ગરુડપુરાણમ્

એવં તસ્માન્નરૈર્મોક્ષસ્ત્વતિક્રાન્તૈરવાપ્યતે । વર્ષાયુતાયુતૈઃ પાપં યૈઃ કૃતં દુષ્ટબુદ્ધિભિઃ ॥ ૨,૩.

આ રીતે, જે મનુષ્યોએ દશ-દશ હજાર વર્ષ સુધી દુષ્ટ બુદ્ધિથી પાપ કર્યું હોય, તેઓએ એ નરકમાંથી મુક્તિ મેળવે છે.

તથાન્યસ્તુ તતો નામ સોઽતિશીતઃ સ્વભાવતઃ । મહારૌરવવદ્દીર્ઘસ્તથાન્ધતમસા વૃતઃ ॥ ૨,૩.

પછી બીજું એક નરક છે, જેનું નામ છે અને જે સ્વભાવથી બહુ ઠંડું છે; એ પણ મહારૌરવ જેટલું લાંબું છે અને ઘોર અંધકારથી ઢંકાયેલું છે.

શીતાર્તાસ્તત્ર બધ્યન્તે નરાસ્તમસિ દારુણે । પરસ્પરં સમાસાદ્ય પરિરભ્યાશ્રયન્તિ તે ॥ ૨,૩.

ત્યાં ઠંડીથી પીડાતા મનુષ્યો એ ભયાનક અંધકારમાં બાંધાયેલા રહે છે; એકબીજાને મળીને તેઓ એકમેકને ચોંટીને આશરો લે છે.

દન્તાસ્તેષાં ચ ભજ્યન્તે શીતાર્તિપરિકમ્પિતાઃ । ક્ષુતૃષાતિબલાઃ પક્ષિન્નથ તત્રાપ્યુપદવાઃ ॥ ૨,૩.

ઠંડીની પીડાથી તેમના દાંત કંપે છે અને તૂટી જાય છે; ભૂખ અને તરસથી ખૂબ પીડાય છે, પંખી, ત્યાં પણ વધુ દુઃખ મળે છે.

હિમખણ્ડવહો વાયુભિનત્ત્યસ્થીનિ દારુણઃ । મજ્જાસૃગસ્થિગલિતમશ્રન્ત્યત્ર ક્ષુધાન્વિતાઃ ॥ ૨,૩.

હિમના ટુકડાઓ લાવતો કઠોર પવન તેમની હાડકાં તોડી નાખે છે; ત્યાં તેઓ ભૂખ્યા-તરસ્યા થાકી જાય છે અને તેમના મજ્જા, લોહી અને માંસ વહેવા લાગે છે.

આલિઙ્ગ્યમાના ભ્રામ્યન્તે પરસ્પરસમાગમે । એવં તત્રાપિ સુમહાન્ક્લેશસ્તમસિ માનવૈઃ ॥ ૨,૩.

એકબીજાને ચોંટીને તેઓ અંધકારમાં ભટકતા રહે છે; એ રીતે ત્યાં પણ મનુષ્યોને ભારે દુઃખ ભોગવવું પડે છે.

પ્રાપ્યતે શકુનિશ્રેષ્ઠ યો બહૂકૃતસઞ્ચયઃ । નિકૃન્તન ઇતિ ખ્યાતસ્તતોઽન્યો નરકોત્તમઃ ॥ ૨,૩.

હે પંખીઓમાં શ્રેષ્ઠ, જે અનેક પાપો એકઠાં કરે છે, તેને એ નરક મળે છે; હવે સુપ્રસિદ્ધ નિકૃંતન નામના ઉત્તમ નરક વિશે સાંભળ.

કુલાલચક્રાણિ તત્ર ભ્રામ્યન્ત્યવિરતં ખગ । તેષ્વાપાષ્યે નિકૃષ્યન્તે કાલસૂત્રેણ માનવાઃ ॥ ૨,૩.

ત્યાં કુંભારના ચાક જેવી ચક્રી અવિરત ફરતી રહે છે, પંખી; એ પર મનુષ્યોને સમયના દોરાથી કાપવામાં આવે છે.

યમાનુમાઙ્ગુલિસ્થેન આપાદતલમસ્તકમ્ । ન ચૈષાં જીવિતભ્રંશો જાયતે પક્ષિસત્તમ ॥ ૨,૩.

યમના દૂતોએ આંગળી પર દોરો બાંધીને પગથી માથા સુધી કાપે છે, પણ, હે પંખીઓમાં શ્રેષ્ઠ, તેમનું જીવંતપણું જતું નથી.

છિન્નાનિ તેષાં શતશઃ ખણ્ડાન્યૈક્યં વ્રજન્તિ હિ । એવં વર્ષસહસ્રાણિ ભ્રામ્યન્તે પાપકર્મિણઃ ॥ ૨,૩.

તેમના શરીરનાં સૈંકડો ટુકડા થઈ જાય છે, પણ એ બધાં ફરી જોડાઈ જાય છે; આ રીતે પાપી લોકો હજારો વર્ષ સુધી ફરતા રહે છે.

તાવદ્યાવદશેષં ચ તત્પાપં સંક્ષયં ગતમ્ । અપ્રાતષ્ઠં ચ નરકં શૃણુષ્વ ગદતો મમ ॥ ૨,૩.

જ્યાં સુધી એ બધું પાપ પૂરેપૂરું નાશ પામે નહીં, ત્યાં સુધી એ યાતના ચાલે છે; હવે હું તને અપ્રાતષ્ઠ નામના નરક વિશે કહું છું, સાંભળ.

તત્રસ્થૈર્નારકૈર્દુઃ ખમસહ્યમનુભૂયતે । તાન્યેવ તત્ર ચક્રાણિ ઘટીયન્ત્રાણિ ચાન્યતઃ ॥ ૨,૩.

ત્યાં રહેલા નરકવાસીઓએ જે દુઃખ સહન કરવું પડે છે, એ સહન કરવું બહુ જ મુશ્કેલ છે; એ જ ચક્રો અને પીસવાની યંત્રો ત્યાં બીજાં રૂપે પણ જોવા મળે છે.

દુઃ ખસ્ય હેતુભૂતાનિ પાપકર્મકૃતાં નૃણામ્ । ચક્રેષ્વારોપિતાઃ કેચિદ્ભામ્યન્તે તત્ર માનવાઃ ॥ ૨,૩.

પાપી મનુષ્યો માટે આ બધું દુઃખનું કારણ બને છે; કેટલાકને એ ચક્રો પર બાંધીને પીસવામાં આવે છે.

યાવદ્વર્ષસહસ્રાણિ ન તેષાં સ્થિતિરન્તરા । ઘટીયન્ત્રેષુ બદ્વા યે બદ્ધા તોયવટી યથા ॥ ૨,૩.

જે લોકો પીસવાની યંત્રોમાં બંધાય છે, તેમને હજારો વર્ષ સુધી એક ક્ષણ પણ આરામ મળતો નથી, જેમ પાણીના ઘડાને મજબૂતીથી બાંધી દેવામાં આવે છે.

ભ્રામ્યન્તે માનવા રક્તમુદ્ગિરન્તઃ પુનઃ પુનઃ । અન્ત્રૈર્મુખવિનિષ્ક્રાન્તૈર્નેત્રૈરન્ત્રાવલમ્બિભૈઃ ॥ ૨,૩.

મનુષ્યોને ફરી ફરી ઘુમાવવામાં આવે છે, તેઓ વારંવાર લોહી ઉગળી કાઢે છે, તેમના આંતરડાં મોઢામાંથી બહાર આવી જાય છે અને આંખો આંતરડાં સાથે લટકી જાય છે.

દુઃ ખાનિ પ્રાપ્નુવન્તીહ યાન્યસહ્યાનિ જન્તુભિઃ । અસિપત્રવનં નામ નરકં શૃણુ ચાપરમ્ ॥ ૨,૩.

અહીં જે દુઃખ મળે છે, એ બીજાં જીવો પણ સહન કરી શકે નહીં, એટલું અસહ્ય છે; હવે તું 'અસિપત્રવન' નામના બીજાં નરક વિશે સાંભળ.

યોજનાનાં સહસ્રં યો જ્વલત્યગ્ન્યાશૃતાવનિઃ । સપ્તતીવ્રકરાશ્ચૈણ્ડર્યત્ર તીવ્ર સુદારુણે ॥ ૨,૩.

એક એવી ભૂમિ છે, જે હજારો યોજન જેટલી વિશાળ છે અને ચારે બાજુથી અગ્નિથી ધધકે છે; ત્યાં સત્તર અત્યંત ભયાનક રક્ષકો રહે છે.

પ્રતપન્તિ સદા તત્ર પ્રાણિનો નરકૌકસઃ । તન્મધ્યે ચરણં શીતસ્નિગ્ધપત્રં વિભાષ્યતે ॥ ૨,૩.

ત્યાં નરકવાસીઓ હંમેશા અગ્નિમાં સળગતા રહે છે; એ વચ્ચે એક રસ્તો દેખાય છે, જે ઠંડા અને ભીના પાંદડાંથી ઢંકાયેલો હોય છે.

પત્રાણિ યત્ર ખણ્ડાનિ ફલાનાં પક્ષિસત્તમ । શ્વાનશ્ચ તત્ર સુબલાશ્ચરન્ત્યામિષભોજનાઃ ॥ ૨,૩.

એ જગ્યાએ પાંદડાં તીક્ષ્ણ ધારવાળા છે, હે શ્રેષ્ઠ પક્ષી, ફળના પાંખ જેવાં; અને ત્યાં મજબૂત કૂતરાં માંસ ખાઈને ફરતા રહે છે.

મહાવક્ત્રા મહાદંષ્ટ્રા વ્યાઘ્રા ઇવ મહાબલાઃ । તતશ્ચ વનમાલોક્ય શિશિરચ્છાયમગ્રતઃ ॥ ૨,૩.

એ કૂતરાં મોટા મોઢાં અને મોટા દાંતવાળા છે, વાઘ જેવાં શક્તિશાળી છે; તેઓ આગળના જંગલને જુએ છે, જે ઠંડા છાંયાવાળું લાગે છે.

પ્રયાન્તિ પ્રાણિનસ્તત્ર ક્ષુત્તાપપરિપીડિતાઃ । માતર્ભ્રાતસ્તાત ઇતિ ક્રન્દમાનાઃ સુદુઃ ખિતાઃ ॥ ૨,૩.

ભૂખ અને તરસથી પીડાતા જીવ એ તરફ જાય છે, અને ભારે દુઃખમાં 'માતા! ભાઈ! પિતા!' એમ રડતા જાય છે.

દહ્યમાનાઙ્ઘ્રિયુગલા ધરણિસ્થેન વહ્નિના । તેષાં ગતાનાં તત્રાપિ અતિ શીતિઃ સમીરણઃ ॥ ૨,૩.

જ્યારે તેઓ જમીન પરની અગ્નિથી પગ બળી જાય છે, ત્યારે એ જગ્યાએ પહોંચે છે, ત્યારે બહુ જ ઠંડો પવન ફૂંકાય છે.

પ્રવાતિ તેન પાત્યન્તે તેષાં ખડ્ગાસ્તથોપરિ । છિન્નાઃ પતન્તિ તે ભૂમૌ જ્વલત્પાવકસંચયે ॥ ૨,૩.

એ પવનથી ઉપરથી તલવારો તેમના પર પડે છે; કાપી નાખવામાં આવે છે અને પછી તેઓ ધધકતા અગ્નિના ઢગલામાં જમીન પર પડે છે.

લેલિહ્યમાને ચાન્યત્ર તપ્તાશેષમહીતલે । સારમેયાશ્ચ તે શીઘ્રં શાતયન્તિ શરીરતઃ ॥ ૨,૩.

બીજી જગ્યાએ, જ્યારે આખી જમીન અગ્નિથી સળગે છે, ત્યારે ઝડપી કૂતરાં ઝડપથી તેમના શરીરને ફાડી નાખે છે.

તેષાં ખણ્ડાન્યનેકાનિ રુદતામતિભીષણે । અસિપત્રવનં તાત મયૈતત્પરિકીર્તિતમ્ ॥ ૨,૩.

તેમના અનેક શરીરના ભાગો, ભયાનક રીતે રડતાં, ચારે બાજુ છૂટા પડી જાય છે; હે પ્રિય, આ રીતે મેં તને 'અસિપત્રવન' નરકનું વર્ણન કર્યું.

અતઃ પરં ભીમતરં તપ્તકુંભં નિબોધ મે । સમન્તતસ્તપ્તકુમ્ભા વહ્નિજ્વાલાસમન્વિતાઃ ॥ ૨,૩.

હવે એથી પણ વધારે ભયાનક 'તપ્તકુંભ' નામના નરક વિશે સાંભળ; ચારે બાજુ અગ્નિથી ધધકતા કુંભો છે, જેમાં જ્વાળા ઉઠે છે.

જ્વલદગ્નિચયાસ્તપ્તતૈલાયશ્ચૂર્ણપૂરિતાઃ । એષુ દુષ્કૃતકર્માણો યામ્યૈઃ ક્ષિપ્તા હ્યધોમુખાઃ ॥ ૨,૩.

આ કુંભો સળગતા અગ્નિ અને ઉકળતા તેલથી ભરેલા છે, જેમાં ધાતુના કણો પણ છે; યમના દૂતોએ પાપી લોકોને માથું નીચે કરીને એમાં ફેંકી દે છે.

ક્વાથ્યન્તે વિસ્ફુટદ્ગાત્રા ગલન્મજ્જાજલાન્વિતાઃ । સ્ફુટત્કપાલેનત્રાસ્થિચ્છિદ્યમાના વિભીષણૈઃ ॥ ૨,૩.

ત્યાં તેઓ ઉકળે છે, તેમનું શરીર ફાટી જાય છે, માજ્જા અને રસ વહેવા લાગે છે, અને ભયાનક ઘા વડે તેમનાં કપાળ અને હાડકાં તૂટી જાય છે.

ગૃધ્રૈરુત્પાટ્ય મુચ્યન્તે પુનસ્તેષ્વેવ વેગિતૈઃ । પુનશ્ચિમચિમાયન્તે તૈલનૈક્યં વ્રજન્તિ ચ ॥ ૨,૩.

ગિધો તેમને ફાડી કાઢે છે, પછી છોડી દે છે, પણ ફરીથી ઝડપથી એ કુંભોમાં ફેંકી દેવામાં આવે છે, અને વારંવાર ઉકળવામાં આવે છે અને તેલમાં મળી જાય છે.