ગરુડપુરાણમ્

તાવદ્યાવદશેષં ચ તત્પાપં સંક્ષયં ગતમ્ । અપ્રાતષ્ઠં ચ નરકં શૃણુષ્વ ગદતો મમ ॥ ૨,૩.

જ્યાં સુધી એ બધું પાપ પૂરેપૂરું નાશ પામે નહીં, ત્યાં સુધી એ યાતના ચાલે છે; હવે હું તને અપ્રાતષ્ઠ નામના નરક વિશે કહું છું, સાંભળ.

તત્રસ્થૈર્નારકૈર્દુઃ ખમસહ્યમનુભૂયતે । તાન્યેવ તત્ર ચક્રાણિ ઘટીયન્ત્રાણિ ચાન્યતઃ ॥ ૨,૩.

ત્યાં રહેલા નરકવાસીઓએ જે દુઃખ સહન કરવું પડે છે, એ સહન કરવું બહુ જ મુશ્કેલ છે; એ જ ચક્રો અને પીસવાની યંત્રો ત્યાં બીજાં રૂપે પણ જોવા મળે છે.

દુઃ ખસ્ય હેતુભૂતાનિ પાપકર્મકૃતાં નૃણામ્ । ચક્રેષ્વારોપિતાઃ કેચિદ્ભામ્યન્તે તત્ર માનવાઃ ॥ ૨,૩.

પાપી મનુષ્યો માટે આ બધું દુઃખનું કારણ બને છે; કેટલાકને એ ચક્રો પર બાંધીને પીસવામાં આવે છે.

યાવદ્વર્ષસહસ્રાણિ ન તેષાં સ્થિતિરન્તરા । ઘટીયન્ત્રેષુ બદ્વા યે બદ્ધા તોયવટી યથા ॥ ૨,૩.

જે લોકો પીસવાની યંત્રોમાં બંધાય છે, તેમને હજારો વર્ષ સુધી એક ક્ષણ પણ આરામ મળતો નથી, જેમ પાણીના ઘડાને મજબૂતીથી બાંધી દેવામાં આવે છે.

ભ્રામ્યન્તે માનવા રક્તમુદ્ગિરન્તઃ પુનઃ પુનઃ । અન્ત્રૈર્મુખવિનિષ્ક્રાન્તૈર્નેત્રૈરન્ત્રાવલમ્બિભૈઃ ॥ ૨,૩.

મનુષ્યોને ફરી ફરી ઘુમાવવામાં આવે છે, તેઓ વારંવાર લોહી ઉગળી કાઢે છે, તેમના આંતરડાં મોઢામાંથી બહાર આવી જાય છે અને આંખો આંતરડાં સાથે લટકી જાય છે.

દુઃ ખાનિ પ્રાપ્નુવન્તીહ યાન્યસહ્યાનિ જન્તુભિઃ । અસિપત્રવનં નામ નરકં શૃણુ ચાપરમ્ ॥ ૨,૩.

અહીં જે દુઃખ મળે છે, એ બીજાં જીવો પણ સહન કરી શકે નહીં, એટલું અસહ્ય છે; હવે તું 'અસિપત્રવન' નામના બીજાં નરક વિશે સાંભળ.

યોજનાનાં સહસ્રં યો જ્વલત્યગ્ન્યાશૃતાવનિઃ । સપ્તતીવ્રકરાશ્ચૈણ્ડર્યત્ર તીવ્ર સુદારુણે ॥ ૨,૩.

એક એવી ભૂમિ છે, જે હજારો યોજન જેટલી વિશાળ છે અને ચારે બાજુથી અગ્નિથી ધધકે છે; ત્યાં સત્તર અત્યંત ભયાનક રક્ષકો રહે છે.

પ્રતપન્તિ સદા તત્ર પ્રાણિનો નરકૌકસઃ । તન્મધ્યે ચરણં શીતસ્નિગ્ધપત્રં વિભાષ્યતે ॥ ૨,૩.

ત્યાં નરકવાસીઓ હંમેશા અગ્નિમાં સળગતા રહે છે; એ વચ્ચે એક રસ્તો દેખાય છે, જે ઠંડા અને ભીના પાંદડાંથી ઢંકાયેલો હોય છે.

પત્રાણિ યત્ર ખણ્ડાનિ ફલાનાં પક્ષિસત્તમ । શ્વાનશ્ચ તત્ર સુબલાશ્ચરન્ત્યામિષભોજનાઃ ॥ ૨,૩.

એ જગ્યાએ પાંદડાં તીક્ષ્ણ ધારવાળા છે, હે શ્રેષ્ઠ પક્ષી, ફળના પાંખ જેવાં; અને ત્યાં મજબૂત કૂતરાં માંસ ખાઈને ફરતા રહે છે.

મહાવક્ત્રા મહાદંષ્ટ્રા વ્યાઘ્રા ઇવ મહાબલાઃ । તતશ્ચ વનમાલોક્ય શિશિરચ્છાયમગ્રતઃ ॥ ૨,૩.

એ કૂતરાં મોટા મોઢાં અને મોટા દાંતવાળા છે, વાઘ જેવાં શક્તિશાળી છે; તેઓ આગળના જંગલને જુએ છે, જે ઠંડા છાંયાવાળું લાગે છે.

પ્રયાન્તિ પ્રાણિનસ્તત્ર ક્ષુત્તાપપરિપીડિતાઃ । માતર્ભ્રાતસ્તાત ઇતિ ક્રન્દમાનાઃ સુદુઃ ખિતાઃ ॥ ૨,૩.

ભૂખ અને તરસથી પીડાતા જીવ એ તરફ જાય છે, અને ભારે દુઃખમાં 'માતા! ભાઈ! પિતા!' એમ રડતા જાય છે.

દહ્યમાનાઙ્ઘ્રિયુગલા ધરણિસ્થેન વહ્નિના । તેષાં ગતાનાં તત્રાપિ અતિ શીતિઃ સમીરણઃ ॥ ૨,૩.

જ્યારે તેઓ જમીન પરની અગ્નિથી પગ બળી જાય છે, ત્યારે એ જગ્યાએ પહોંચે છે, ત્યારે બહુ જ ઠંડો પવન ફૂંકાય છે.

પ્રવાતિ તેન પાત્યન્તે તેષાં ખડ્ગાસ્તથોપરિ । છિન્નાઃ પતન્તિ તે ભૂમૌ જ્વલત્પાવકસંચયે ॥ ૨,૩.

એ પવનથી ઉપરથી તલવારો તેમના પર પડે છે; કાપી નાખવામાં આવે છે અને પછી તેઓ ધધકતા અગ્નિના ઢગલામાં જમીન પર પડે છે.

લેલિહ્યમાને ચાન્યત્ર તપ્તાશેષમહીતલે । સારમેયાશ્ચ તે શીઘ્રં શાતયન્તિ શરીરતઃ ॥ ૨,૩.

બીજી જગ્યાએ, જ્યારે આખી જમીન અગ્નિથી સળગે છે, ત્યારે ઝડપી કૂતરાં ઝડપથી તેમના શરીરને ફાડી નાખે છે.

તેષાં ખણ્ડાન્યનેકાનિ રુદતામતિભીષણે । અસિપત્રવનં તાત મયૈતત્પરિકીર્તિતમ્ ॥ ૨,૩.

તેમના અનેક શરીરના ભાગો, ભયાનક રીતે રડતાં, ચારે બાજુ છૂટા પડી જાય છે; હે પ્રિય, આ રીતે મેં તને 'અસિપત્રવન' નરકનું વર્ણન કર્યું.

અતઃ પરં ભીમતરં તપ્તકુંભં નિબોધ મે । સમન્તતસ્તપ્તકુમ્ભા વહ્નિજ્વાલાસમન્વિતાઃ ॥ ૨,૩.

હવે એથી પણ વધારે ભયાનક 'તપ્તકુંભ' નામના નરક વિશે સાંભળ; ચારે બાજુ અગ્નિથી ધધકતા કુંભો છે, જેમાં જ્વાળા ઉઠે છે.

જ્વલદગ્નિચયાસ્તપ્તતૈલાયશ્ચૂર્ણપૂરિતાઃ । એષુ દુષ્કૃતકર્માણો યામ્યૈઃ ક્ષિપ્તા હ્યધોમુખાઃ ॥ ૨,૩.

આ કુંભો સળગતા અગ્નિ અને ઉકળતા તેલથી ભરેલા છે, જેમાં ધાતુના કણો પણ છે; યમના દૂતોએ પાપી લોકોને માથું નીચે કરીને એમાં ફેંકી દે છે.

ક્વાથ્યન્તે વિસ્ફુટદ્ગાત્રા ગલન્મજ્જાજલાન્વિતાઃ । સ્ફુટત્કપાલેનત્રાસ્થિચ્છિદ્યમાના વિભીષણૈઃ ॥ ૨,૩.

ત્યાં તેઓ ઉકળે છે, તેમનું શરીર ફાટી જાય છે, માજ્જા અને રસ વહેવા લાગે છે, અને ભયાનક ઘા વડે તેમનાં કપાળ અને હાડકાં તૂટી જાય છે.

ગૃધ્રૈરુત્પાટ્ય મુચ્યન્તે પુનસ્તેષ્વેવ વેગિતૈઃ । પુનશ્ચિમચિમાયન્તે તૈલનૈક્યં વ્રજન્તિ ચ ॥ ૨,૩.

ગિધો તેમને ફાડી કાઢે છે, પછી છોડી દે છે, પણ ફરીથી ઝડપથી એ કુંભોમાં ફેંકી દેવામાં આવે છે, અને વારંવાર ઉકળવામાં આવે છે અને તેલમાં મળી જાય છે.

દ્રવીભૂતૈઃ શિરોગાત્રૈઃ સ્નાયુમાંસત્વગાસ્થિભિઃ । તતો યામ્યૈર્નરૈરાશુ દર્વ્યાઘટ્ટનઘટ્ટિતાઃ ॥ ૨,૩.

જ્યારે મનુષ્યના માથા અને શરીર, સ્નાયુ, માંસ, ચામડી અને હાડકાં બધું દ્રવ બની જાય છે, ત્યારે યમરાજના દૂતોએ તેમને મોટી કડછીઓથી ઝડપથી માર મારતા, એ લોકો સતત તડપતા રહે છે.

કૃતાવર્તે મહાતૈલે ક્વાથ્યન્તે પાપકર્મિણઃ । એષ તે વિસ્તરેણોક્તસ્તપ્તકુમ્ભો મયા ખગ ॥ ૨,૩.

પાપી લોકો ને મોટા તેલના કડાહમાં ઉકાળવામાં આવે છે અને વારંવાર ઉથલાવી પલટવામાં આવે છે. હે પંખી, આ તપતા વાસણ વિશે મેં તને વિગતે સમજાવ્યું.

આદિમો રૌરવઃ પ્રોક્તો મહારૌરવકોઽપરઃ । અતિશીતસ્તૃતીયસ્તુ ચતુર્થો હિ નિકૃન્તનઃ ॥ ૨,૩.

પહેલો નરક રૌરવ કહેવાય છે, બીજો મહારૌરવ, ત્રીજો અતિશીત અને ચોથો નિકૃંતન છે.

અપ્રતિષ્ઠઃ પઞ્ચમઃ સ્યાદસિપત્રવનોઽપરઃ । સપ્તમસ્તપ્તકુમ્ભસ્તુ સપ્તૈતે નરકા મતાઃ ॥ ૨,૩.

પાંચમો અપ્રતિષ્ઠ, છઠ્ઠો અસિપત્રવન અને સાતમો તપ્તકુંભ છે. આ સાત નરકો માનવામાં આવે છે.

શ્રૂયન્તેન્યાન્યપિ તથા નરકાણિ નરાધમાઃ । કર્મણાં તારતમ્યેન તેષુતેષુ પતન્તિ હિ ॥ ૨,૩.

હે પાપી મનુષ્યો, બીજા પણ અનેક નરકો કહેવામાં આવ્યા છે. જેવું જેવું કર્મ, તે પ્રમાણે મનુષ્યો એ વિવિધ નરકોમાં પડે છે.

તથા હિ નરકો રોધઃ શૂકરસ્તાલ એવ ચ । તપ્તકુમ્ભો મહાજ્વાલઃ શબલોઽથ વિમોહનઃ ॥ ૨,૩.

એ રીતે રોધ, શૂકર, તાલ, તપ્તકુંભ, મહાજ્વાલા, શબલ અને વિમોહન નામના નરકો પણ છે.

ક્રિમિશ્ચ ક્રિમભક્ષશ્ચ લાલાભક્ષો વિષઞ્જનઃ । અધઃ શિરાઃ પૂયવહો રુધિરાન્ધશ્ચ વિડ્રભુજઃ ॥ ૨,૩.

કૃમિ, કૃમિભક્ષ, લાલાભક્ષ, વિષંજન, અધઃશિરા, પૂયવહ, રુધિરાંધ અને વિડભુજ નામના નરકો પણ છે.

તથા વૈતરણી સૂ (મૂ) મસિપત્રવનં તથા । અગ્નિજ્વાલો મહાઘોરઃ સન્દંશો વાપ્યભોજનઃ ॥ ૨,૩.

એ જ રીતે વૈતરણી, સૂમૂ (અથવા મૂમસિપત્રવન), અગ્નિજ્વાલા, મહાઘોર, સંદંશ અને વાપ્યભોજન નામના નરકો પણ છે.

તમશ્ચ કાલસૂત્રં ચ લોહશ્ચાપ્યભિદસ્તથા । અપ્રતિષ્ઠોઽપ્યવીચિશ્ચ નરકા એવમાદયઃ ॥ ૨,૩.

તમ, કાળસૂત્ર, લોહ, અભિદ, અપ્રતિષ્ઠ અને અવીચિ — આ મુખ્ય નરકો ગણાય છે.

તામસા નરકાઃ સર્વે યમસ્ય વિષયે સ્થિતાઃ । યેષુ દુષ્કૃતકર્માણઃ પતન્તિ હિ પૃથક્પૃથક્ ॥ ૨,૩.

આ બધા નરકો અંધકારથી ભરેલા છે અને યમરાજના રાજ્યમાં સ્થિત છે. જે લોકો પાપ કરે છે, તેઓ પોતાના કર્મ પ્રમાણે અલગ-અલગ નરકોમાં પડે છે.