ગરુડપુરાણમ્

યતસ્તતોઽશ્રન્માર્જારો ખદ્યોતો વહદાહકઃ । કૃમિઃ પર્યુષિતાદઃ સ્યાન્મત્સરી ભ્રમરો ભવેત્ ॥ ૨,૨.

બાકીનું ખાધું ખાવાવાળો બિલાડી બને છે; અગ્નિ લઈ જનાર જ્યોત બનતો છે; બાસી ખોરાક ખાવાવાળો કીડો બને છે; ઈર્ષ્યાળુ માણસ ભમરો બને છે.

અગ્ન્યુત્સાદી તુ કુષ્ઠી સ્યાદદત્તાઽદાનતો વૃષઃ । સર્પો ગોહારકોઽન્નસ્ય હારકઃ સ્યાદજીર્ણવાન્ ॥ ૨,૨.

અગ્નિનો નાશ કરનાર કુષ્ટરોગી બને છે; બીજાનું ન આપેલું ધન લેતો વાછરડો બને છે; ગાય ચોરનાર સાપ બને છે; અન્ન ચોરનાર અજીર્ણથી પીડાય છે.

જલહારી તુ મત્સ્યઃ સ્યાત્ક્ષીરહારી બલાકિકા । અન્નં પર્યુષિતં વિપ્રે પ્રદદત્કુબ્જતાં વ્રજેત્ ॥ ૨,૨.

પાણી ચોરનાર માછલી બને છે; દૂધ ચોરનાર બલાક બને છે; બ્રાહ્મણ બાસી ભોજન આપે તો કુંડું બને છે.

ફલાનિ હરતે યસ્તુ સન્તતિર્મ્રિયતે ખગ । અદત્ત્વા ભક્ષ્યમશ્રાતિ હ્યનપત્યો ભવેન્નરઃ ॥ ૨,૨.

ફળ ચોરનાર પક્ષી બની પોતાના સંતાનનું મૃત્યુ લાવે છે; જે ભોજન આપ્યા વિના ખાય છે તે સંતાનવિહોણો બને છે.

પ્રવજ્યાગમનાદ્રાજન્ ભવેન્મરુપિશાચકઃ । ચાતકો જલહર્તા સ્યાજ્જન્માન્ધઃ પુંસ્તકં હરન્ ॥ ૨,૨.

રાજા, સંન્યાસ લીધા પછી પાછા આવનાર ભૂત બને છે; પાણી ચોરનાર ચાતક બને છે; પુસ્તક ચોરનાર જન્મથી જ અંધ બને છે.

પ્રતિશ્રુત્ય દ્વિજેભ્યોર્ઽથમદદજ્જમ્બુકો ભવેત્ । પરિવાદાદિજાતીનાં લભતે કાચ્છપીં તનુમ્ ॥ ૨,૨.

જો કોઈ બ્રાહ્મણોને ધન આપવાનું વચન આપે અને આપે નહીં, તો એ શિયાળ બને છે; અને જે લોકો પરનિંદા વગેરે દોષ કરે છે, તેઓ કાચબાની યોનિ મેળવે છે.

દુર્ભગઃ ફલવિક્રેતા વૃકશ્ચ વૃષલીપતિઃ । માર્જારોઽગ્નિં પદા સ્પૃષ્ટ્વા રોગવાન્પરમાંસભુક્ ॥ ૨,૨.

ફળ વેચનાર દુર્ભાગી, વાઘ, નીચ જાતિની સ્ત્રીનો પતિ, પગથી અગ્નિ સ્પર્શ કરનાર બિલાડી અને બીજાના માંસ ખાવાવાળો—all રોગી બને છે.

જલપ્રસ્ત્રવણં યસ્તુ ભિન્દ્યાન્મત્સ્યો ભવેન્નરઃ । હરેઃ કથાં ન શૃણ્વન્તિ યે ન સાધુજનસ્તવમ્ ॥ ૨,૨.

જે માણસ પાણીની નદી તોડી નાખે છે, એ માછલી બને છે; અને જે લોકો હરિની વાતો કે સજ્જનોના ગુણગાન સાંભળતા નથી, તેઓ સારા લોકોમાં ગણાતા નથી.

તાન્નરાન્કર્ણમૂલોઽયં વ્યાપ્નુયાન્નેતરાઞ્જનાન્ । પરસ્યાનનસંસ્થં યો ગ્રાસં હરિ મન્દધીઃ ॥ ૨,૨.

જે લોકો સાંભળતા નથી, તેમને આ કાનની જડ પીડા આપે છે; અને જે મૂર્ખ બીજાના મોઢામાંથી ભોજન છીનવે છે, એ વાંદરો બને છે.

દેવોપકરણાન્યેનં ગણ્ડમાલિનમીહતે । દમ્ભેનાચરતે ધર્મં ગજચર્મા ભવેત્તુ સઃ ॥ ૨,૨.

જે દેવતાઓના ઉપકરણો મેળવવાની ઇચ્છા રાખે છે, અથવા દેખાડા માટે ધર્મ કરે છે, એ ગજચર્મ ધારણ કરનાર બને છે.

શિરોઽર્તિપ્રમુખા રોગા યાન્તિ વિશ્વાસઘાતકમ્ । લિઙ્ગપીડી શિવસ્વં ચ શિવનિર્માલ્યમેવ ચ ॥ ૨,૨.

વિશ્વાસઘાતકને માથાનો દુઃખાવો અને અન્ય મુખ્ય રોગો થાય છે; અને જે શિવલિંગ, શિવનું માલિકી કે શિવના અવશેષને નુકસાન કરે છે, તેને પણ દુઃખ ભોગવવું પડે છે.

સ્ત્રિયોઽપ્યનેન માર્ગેણ હૃત્વા દોષમવાપ્નુયુઃ । એતેષામેવ જન્તૂનાં ભાર્યાત્વમુપજાયતે ॥ ૨,૨.

સ્ત્રીઓ પણ આવી જ દોષથી પાપમાં ફસાય છે; અને એ જ પ્રાણીઓની પત્ની બની જન્મે છે.

ભોગાન્તે નરકસ્યૈતત્સર્વમિત્યવધારય । ખઘ પ્રદર્શ્યમેતત્તુ મયોક્તં તે સમાસતઃ । દ્રવ્યપ્રકારા હિ યથા તથૈવ પ્રાણિજાતયઃ ॥ ૨,૨.

ભોગના અંતે આ બધું નરકમાં મળે છે—એ જાણ. હે પંખી, મેં તને સંક્ષેપમાં બતાવ્યું છે; જેમ દ્રવ્યના અનેક પ્રકાર છે, તેમ પ્રાણીઓના પણ અનેક પ્રકાર છે.

એવં વિચિત્રૈર્નિજકર્મભિર્નૃણાં સુખસ્ય દુઃ ખસ્ય ચ જન્મનામપિ । વૈચિત્ર્યમુક્તં શુભકર્મતઃ શુભં તથાશુભાચ્ચાશુભમીરયન્તિ ॥ ૨,૨.

આ રીતે, પોતાના વિવિધ કર્મોથી માણસો સુખ અને દુઃખના અનેક જન્મ મેળવે છે; સારા કર્મથી સારું ફળ મળે છે અને ખરાબ કર્મથી ખરાબ ફળ મળે છે.

એતત્તે સર્વંમાખ્યાતં યત્પૃષ્ટોઽહમિહ ત્વયા ॥ ૨,૨.

તમે જે પૂછ્યું હતું, એ બધું મેં અહીં તને કહી દીધું છે.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૩ સૂત ઉવાચ । એવમુત્સાહિતઃ પક્ષી સ્વરૂપં નિરયસ્ય તુ । પપ્રચ્છનરકાણ્યેવં શ્રુત્વા ચોત્કૂલિતાન્તરઃ ॥ ૨,૩.

સૂતજી કહે છે: આ રીતે પ્રેરિત થયેલા પંખીએ, આ બધું સાંભળીને મનમાં ઉથલપાથલ અનુભવી, નરકના સ્વરૂપ વિશે પૂછ્યું.

ગરુડ ઉવાચ । નરકાણાં સ્વરૂપં મે વદ યેષુ વિકર્મિણઃ । પાત્યન્તે દુઃ ખભૂયિષ્ઠાસ્તેષાં ભેદાંશ્ચ કીર્તય ॥ ૨,૩.

ગરુડ કહે છે: મને એ નરકનું સ્વરૂપ કહો, જ્યાં પાપી લોકો નાખવામાં આવે છે, અને એના વિવિધ પ્રકાર પણ વર્ણવો.

શ્રીભગવાનુવાચ । નરકાણાં સહસ્રાણિ વર્તન્તે હ્યરુણાનુજ । શક્યં વિસ્તરતો નૈવ વક્તું પ્રાધાન્યતો બ્રુવે ॥ ૨,૩.

ભગવાન કહે છે: હે અરુણના ભાઈ, હજારો નરક છે; બધાનું વિસ્તૃત વર્ણન શક્ય નથી, પણ મુખ્ય નરકોનું વર્ણન હું કરું છું.

રૌરવં નામ નરકં મુખ્યં તદ્વૈનિબોધ મે । રૌરવે કૂટસાક્ષી તુ યાતિ યશ્ચાનૃતી નરઃ ॥ ૨,૩.

મારા પાસેથી જાણ, રૌરવ નામનો મુખ્ય નરક છે; તેમાં ખોટી સાક્ષી આપનાર અને અસત્ય બોલનાર જાય છે.

યોજનાનાં સહસ્રે દ્વે રૌરવો હિ પ્રમાણતઃ । જાનુમાત્રપ્રમાણં તુ તત્ર ગર્તં સુદુસ્તરમ્ ॥ ૨,૩.

રૌરવ નરકનું માપ બે હજાર યોજન છે; તેમાં ઘૂંટણ સુધી ઊંડો, પાર કરવો અતિ કઠિન ખાડો છે.

તત્રાઙ્ગારચયૌઘેન કૃતં તદ્ધરણીસમમ્ । તત્રાગ્નિના સુતીવ્રેણ તાપિતાઙ્ગારભૂમિના ॥ ૨,૩.

ત્યાં જમીન સાથે સમાન ઊંચાઈએ અગ્નિના કાંઠા પથરાયેલા છે; અને ત્યાં તીવ્ર અગ્નિથી ધરતી તપે છે.

તન્મધ્યે પાપકર્માણં વિમુઞ્ચન્તિ યમાનુગાઃ । સ દહ્યમાનસ્તીવ્રેણ વહ્નિના પરિધાવતિ ॥ ૨,૩.

તેના મધ્યમાં યમના દૂત પાપી લોકોને નાખે છે; અને એ લોકો તીવ્ર અગ્નિમાં સળગીને દોડે છે.

પદેપદે ચ પાદોઽસ્ય સ્ફુટ્યતે શીર્યતે પુનઃ । અહોરાત્રેણોદ્ધરણં પાદન્યાસેન ગચ્છતિ ॥ ૨,૩.

દરેક પગલે તેમના પગ ફાટી જાય છે અને ફરીથી છૂટી પડે છે; એક દિવસ-રાતમાં પગ મૂકતાં મૂકતાં આગળ વધે છે.

એવં સહસ્રં વિસ્તીર્ણં યોજનાનાં વિમુચ્યતે । તતોઽન્યત્પાપશુદ્ધ્યર્થં તાદૃઙ્નિરયમૃચ્છતિ ॥ ૨,૩.

આ રીતે, હજાર યોજન જેટલી વિશાળ જગ્યા સુધી પાપી મુક્ત થાય છે; પછી બીજા પાપો શુદ્ધ કરવા માટે એ એવો જ બીજો નરક ભોગવે છે.

રૌરવસ્તે સમાખ્યાતઃ પ્રથમો નરકો મયા । મહારૌરવસંજ્ઞં તુ શૃણુષ્વ નરકં ખગ ॥ ૨,૩.

હું તને રૌરવ નામનો પહેલો નરક સમજાવ્યો; હવે, પંખી, મહારૌરવ નામના નરક વિશે સાંભળ.

યોજનાનાં સહસ્રાણિ સન્તિ પઞ્ચ સમન્તતઃ । તત્ર તામ્રમયી ભૂમિરધસ્તસ્યા હુતાશનઃ ॥ ૨,૩.

ત્યાં પાંચ હજાર યોજન ચારે બાજુ તાંબાની જમીન છે, જેના નીચે જ્વલંત અગ્નિ ધધકે છે.

તયા તપન્ત્યા સા સર્વા પ્રોદ્યદ્વિદ્યુત્સમપ્રભા । વિભાવ્યતે મહારૌદ્રા પાપિનાં દર્શનાદિષુ ॥ ૨,૩.

એ જમીન તપતી અને વીજળી જેવી તેજસ્વી છે; પાપીઓ માટે એ દેખાવમાં ખૂબ જ ભયાનક લાગે છે.

તસ્યાં બદ્ધકરાભ્યાં ચ પદ્ભ્યાં ચૈવ યમાનુગૈઃ । મુચ્યતે પાપકૃન્મધ્યે લુણ્ઠમાનઃ સ ગચ્છતિ ॥ ૨,૩.

ત્યાં યમના દૂતોએ પાપીને હાથ-પગ બાંધીને વચ્ચે ફેંકી દે છે અને ખેંચી લે છે.

કાકૈર્બકૈર્વૃકોલૂકૈર્મશકૈર્વૃશ્ચિકૈસ્તથા । ભક્ષ્યમાણૈસ્તથા રૌદ્રૈર્ગતો માર્ગે વિકૃષ્યતે ॥ ૨,૩.

રસ્તામાં કાગડા, બગલા, વાઘ, ઘુવડ, મચ્છર અને વિચ્છુ જેવા ભયાનક જીવો તેને ખાય છે અને એ ખેંચાતો જાય છે.