભો મયા ખગ ॥ ૨,૩.

પાપી લોકો ને મોટા તેલના કડાહમાં ઉકાળવામાં આવે છે અને વારંવાર ઉથલાવી પલટવામાં આવે છે. હે પંખી, આ તપતા વાસણ વિશે મેં તને વિગતે સમજાવ્યું.

આદિમો રૌરવઃ પ્રોક્તો મહારૌરવકોઽપરઃ । અતિશીતસ્તૃતીયસ્તુ ચતુર્થો હિ નિકૃન્તનઃ ॥ ૨,૩.

પહેલો નરક રૌરવ કહેવાય છે, બીજો મહારૌરવ, ત્રીજો અતિશીત અને ચોથો નિકૃંતન છે.

અપ્રતિષ્ઠઃ પઞ્ચમઃ સ્યાદસિપત્રવનોઽપરઃ । સપ્તમસ્તપ્તકુમ્ભસ્તુ સપ્તૈતે નરકા મતાઃ ॥ ૨,૩.

પાંચમો અપ્રતિષ્ઠ, છઠ્ઠો અસિપત્રવન અને સાતમો તપ્તકુંભ છે. આ સાત નરકો માનવામાં આવે છે.

શ્રૂયન્તેન્યાન્યપિ તથા નરકાણિ નરાધમાઃ । કર્મણાં તારતમ્યેન તેષુતેષુ પતન્તિ હિ ॥ ૨,૩.

હે પાપી મનુષ્યો, બીજા પણ અનેક નરકો કહેવામાં આવ્યા છે. જેવું જેવું કર્મ, તે પ્રમાણે મનુષ્યો એ વિવિધ નરકોમાં પડે છે.

તથા હિ નરકો રોધઃ શૂકરસ્તાલ એવ ચ । તપ્તકુમ્ભો મહાજ્વાલઃ શબલોઽથ વિમોહનઃ ॥ ૨,૩.

એ રીતે રોધ, શૂકર, તાલ, તપ્તકુંભ, મહાજ્વાલા, શબલ અને વિમોહન નામના નરકો પણ છે.

ક્રિમિશ્ચ ક્રિમભક્ષશ્ચ લાલાભક્ષો વિષઞ્જનઃ । અધઃ શિરાઃ પૂયવહો રુધિરાન્ધશ્ચ વિડ્રભુજઃ ॥ ૨,૩.

કૃમિ, કૃમિભક્ષ, લાલાભક્ષ, વિષંજન, અધઃશિરા, પૂયવહ, રુધિરાંધ અને વિડભુજ નામના નરકો પણ છે.

તથા વૈતરણી સૂ (મૂ) મસિપત્રવનં તથા । અગ્નિજ્વાલો મહાઘોરઃ સન્દંશો વાપ્યભોજનઃ ॥ ૨,૩.

એ જ રીતે વૈતરણી, સૂમૂ (અથવા મૂમસિપત્રવન), અગ્નિજ્વાલા, મહાઘોર, સંદંશ અને વાપ્યભોજન નામના નરકો પણ છે.

તમશ્ચ કાલસૂત્રં ચ લોહશ્ચાપ્યભિદસ્તથા । અપ્રતિષ્ઠોઽપ્યવીચિશ્ચ નરકા એવમાદયઃ ॥ ૨,૩.

તમ, કાળસૂત્ર, લોહ, અભિદ, અપ્રતિષ્ઠ અને અવીચિ — આ મુખ્ય નરકો ગણાય છે.

તામસા નરકાઃ સર્વે યમસ્ય વિષયે સ્થિતાઃ । યેષુ દુષ્કૃતકર્માણઃ પતન્તિ હિ પૃથક્પૃથક્ ॥ ૨,૩.

આ બધા નરકો અંધકારથી ભરેલા છે અને યમરાજના રાજ્યમાં સ્થિત છે. જે લોકો પાપ કરે છે, તેઓ પોતાના કર્મ પ્રમાણે અલગ-અલગ નરકોમાં પડે છે.

ભૂમેરધસ્તાત્તે સર્વે રૌરવાદ્યાઃ પ્રકીર્તિતાઃ । રોઘો ગોઘ્નો ભ્રૂણહા ચ અગ્નિદાતા નરઃ પતેત્ ॥ ૨,૩.

આ બધા રૌરવથી શરૂ કરીને જમીન નીચે સ્થિત છે. ગાયને મારનાર, બીમારી ફેલાવનાર, ગર્ભહત્યા કરનાર અને અગ્નિનું દાન ખોટું આપનાર મનુષ્ય નરકમાં પડે છે.

સૂકરે બ્રહ્મહા મજ્જેત્સુરાપઃ સ્વર્ણતસ્કરઃ । તાલે પતેત્ક્ષત્ત્રહન્તા હત્વા વૈશ્યં ચ દુર્ગતિઃ ॥ ૨,૩.

શૂકર નરકમાં બ્રાહ્મણહત્યા કરનાર ડૂબે છે. દારૂ પીનાર, સોનાની ચોરી કરનાર અને ક્ષત્રિયને મારનાર તાલ નરકમાં પડે છે. વૈશ્યને મારનારને પણ દુર્ગતિ મળે છે.

બ્રહ્મહત્યાં ચ યઃ કુર્યાદ્યશ્ચ સ્યાદ્ગુરુતલ્પગઃ । સ્વસૃગામી તપ્તકુમ્ભી તથા રાજભટોઽનૃતી ॥ ૨,૩.

જે બ્રાહ્મણહત્યા કરે, ગુરુપત્ની સાથે દુર્વ્યવહાર કરે, પોતાની બહેન પાસે જાય, તે તપ્તકુંભ નરકમાં જાય છે. રાજાના સેવક જે ખોટું બોલે, તે પણ ત્યાં જાય છે.

તપ્તલોહૈશ્ચ વિક્રેતા તથા બન્ધનરક્ષિતા । માધ્વી વિક્રયકર્તાં ચ યસ્તુ ભક્તં પરિત્યજેત્ ॥ ૨,૩.

તપેલા લોખંડ વેચનાર, જેલર, મધ વેચનાર અને ભક્તને ત્યજી દેનાર — એ બધા નરકમાં પડે છે.

મહાજ્વાલી દુહિતરં સ્નુષાં ગચ્છતિ યસ્તુ વૈ । વેદો વિક્રીયતે યૈશ્ચ વેદં દૂષયતે તુ યઃ ॥ ૨,૩.

પોતાની દીકરી કે વહુ પાસે જનાર, વેદ વેચનાર અથવા વેદને બગાડનાર મનુષ્ય મહાજ્વાલા નરકમાં જાય છે.

ગુરું ચૈવાવમન્યન્તે વાક્શરૈસ્તાડયન્તિ ચ । અગમ્યાગામી ચ નરો નરકં શબલં વ્રજેત્ ॥ ૨,૩.

જે પોતાના ગુરુનું અપમાન કરે, ગુરુને વાણીથી દુઃખ આપે અથવા અયોગ્ય સ્ત્રી પાસે જાય, તે શબલ નરકમાં જાય છે.

વિમોહે પતતે શૂરે મર્યાદાં યો ભિનત્તિ વૈ । દુરિષ્ટં કુરુતે યસ્તુ કૃમિભક્ષં પ્રપદ્યતે ॥ ૨,૩.

મર્યાદા તોડનાર શૂરવીર, દુષ્કર્મ કરનાર કે અયોગ્ય વસ્તુ ખાવાવાળો મનુષ્ય વિમોહન નરકમાં પડે છે અને પછી કૃમિભક્ષ નરકમાં જાય છે.

દેવબ્રાહ્મણવિદ્વેષ્ટા લાલાભક્ષે પતત્યપિ । કુણ્ડકર્તા કુલાલશ્ચ ન્યાસહર્તા ચિકિત્સકઃ ॥ ૨,૩.

દેવતા કે બ્રાહ્મણનો દ્વેષ કરનાર લાલાભક્ષ નરકમાં પડે છે. ખાડો ખોદનાર, કુંભાર, જમા કરેલી વસ્તુ ચોરી કરનાર અને વૈદ્ય પણ —

આરામેષ્વગ્નિદાતા ચ એતે યાન્તિ વિષઞ્જને । અસત્પ્રતિગ્રહી યસ્તુ તથૈવાયાજ્યયાજકઃ ॥ ૨,૩.

જે લોકો બગીચામાં અગ્નિ આપે છે, ઝેર આપે છે, અયોગ્ય દાન સ્વીકારે છે, કે મનાઈ કરેલા પદાર્થોથી યજ્ઞ કરે છે, એ બધા ઝેરવાળા લોકમાં જાય છે.

ન ક્ષત્ત્રૈર્જોવતે યસ્તુ નરો ગચ્છેદધોમુખમ્ । ક્ષીરં સુરાં ચ માસં લાક્ષાં ગન્ધં રસં તિલાન્ ॥ ૨,૩.

જે માણસ ક્ષત્રિય સાથે વેપાર કરે છે, કે દૂધ, દારૂ, માંસ, લાખ, સુગંધ, રસ કે તલ વેચે છે, તે માથું નીચે કરીને દુર્ગતિમાં જાય છે.

એવમાદીનિ વિક્રીણન્ ઘોરે પૂયવહે પતેત્ । યઃ કુક્કુટાન્નિબધ્નાતિ માર્જારાન્ સૂકરાંશ્ચ તાન્ । પક્ષિણશ્ચ મૃગાંશ્છા ગાન્સોઽપ્યેવં નરકં વ્રજેત્ ॥ ૨,૩.

આવી ભયાનક અને પાપી વસ્તુઓ વેચનાર, કે જે કોઈ કુકડ, બિલાડી, ડુક્કર, પક્ષી, હરણ બાંધે છે, કે ગાય વેચે છે, એ બધાને પણ નરકમાં જવું પડે છે.

આજાવિકો માહિષિકસ્તથા ચક્રી ધ્વજી ચ યઃ । રઙ્ગોપજીવિકો વિપ્રઃ શાકુનિર્ગ્રામયાજકઃ ॥ ૨,૩.

જે ઘાસચરાવાળો, ભેંસ ચરાવનાર, રથચાલક, ધ્વજવાળો, મલ્લયુદ્ધથી જીવિકો ચલાવનાર, જુગાર રમતો બ્રાહ્મણ કે ગામનો પૂજારી હોય—

અગારદાહી ગરદઃ કુણ્ડાશી સોમવિક્રયી । સુરાપો માંસભક્ષી ચ તથા ચ પશુઘાતકઃ ॥ ૨,૩.

જે ઘર સળગાવે છે, ઝેરી આપે છે, ખાડામાંથી ખાય છે, સોમરસ વેચે છે, દારૂ પીવે છે, માંસ ખાય છે, કે પશુઓને મારી નાખે છે—

રુધિરાન્ધે પતન્ત્યેતે પતન્ત્યેતે એવમાહુર્મનીષિણઃ । ઉપવિષ્ટન્ત્વેકપઙ્ક્ત્યાં વિષં સમ્ભોજયન્તિ યે ॥ ૨,૩.

આ બધા લોહીથી ભરેલા નરકમાં પડે છે—એવું જ્ઞાની લોકો કહે છે. અને જે એક જ પંક્તિમાં બેસીને બીજાને ઝેર ખવડાવે છે, એ પણ ત્યાં જ જાય છે.

પતન્તિ નિરયે ઘોરે વિડ્ભુજે નાત્ર સંશયઃ । મધુગ્રાહો વૈતરણીમાક્રોશી મૂત્રસંજ્ઞકે ॥ ૨,૩.

એ બધા ભયાનક વિદભક્ષક નરકમાં પડે છે—આમાં કોઈ શંકા નથી. મધ ચોરનાર, ગાળો આપનાર અને મૂત્ર પીવનાર વૈતરણી નદી પાર કરે છે.

અસિપત્રવનેઽસૌચી ક્રોધનશ્ચ એતેદપિ । અગ્નિજ્વાલાં મૃગવ્યાધો ભોજ્યતે યત્ર વાયસૈઃ ॥ ૨,૩.

અશુદ્ધ અને ક્રોધી માણસો પણ અસિપત્રવન નરકમાં જાય છે; ત્યાં શિકારીને અગ્નિમાં કાગડા ખાઈ જાય છે.

ઇજ્યાયાં વ્રતલોપાચ્ચ સન્દંશે નરકે પતેત્ । સ્કન્દન્તે યદિ વા સ્વપ્ને યતિનો બ્રહ્મચારિણઃ ॥ ૨,૩.

યજ્ઞ કે વ્રત છોડનારને સંકડી નરકમાં જવું પડે છે. યતિ કે બ્રહ્મચારી જો સ્વપ્નમાં પણ પાપ કરે તો એ પણ ત્યાં જ જાય છે.

પુત્રૈરધ્યાપિતા યે ચ પુત્રૈરાજ્ઞાપિતાશ્ચ યે । તે સર્વે નરકં યાન્તિ નિરયં ચાપ્યભોજનમ્ ॥ ૨,૩.

જે પિતા પુત્રથી શીખે છે, કે પુત્રના આદેશમાં ચાલે છે, એ બધા નરકમાં અને ભૂખ્યા-તરસ્યા લોકમાં જાય છે.

વર્ણાશ્રમવિરુદ્ધાનિ ક્રોધહર્ષસમન્વિતાઃ । કર્માણિ યે તુ કુર્વન્તિ સર્વે નિરયવાસિનઃ ॥ ૨,૩.

જે લોકો પોતાનાં વર્ણ અને આશ્રમ વિરુદ્ધ ક્રોધ કે આનંદથી કર્મ કરે છે, એ બધા નરકવાસી બને છે.

ઉપરિષ્ટાત્સ્થિતો ઘોર ઉષ્ણાત્મા રૌરવો મહાન્ । સુદારુણઃ સુશીતાત્મા તસ્યા ધસ્તામસઃ સ્મૃતઃ ॥ ૨,૩.

ઉપર ભયાનક, ગરમ અને મોટો રૌરવ નરક છે; એની નીચે સૌથી ભયાનક અને ઠંડો અંધકારમય નરક છે.