ગરુડપુરાણમ્

પ્રયાન્તિ પ્રાણિનસ્તત્ર ક્ષુત્તાપપરિપીડિતાઃ । માતર્ભ્રાતસ્તાત ઇતિ ક્રન્દમાનાઃ સુદુઃ ખિતાઃ ॥ ૨,૩.

ભૂખ અને તરસથી પીડાતા જીવ એ તરફ જાય છે, અને ભારે દુઃખમાં 'માતા! ભાઈ! પિતા!' એમ રડતા જાય છે.

દહ્યમાનાઙ્ઘ્રિયુગલા ધરણિસ્થેન વહ્નિના । તેષાં ગતાનાં તત્રાપિ અતિ શીતિઃ સમીરણઃ ॥ ૨,૩.

જ્યારે તેઓ જમીન પરની અગ્નિથી પગ બળી જાય છે, ત્યારે એ જગ્યાએ પહોંચે છે, ત્યારે બહુ જ ઠંડો પવન ફૂંકાય છે.

પ્રવાતિ તેન પાત્યન્તે તેષાં ખડ્ગાસ્તથોપરિ । છિન્નાઃ પતન્તિ તે ભૂમૌ જ્વલત્પાવકસંચયે ॥ ૨,૩.

એ પવનથી ઉપરથી તલવારો તેમના પર પડે છે; કાપી નાખવામાં આવે છે અને પછી તેઓ ધધકતા અગ્નિના ઢગલામાં જમીન પર પડે છે.

લેલિહ્યમાને ચાન્યત્ર તપ્તાશેષમહીતલે । સારમેયાશ્ચ તે શીઘ્રં શાતયન્તિ શરીરતઃ ॥ ૨,૩.

બીજી જગ્યાએ, જ્યારે આખી જમીન અગ્નિથી સળગે છે, ત્યારે ઝડપી કૂતરાં ઝડપથી તેમના શરીરને ફાડી નાખે છે.

તેષાં ખણ્ડાન્યનેકાનિ રુદતામતિભીષણે । અસિપત્રવનં તાત મયૈતત્પરિકીર્તિતમ્ ॥ ૨,૩.

તેમના અનેક શરીરના ભાગો, ભયાનક રીતે રડતાં, ચારે બાજુ છૂટા પડી જાય છે; હે પ્રિય, આ રીતે મેં તને 'અસિપત્રવન' નરકનું વર્ણન કર્યું.

અતઃ પરં ભીમતરં તપ્તકુંભં નિબોધ મે । સમન્તતસ્તપ્તકુમ્ભા વહ્નિજ્વાલાસમન્વિતાઃ ॥ ૨,૩.

હવે એથી પણ વધારે ભયાનક 'તપ્તકુંભ' નામના નરક વિશે સાંભળ; ચારે બાજુ અગ્નિથી ધધકતા કુંભો છે, જેમાં જ્વાળા ઉઠે છે.

જ્વલદગ્નિચયાસ્તપ્તતૈલાયશ્ચૂર્ણપૂરિતાઃ । એષુ દુષ્કૃતકર્માણો યામ્યૈઃ ક્ષિપ્તા હ્યધોમુખાઃ ॥ ૨,૩.

આ કુંભો સળગતા અગ્નિ અને ઉકળતા તેલથી ભરેલા છે, જેમાં ધાતુના કણો પણ છે; યમના દૂતોએ પાપી લોકોને માથું નીચે કરીને એમાં ફેંકી દે છે.

ક્વાથ્યન્તે વિસ્ફુટદ્ગાત્રા ગલન્મજ્જાજલાન્વિતાઃ । સ્ફુટત્કપાલેનત્રાસ્થિચ્છિદ્યમાના વિભીષણૈઃ ॥ ૨,૩.

ત્યાં તેઓ ઉકળે છે, તેમનું શરીર ફાટી જાય છે, માજ્જા અને રસ વહેવા લાગે છે, અને ભયાનક ઘા વડે તેમનાં કપાળ અને હાડકાં તૂટી જાય છે.

ગૃધ્રૈરુત્પાટ્ય મુચ્યન્તે પુનસ્તેષ્વેવ વેગિતૈઃ । પુનશ્ચિમચિમાયન્તે તૈલનૈક્યં વ્રજન્તિ ચ ॥ ૨,૩.

ગિધો તેમને ફાડી કાઢે છે, પછી છોડી દે છે, પણ ફરીથી ઝડપથી એ કુંભોમાં ફેંકી દેવામાં આવે છે, અને વારંવાર ઉકળવામાં આવે છે અને તેલમાં મળી જાય છે.

દ્રવીભૂતૈઃ શિરોગાત્રૈઃ સ્નાયુમાંસત્વગાસ્થિભિઃ । તતો યામ્યૈર્નરૈરાશુ દર્વ્યાઘટ્ટનઘટ્ટિતાઃ ॥ ૨,૩.

જ્યારે મનુષ્યના માથા અને શરીર, સ્નાયુ, માંસ, ચામડી અને હાડકાં બધું દ્રવ બની જાય છે, ત્યારે યમરાજના દૂતોએ તેમને મોટી કડછીઓથી ઝડપથી માર મારતા, એ લોકો સતત તડપતા રહે છે.

કૃતાવર્તે મહાતૈલે ક્વાથ્યન્તે પાપકર્મિણઃ । એષ તે વિસ્તરેણોક્તસ્તપ્તકુમ્ભો મયા ખગ ॥ ૨,૩.

પાપી લોકો ને મોટા તેલના કડાહમાં ઉકાળવામાં આવે છે અને વારંવાર ઉથલાવી પલટવામાં આવે છે. હે પંખી, આ તપતા વાસણ વિશે મેં તને વિગતે સમજાવ્યું.

આદિમો રૌરવઃ પ્રોક્તો મહારૌરવકોઽપરઃ । અતિશીતસ્તૃતીયસ્તુ ચતુર્થો હિ નિકૃન્તનઃ ॥ ૨,૩.

પહેલો નરક રૌરવ કહેવાય છે, બીજો મહારૌરવ, ત્રીજો અતિશીત અને ચોથો નિકૃંતન છે.

અપ્રતિષ્ઠઃ પઞ્ચમઃ સ્યાદસિપત્રવનોઽપરઃ । સપ્તમસ્તપ્તકુમ્ભસ્તુ સપ્તૈતે નરકા મતાઃ ॥ ૨,૩.

પાંચમો અપ્રતિષ્ઠ, છઠ્ઠો અસિપત્રવન અને સાતમો તપ્તકુંભ છે. આ સાત નરકો માનવામાં આવે છે.

શ્રૂયન્તેન્યાન્યપિ તથા નરકાણિ નરાધમાઃ । કર્મણાં તારતમ્યેન તેષુતેષુ પતન્તિ હિ ॥ ૨,૩.

હે પાપી મનુષ્યો, બીજા પણ અનેક નરકો કહેવામાં આવ્યા છે. જેવું જેવું કર્મ, તે પ્રમાણે મનુષ્યો એ વિવિધ નરકોમાં પડે છે.

તથા હિ નરકો રોધઃ શૂકરસ્તાલ એવ ચ । તપ્તકુમ્ભો મહાજ્વાલઃ શબલોઽથ વિમોહનઃ ॥ ૨,૩.

એ રીતે રોધ, શૂકર, તાલ, તપ્તકુંભ, મહાજ્વાલા, શબલ અને વિમોહન નામના નરકો પણ છે.

ક્રિમિશ્ચ ક્રિમભક્ષશ્ચ લાલાભક્ષો વિષઞ્જનઃ । અધઃ શિરાઃ પૂયવહો રુધિરાન્ધશ્ચ વિડ્રભુજઃ ॥ ૨,૩.

કૃમિ, કૃમિભક્ષ, લાલાભક્ષ, વિષંજન, અધઃશિરા, પૂયવહ, રુધિરાંધ અને વિડભુજ નામના નરકો પણ છે.

તથા વૈતરણી સૂ (મૂ) મસિપત્રવનં તથા । અગ્નિજ્વાલો મહાઘોરઃ સન્દંશો વાપ્યભોજનઃ ॥ ૨,૩.

એ જ રીતે વૈતરણી, સૂમૂ (અથવા મૂમસિપત્રવન), અગ્નિજ્વાલા, મહાઘોર, સંદંશ અને વાપ્યભોજન નામના નરકો પણ છે.

તમશ્ચ કાલસૂત્રં ચ લોહશ્ચાપ્યભિદસ્તથા । અપ્રતિષ્ઠોઽપ્યવીચિશ્ચ નરકા એવમાદયઃ ॥ ૨,૩.

તમ, કાળસૂત્ર, લોહ, અભિદ, અપ્રતિષ્ઠ અને અવીચિ — આ મુખ્ય નરકો ગણાય છે.

તામસા નરકાઃ સર્વે યમસ્ય વિષયે સ્થિતાઃ । યેષુ દુષ્કૃતકર્માણઃ પતન્તિ હિ પૃથક્પૃથક્ ॥ ૨,૩.

આ બધા નરકો અંધકારથી ભરેલા છે અને યમરાજના રાજ્યમાં સ્થિત છે. જે લોકો પાપ કરે છે, તેઓ પોતાના કર્મ પ્રમાણે અલગ-અલગ નરકોમાં પડે છે.

ભૂમેરધસ્તાત્તે સર્વે રૌરવાદ્યાઃ પ્રકીર્તિતાઃ । રોઘો ગોઘ્નો ભ્રૂણહા ચ અગ્નિદાતા નરઃ પતેત્ ॥ ૨,૩.

આ બધા રૌરવથી શરૂ કરીને જમીન નીચે સ્થિત છે. ગાયને મારનાર, બીમારી ફેલાવનાર, ગર્ભહત્યા કરનાર અને અગ્નિનું દાન ખોટું આપનાર મનુષ્ય નરકમાં પડે છે.

સૂકરે બ્રહ્મહા મજ્જેત્સુરાપઃ સ્વર્ણતસ્કરઃ । તાલે પતેત્ક્ષત્ત્રહન્તા હત્વા વૈશ્યં ચ દુર્ગતિઃ ॥ ૨,૩.

શૂકર નરકમાં બ્રાહ્મણહત્યા કરનાર ડૂબે છે. દારૂ પીનાર, સોનાની ચોરી કરનાર અને ક્ષત્રિયને મારનાર તાલ નરકમાં પડે છે. વૈશ્યને મારનારને પણ દુર્ગતિ મળે છે.

બ્રહ્મહત્યાં ચ યઃ કુર્યાદ્યશ્ચ સ્યાદ્ગુરુતલ્પગઃ । સ્વસૃગામી તપ્તકુમ્ભી તથા રાજભટોઽનૃતી ॥ ૨,૩.

જે બ્રાહ્મણહત્યા કરે, ગુરુપત્ની સાથે દુર્વ્યવહાર કરે, પોતાની બહેન પાસે જાય, તે તપ્તકુંભ નરકમાં જાય છે. રાજાના સેવક જે ખોટું બોલે, તે પણ ત્યાં જાય છે.

તપ્તલોહૈશ્ચ વિક્રેતા તથા બન્ધનરક્ષિતા । માધ્વી વિક્રયકર્તાં ચ યસ્તુ ભક્તં પરિત્યજેત્ ॥ ૨,૩.

તપેલા લોખંડ વેચનાર, જેલર, મધ વેચનાર અને ભક્તને ત્યજી દેનાર — એ બધા નરકમાં પડે છે.

મહાજ્વાલી દુહિતરં સ્નુષાં ગચ્છતિ યસ્તુ વૈ । વેદો વિક્રીયતે યૈશ્ચ વેદં દૂષયતે તુ યઃ ॥ ૨,૩.

પોતાની દીકરી કે વહુ પાસે જનાર, વેદ વેચનાર અથવા વેદને બગાડનાર મનુષ્ય મહાજ્વાલા નરકમાં જાય છે.

ગુરું ચૈવાવમન્યન્તે વાક્શરૈસ્તાડયન્તિ ચ । અગમ્યાગામી ચ નરો નરકં શબલં વ્રજેત્ ॥ ૨,૩.

જે પોતાના ગુરુનું અપમાન કરે, ગુરુને વાણીથી દુઃખ આપે અથવા અયોગ્ય સ્ત્રી પાસે જાય, તે શબલ નરકમાં જાય છે.

વિમોહે પતતે શૂરે મર્યાદાં યો ભિનત્તિ વૈ । દુરિષ્ટં કુરુતે યસ્તુ કૃમિભક્ષં પ્રપદ્યતે ॥ ૨,૩.

મર્યાદા તોડનાર શૂરવીર, દુષ્કર્મ કરનાર કે અયોગ્ય વસ્તુ ખાવાવાળો મનુષ્ય વિમોહન નરકમાં પડે છે અને પછી કૃમિભક્ષ નરકમાં જાય છે.

દેવબ્રાહ્મણવિદ્વેષ્ટા લાલાભક્ષે પતત્યપિ । કુણ્ડકર્તા કુલાલશ્ચ ન્યાસહર્તા ચિકિત્સકઃ ॥ ૨,૩.

દેવતા કે બ્રાહ્મણનો દ્વેષ કરનાર લાલાભક્ષ નરકમાં પડે છે. ખાડો ખોદનાર, કુંભાર, જમા કરેલી વસ્તુ ચોરી કરનાર અને વૈદ્ય પણ —

આરામેષ્વગ્નિદાતા ચ એતે યાન્તિ વિષઞ્જને । અસત્પ્રતિગ્રહી યસ્તુ તથૈવાયાજ્યયાજકઃ ॥ ૨,૩.

જે લોકો બગીચામાં અગ્નિ આપે છે, ઝેર આપે છે, અયોગ્ય દાન સ્વીકારે છે, કે મનાઈ કરેલા પદાર્થોથી યજ્ઞ કરે છે, એ બધા ઝેરવાળા લોકમાં જાય છે.

ન ક્ષત્ત્રૈર્જોવતે યસ્તુ નરો ગચ્છેદધોમુખમ્ । ક્ષીરં સુરાં ચ માસં લાક્ષાં ગન્ધં રસં તિલાન્ ॥ ૨,૩.

જે માણસ ક્ષત્રિય સાથે વેપાર કરે છે, કે દૂધ, દારૂ, માંસ, લાખ, સુગંધ, રસ કે તલ વેચે છે, તે માથું નીચે કરીને દુર્ગતિમાં જાય છે.