ગરુડપુરાણમ્

તત્રાઙ્ગારચયૌઘેન કૃતં તદ્ધરણીસમમ્ । તત્રાગ્નિના સુતીવ્રેણ તાપિતાઙ્ગારભૂમિના ॥ ૨,૩.

ત્યાં જમીન સાથે સમાન ઊંચાઈએ અગ્નિના કાંઠા પથરાયેલા છે; અને ત્યાં તીવ્ર અગ્નિથી ધરતી તપે છે.

તન્મધ્યે પાપકર્માણં વિમુઞ્ચન્તિ યમાનુગાઃ । સ દહ્યમાનસ્તીવ્રેણ વહ્નિના પરિધાવતિ ॥ ૨,૩.

તેના મધ્યમાં યમના દૂત પાપી લોકોને નાખે છે; અને એ લોકો તીવ્ર અગ્નિમાં સળગીને દોડે છે.

પદેપદે ચ પાદોઽસ્ય સ્ફુટ્યતે શીર્યતે પુનઃ । અહોરાત્રેણોદ્ધરણં પાદન્યાસેન ગચ્છતિ ॥ ૨,૩.

દરેક પગલે તેમના પગ ફાટી જાય છે અને ફરીથી છૂટી પડે છે; એક દિવસ-રાતમાં પગ મૂકતાં મૂકતાં આગળ વધે છે.

એવં સહસ્રં વિસ્તીર્ણં યોજનાનાં વિમુચ્યતે । તતોઽન્યત્પાપશુદ્ધ્યર્થં તાદૃઙ્નિરયમૃચ્છતિ ॥ ૨,૩.

આ રીતે, હજાર યોજન જેટલી વિશાળ જગ્યા સુધી પાપી મુક્ત થાય છે; પછી બીજા પાપો શુદ્ધ કરવા માટે એ એવો જ બીજો નરક ભોગવે છે.

રૌરવસ્તે સમાખ્યાતઃ પ્રથમો નરકો મયા । મહારૌરવસંજ્ઞં તુ શૃણુષ્વ નરકં ખગ ॥ ૨,૩.

હું તને રૌરવ નામનો પહેલો નરક સમજાવ્યો; હવે, પંખી, મહારૌરવ નામના નરક વિશે સાંભળ.

યોજનાનાં સહસ્રાણિ સન્તિ પઞ્ચ સમન્તતઃ । તત્ર તામ્રમયી ભૂમિરધસ્તસ્યા હુતાશનઃ ॥ ૨,૩.

ત્યાં પાંચ હજાર યોજન ચારે બાજુ તાંબાની જમીન છે, જેના નીચે જ્વલંત અગ્નિ ધધકે છે.

તયા તપન્ત્યા સા સર્વા પ્રોદ્યદ્વિદ્યુત્સમપ્રભા । વિભાવ્યતે મહારૌદ્રા પાપિનાં દર્શનાદિષુ ॥ ૨,૩.

એ જમીન તપતી અને વીજળી જેવી તેજસ્વી છે; પાપીઓ માટે એ દેખાવમાં ખૂબ જ ભયાનક લાગે છે.

તસ્યાં બદ્ધકરાભ્યાં ચ પદ્ભ્યાં ચૈવ યમાનુગૈઃ । મુચ્યતે પાપકૃન્મધ્યે લુણ્ઠમાનઃ સ ગચ્છતિ ॥ ૨,૩.

ત્યાં યમના દૂતોએ પાપીને હાથ-પગ બાંધીને વચ્ચે ફેંકી દે છે અને ખેંચી લે છે.

કાકૈર્બકૈર્વૃકોલૂકૈર્મશકૈર્વૃશ્ચિકૈસ્તથા । ભક્ષ્યમાણૈસ્તથા રૌદ્રૈર્ગતો માર્ગે વિકૃષ્યતે ॥ ૨,૩.

રસ્તામાં કાગડા, બગલા, વાઘ, ઘુવડ, મચ્છર અને વિચ્છુ જેવા ભયાનક જીવો તેને ખાય છે અને એ ખેંચાતો જાય છે.

દહ્યમાનો ગતમતિર્ભ્રાન્તસ્તાતેતિ ચાકુલઃ । વદત્યસકૃદુદ્વગ્નો ન શાન્તિમધિગચ્છતિ ॥ ૨,૩.

પાપી અગ્નિમાં સળગતો, મન ભટકાતું, 'પિતા!' કહીને વારંવાર બૂમો પાડે છે, દુઃખી રહે છે અને ક્યારેય શાંતિ પામતો નથી.

એવં તસ્માન્નરૈર્મોક્ષસ્ત્વતિક્રાન્તૈરવાપ્યતે । વર્ષાયુતાયુતૈઃ પાપં યૈઃ કૃતં દુષ્ટબુદ્ધિભિઃ ॥ ૨,૩.

આ રીતે, જે મનુષ્યોએ દશ-દશ હજાર વર્ષ સુધી દુષ્ટ બુદ્ધિથી પાપ કર્યું હોય, તેઓએ એ નરકમાંથી મુક્તિ મેળવે છે.

તથાન્યસ્તુ તતો નામ સોઽતિશીતઃ સ્વભાવતઃ । મહારૌરવવદ્દીર્ઘસ્તથાન્ધતમસા વૃતઃ ॥ ૨,૩.

પછી બીજું એક નરક છે, જેનું નામ છે અને જે સ્વભાવથી બહુ ઠંડું છે; એ પણ મહારૌરવ જેટલું લાંબું છે અને ઘોર અંધકારથી ઢંકાયેલું છે.

શીતાર્તાસ્તત્ર બધ્યન્તે નરાસ્તમસિ દારુણે । પરસ્પરં સમાસાદ્ય પરિરભ્યાશ્રયન્તિ તે ॥ ૨,૩.

ત્યાં ઠંડીથી પીડાતા મનુષ્યો એ ભયાનક અંધકારમાં બાંધાયેલા રહે છે; એકબીજાને મળીને તેઓ એકમેકને ચોંટીને આશરો લે છે.

દન્તાસ્તેષાં ચ ભજ્યન્તે શીતાર્તિપરિકમ્પિતાઃ । ક્ષુતૃષાતિબલાઃ પક્ષિન્નથ તત્રાપ્યુપદવાઃ ॥ ૨,૩.

ઠંડીની પીડાથી તેમના દાંત કંપે છે અને તૂટી જાય છે; ભૂખ અને તરસથી ખૂબ પીડાય છે, પંખી, ત્યાં પણ વધુ દુઃખ મળે છે.

હિમખણ્ડવહો વાયુભિનત્ત્યસ્થીનિ દારુણઃ । મજ્જાસૃગસ્થિગલિતમશ્રન્ત્યત્ર ક્ષુધાન્વિતાઃ ॥ ૨,૩.

હિમના ટુકડાઓ લાવતો કઠોર પવન તેમની હાડકાં તોડી નાખે છે; ત્યાં તેઓ ભૂખ્યા-તરસ્યા થાકી જાય છે અને તેમના મજ્જા, લોહી અને માંસ વહેવા લાગે છે.

આલિઙ્ગ્યમાના ભ્રામ્યન્તે પરસ્પરસમાગમે । એવં તત્રાપિ સુમહાન્ક્લેશસ્તમસિ માનવૈઃ ॥ ૨,૩.

એકબીજાને ચોંટીને તેઓ અંધકારમાં ભટકતા રહે છે; એ રીતે ત્યાં પણ મનુષ્યોને ભારે દુઃખ ભોગવવું પડે છે.

પ્રાપ્યતે શકુનિશ્રેષ્ઠ યો બહૂકૃતસઞ્ચયઃ । નિકૃન્તન ઇતિ ખ્યાતસ્તતોઽન્યો નરકોત્તમઃ ॥ ૨,૩.

હે પંખીઓમાં શ્રેષ્ઠ, જે અનેક પાપો એકઠાં કરે છે, તેને એ નરક મળે છે; હવે સુપ્રસિદ્ધ નિકૃંતન નામના ઉત્તમ નરક વિશે સાંભળ.

કુલાલચક્રાણિ તત્ર ભ્રામ્યન્ત્યવિરતં ખગ । તેષ્વાપાષ્યે નિકૃષ્યન્તે કાલસૂત્રેણ માનવાઃ ॥ ૨,૩.

ત્યાં કુંભારના ચાક જેવી ચક્રી અવિરત ફરતી રહે છે, પંખી; એ પર મનુષ્યોને સમયના દોરાથી કાપવામાં આવે છે.

યમાનુમાઙ્ગુલિસ્થેન આપાદતલમસ્તકમ્ । ન ચૈષાં જીવિતભ્રંશો જાયતે પક્ષિસત્તમ ॥ ૨,૩.

યમના દૂતોએ આંગળી પર દોરો બાંધીને પગથી માથા સુધી કાપે છે, પણ, હે પંખીઓમાં શ્રેષ્ઠ, તેમનું જીવંતપણું જતું નથી.

છિન્નાનિ તેષાં શતશઃ ખણ્ડાન્યૈક્યં વ્રજન્તિ હિ । એવં વર્ષસહસ્રાણિ ભ્રામ્યન્તે પાપકર્મિણઃ ॥ ૨,૩.

તેમના શરીરનાં સૈંકડો ટુકડા થઈ જાય છે, પણ એ બધાં ફરી જોડાઈ જાય છે; આ રીતે પાપી લોકો હજારો વર્ષ સુધી ફરતા રહે છે.

તાવદ્યાવદશેષં ચ તત્પાપં સંક્ષયં ગતમ્ । અપ્રાતષ્ઠં ચ નરકં શૃણુષ્વ ગદતો મમ ॥ ૨,૩.

જ્યાં સુધી એ બધું પાપ પૂરેપૂરું નાશ પામે નહીં, ત્યાં સુધી એ યાતના ચાલે છે; હવે હું તને અપ્રાતષ્ઠ નામના નરક વિશે કહું છું, સાંભળ.

તત્રસ્થૈર્નારકૈર્દુઃ ખમસહ્યમનુભૂયતે । તાન્યેવ તત્ર ચક્રાણિ ઘટીયન્ત્રાણિ ચાન્યતઃ ॥ ૨,૩.

ત્યાં રહેલા નરકવાસીઓએ જે દુઃખ સહન કરવું પડે છે, એ સહન કરવું બહુ જ મુશ્કેલ છે; એ જ ચક્રો અને પીસવાની યંત્રો ત્યાં બીજાં રૂપે પણ જોવા મળે છે.

દુઃ ખસ્ય હેતુભૂતાનિ પાપકર્મકૃતાં નૃણામ્ । ચક્રેષ્વારોપિતાઃ કેચિદ્ભામ્યન્તે તત્ર માનવાઃ ॥ ૨,૩.

પાપી મનુષ્યો માટે આ બધું દુઃખનું કારણ બને છે; કેટલાકને એ ચક્રો પર બાંધીને પીસવામાં આવે છે.

યાવદ્વર્ષસહસ્રાણિ ન તેષાં સ્થિતિરન્તરા । ઘટીયન્ત્રેષુ બદ્વા યે બદ્ધા તોયવટી યથા ॥ ૨,૩.

જે લોકો પીસવાની યંત્રોમાં બંધાય છે, તેમને હજારો વર્ષ સુધી એક ક્ષણ પણ આરામ મળતો નથી, જેમ પાણીના ઘડાને મજબૂતીથી બાંધી દેવામાં આવે છે.

ભ્રામ્યન્તે માનવા રક્તમુદ્ગિરન્તઃ પુનઃ પુનઃ । અન્ત્રૈર્મુખવિનિષ્ક્રાન્તૈર્નેત્રૈરન્ત્રાવલમ્બિભૈઃ ॥ ૨,૩.

મનુષ્યોને ફરી ફરી ઘુમાવવામાં આવે છે, તેઓ વારંવાર લોહી ઉગળી કાઢે છે, તેમના આંતરડાં મોઢામાંથી બહાર આવી જાય છે અને આંખો આંતરડાં સાથે લટકી જાય છે.

દુઃ ખાનિ પ્રાપ્નુવન્તીહ યાન્યસહ્યાનિ જન્તુભિઃ । અસિપત્રવનં નામ નરકં શૃણુ ચાપરમ્ ॥ ૨,૩.

અહીં જે દુઃખ મળે છે, એ બીજાં જીવો પણ સહન કરી શકે નહીં, એટલું અસહ્ય છે; હવે તું 'અસિપત્રવન' નામના બીજાં નરક વિશે સાંભળ.

યોજનાનાં સહસ્રં યો જ્વલત્યગ્ન્યાશૃતાવનિઃ । સપ્તતીવ્રકરાશ્ચૈણ્ડર્યત્ર તીવ્ર સુદારુણે ॥ ૨,૩.

એક એવી ભૂમિ છે, જે હજારો યોજન જેટલી વિશાળ છે અને ચારે બાજુથી અગ્નિથી ધધકે છે; ત્યાં સત્તર અત્યંત ભયાનક રક્ષકો રહે છે.

પ્રતપન્તિ સદા તત્ર પ્રાણિનો નરકૌકસઃ । તન્મધ્યે ચરણં શીતસ્નિગ્ધપત્રં વિભાષ્યતે ॥ ૨,૩.

ત્યાં નરકવાસીઓ હંમેશા અગ્નિમાં સળગતા રહે છે; એ વચ્ચે એક રસ્તો દેખાય છે, જે ઠંડા અને ભીના પાંદડાંથી ઢંકાયેલો હોય છે.

પત્રાણિ યત્ર ખણ્ડાનિ ફલાનાં પક્ષિસત્તમ । શ્વાનશ્ચ તત્ર સુબલાશ્ચરન્ત્યામિષભોજનાઃ ॥ ૨,૩.

એ જગ્યાએ પાંદડાં તીક્ષ્ણ ધારવાળા છે, હે શ્રેષ્ઠ પક્ષી, ફળના પાંખ જેવાં; અને ત્યાં મજબૂત કૂતરાં માંસ ખાઈને ફરતા રહે છે.