ગરુડપુરાણમ્

મૂષકો ધાન્યહારી સ્યાદ્યાનમુષ્ટ્રઃ ફલં કપિઃ । નિર્મન્ત્રભોજનાત્કાકો ગૃધ્રો હૃત્વા હ્યુપસ્કરમ્ ॥ ૨,૨.

અન્ન ચોરી કરનાર ઉંદર બને છે; વાહન ચોરનાર ઊંટ બને છે; ફળ ચોરનાર વાંદરો બને છે; મંત્ર વિના ભોજન કરનાર કાગડો બને છે; વાસણ ચોરનાર ગૃધ્ર બને છે.

મધુદંશઃ ફલં ગૃધ્રો ગાં ગોધાગ્નિં બકસ્તથા । સ્યાચ્છ્વેતકુષ્ઠી સ્ત્રીવસ્ત્ર હ્યરુચી રસહારકઃ ॥ ૨,૨.

મધ ચોરનાર મધમાખી બને છે; ફળ ચોરનાર ગૃધ્ર બને છે; જમીન ચોરનાર ગાય બને છે; અગ્નિ ચોરનાર ગોધ બને છે; પાણી ચોરનાર બક છે; સ્ત્રીઓના વસ્ત્ર ચોરનાર શ્વેત કુષ્ઠીથી પીડાય છે; રસ ચોરનારને કશી વસ્તુમાં સ્વાદ આવતો નથી.

કાંસ્યહારી તુ હંસઃ સ્યાત્પરસ્વસ્ય ચ હારકઃ । અપસ્મારી ગુરોર્હન્તા ક્રૂરકૃદ્વામનો ભવેત્ ॥ ૨,૨.

કાંસ્ય ચોરનાર હંસ બને છે; બીજાનું ધન ચોરનાર વામન બને છે; ગુરુને મારી નાખનાર અપસ્મારી બને છે; ક્રૂર કર્મ કરનાર પણ વામન બને છે.

ધર્મપત્નીં ત્યજઞ્છબ્દવેધી પ્રાણી ભવેત્ક્ષિતૌ । દેવવિપ્રસ્વાપહારી પાણ્ડુરઃ પરમાંસભુક્ ॥ ૨,૨.

ધર્મપત્નીને ત્યાગનાર પૃથ્વી પર અવાજથી ડરતો જીવ બને છે; દેવ અથવા બ્રાહ્મણનું ધન ચોરનાર પાંડુર અને વધુ માંસ ખાવાવાળો બને છે.

ભક્ષ્યાભક્ષ્યો ગણ્ડમાલી મહારોગી પ્રજાયતે । ન્યાસાપહારી કાણઃ સ્યાસ્ત્રીજીવઃ ખઞ્જકો ભવેત્ ॥ ૨,૨.

જેણે અખાદ્ય ખાધું હોય તે ગાંઠના રોગ અને ભારે બીમારીથી પીડાય છે; જમા કરાવેલું ધન ચોરનાર એક આંખથી અંધ બને છે; સ્ત્રીઓ પર આધાર રાખીને જીવનાર લંગડો બને છે.

કૌમારદારત્યાગી ચ દુર્ભગોઽથૈ કમિષ્ટભુક્ । વાતગુલ્મી વિપ્રયોષિદ્ગામી વા જમ્બુકો ભવેત્ ॥ ૨,૨.

યૌવનમાં પત્નીને ત્યાગનાર દુર્ભાગી બને છે અને અશુદ્ધ ખોરાક ખાય છે; વાયુના રોગથી પીડાતો બ્રાહ્મણની પત્ની પાસે જાય તો શિયાળ બને છે.

શય્યાહર્તા ક્ષપણકઃ પતઙ્ગો વસ્ત્રહારકઃ । માત્સર્યાદપિ જાત્યન્ધો કપાલી દીપહારકઃ ॥ ૨,૨.

પથારી ચોરનાર ક્ષપણક બને છે; વસ્ત્ર ચોરનાર પતંગિયું બને છે; ઈર્ષ્યાથી અંધ બનેલો કપાલી બને છે; દીવો ચોરનાર જન્મથી જ અંધ બને છે.

કૌશિકો મિત્રહન્તા ચ ક્ષયી પિત્રાદિનિન્દકઃ । સ્ખલદ્વાગનૃતવાદી કૂટસાક્ષી જલોદરી ॥ ૨,૨.

કાપડ વણનાર મિત્રહંતક બને છે; પિતાને કે અન્યને અપમાન કરનાર ક્ષયરોગી બને છે; ખોટું બોલનાર અથવા લપસતો બોલનાર ખોટો સાક્ષી બને છે અને જળોદરથી પીડાય છે.

મશકઃ સોઽથ ચછિન્નોષ્ઠો વિવાહે વિઘ્નકૃદ્ભવેત્ । સ્યાદ્વાથ વૃષલઃ સોઽયં ચત્વરે વૈ વિણ્મૂત્રકૃત્ ॥ ૨,૨.

લગ્નમાં વિઘ્ન પાડનાર મચ્છર બને છે; ફાટેલા હોઠવાળો વિઘ્ન કરનાર બને છે; નીચ જાતિનો માણસ ચોરાહે પેશાબ-પખાણા કરે છે.

મૂત્રકૃચ્છ્રી દૂષકસ્તુ કન્યાયાઃ ક્લીબતામિયાત્ । દ્વીપી સ્યાદ્વેદવિક્રેતા વરાહોઽયાજ્યયાજકઃ ॥ ૨,૨.

મૂત્ર દુષિત કરનાર સ્ત્રીઓ માટે નિર્બળ બને છે; વેદ ચોરનાર દીપડો બને છે; અનાધિકૃત યજ્ઞ કરનાર વરાહ બને છે.

યતસ્તતોઽશ્રન્માર્જારો ખદ્યોતો વહદાહકઃ । કૃમિઃ પર્યુષિતાદઃ સ્યાન્મત્સરી ભ્રમરો ભવેત્ ॥ ૨,૨.

બાકીનું ખાધું ખાવાવાળો બિલાડી બને છે; અગ્નિ લઈ જનાર જ્યોત બનતો છે; બાસી ખોરાક ખાવાવાળો કીડો બને છે; ઈર્ષ્યાળુ માણસ ભમરો બને છે.

અગ્ન્યુત્સાદી તુ કુષ્ઠી સ્યાદદત્તાઽદાનતો વૃષઃ । સર્પો ગોહારકોઽન્નસ્ય હારકઃ સ્યાદજીર્ણવાન્ ॥ ૨,૨.

અગ્નિનો નાશ કરનાર કુષ્ટરોગી બને છે; બીજાનું ન આપેલું ધન લેતો વાછરડો બને છે; ગાય ચોરનાર સાપ બને છે; અન્ન ચોરનાર અજીર્ણથી પીડાય છે.

જલહારી તુ મત્સ્યઃ સ્યાત્ક્ષીરહારી બલાકિકા । અન્નં પર્યુષિતં વિપ્રે પ્રદદત્કુબ્જતાં વ્રજેત્ ॥ ૨,૨.

પાણી ચોરનાર માછલી બને છે; દૂધ ચોરનાર બલાક બને છે; બ્રાહ્મણ બાસી ભોજન આપે તો કુંડું બને છે.

ફલાનિ હરતે યસ્તુ સન્તતિર્મ્રિયતે ખગ । અદત્ત્વા ભક્ષ્યમશ્રાતિ હ્યનપત્યો ભવેન્નરઃ ॥ ૨,૨.

ફળ ચોરનાર પક્ષી બની પોતાના સંતાનનું મૃત્યુ લાવે છે; જે ભોજન આપ્યા વિના ખાય છે તે સંતાનવિહોણો બને છે.

પ્રવજ્યાગમનાદ્રાજન્ ભવેન્મરુપિશાચકઃ । ચાતકો જલહર્તા સ્યાજ્જન્માન્ધઃ પુંસ્તકં હરન્ ॥ ૨,૨.

રાજા, સંન્યાસ લીધા પછી પાછા આવનાર ભૂત બને છે; પાણી ચોરનાર ચાતક બને છે; પુસ્તક ચોરનાર જન્મથી જ અંધ બને છે.

પ્રતિશ્રુત્ય દ્વિજેભ્યોર્ઽથમદદજ્જમ્બુકો ભવેત્ । પરિવાદાદિજાતીનાં લભતે કાચ્છપીં તનુમ્ ॥ ૨,૨.

જો કોઈ બ્રાહ્મણોને ધન આપવાનું વચન આપે અને આપે નહીં, તો એ શિયાળ બને છે; અને જે લોકો પરનિંદા વગેરે દોષ કરે છે, તેઓ કાચબાની યોનિ મેળવે છે.

દુર્ભગઃ ફલવિક્રેતા વૃકશ્ચ વૃષલીપતિઃ । માર્જારોઽગ્નિં પદા સ્પૃષ્ટ્વા રોગવાન્પરમાંસભુક્ ॥ ૨,૨.

ફળ વેચનાર દુર્ભાગી, વાઘ, નીચ જાતિની સ્ત્રીનો પતિ, પગથી અગ્નિ સ્પર્શ કરનાર બિલાડી અને બીજાના માંસ ખાવાવાળો—all રોગી બને છે.

જલપ્રસ્ત્રવણં યસ્તુ ભિન્દ્યાન્મત્સ્યો ભવેન્નરઃ । હરેઃ કથાં ન શૃણ્વન્તિ યે ન સાધુજનસ્તવમ્ ॥ ૨,૨.

જે માણસ પાણીની નદી તોડી નાખે છે, એ માછલી બને છે; અને જે લોકો હરિની વાતો કે સજ્જનોના ગુણગાન સાંભળતા નથી, તેઓ સારા લોકોમાં ગણાતા નથી.

તાન્નરાન્કર્ણમૂલોઽયં વ્યાપ્નુયાન્નેતરાઞ્જનાન્ । પરસ્યાનનસંસ્થં યો ગ્રાસં હરિ મન્દધીઃ ॥ ૨,૨.

જે લોકો સાંભળતા નથી, તેમને આ કાનની જડ પીડા આપે છે; અને જે મૂર્ખ બીજાના મોઢામાંથી ભોજન છીનવે છે, એ વાંદરો બને છે.

દેવોપકરણાન્યેનં ગણ્ડમાલિનમીહતે । દમ્ભેનાચરતે ધર્મં ગજચર્મા ભવેત્તુ સઃ ॥ ૨,૨.

જે દેવતાઓના ઉપકરણો મેળવવાની ઇચ્છા રાખે છે, અથવા દેખાડા માટે ધર્મ કરે છે, એ ગજચર્મ ધારણ કરનાર બને છે.

શિરોઽર્તિપ્રમુખા રોગા યાન્તિ વિશ્વાસઘાતકમ્ । લિઙ્ગપીડી શિવસ્વં ચ શિવનિર્માલ્યમેવ ચ ॥ ૨,૨.

વિશ્વાસઘાતકને માથાનો દુઃખાવો અને અન્ય મુખ્ય રોગો થાય છે; અને જે શિવલિંગ, શિવનું માલિકી કે શિવના અવશેષને નુકસાન કરે છે, તેને પણ દુઃખ ભોગવવું પડે છે.

સ્ત્રિયોઽપ્યનેન માર્ગેણ હૃત્વા દોષમવાપ્નુયુઃ । એતેષામેવ જન્તૂનાં ભાર્યાત્વમુપજાયતે ॥ ૨,૨.

સ્ત્રીઓ પણ આવી જ દોષથી પાપમાં ફસાય છે; અને એ જ પ્રાણીઓની પત્ની બની જન્મે છે.

ભોગાન્તે નરકસ્યૈતત્સર્વમિત્યવધારય । ખઘ પ્રદર્શ્યમેતત્તુ મયોક્તં તે સમાસતઃ । દ્રવ્યપ્રકારા હિ યથા તથૈવ પ્રાણિજાતયઃ ॥ ૨,૨.

ભોગના અંતે આ બધું નરકમાં મળે છે—એ જાણ. હે પંખી, મેં તને સંક્ષેપમાં બતાવ્યું છે; જેમ દ્રવ્યના અનેક પ્રકાર છે, તેમ પ્રાણીઓના પણ અનેક પ્રકાર છે.

એવં વિચિત્રૈર્નિજકર્મભિર્નૃણાં સુખસ્ય દુઃ ખસ્ય ચ જન્મનામપિ । વૈચિત્ર્યમુક્તં શુભકર્મતઃ શુભં તથાશુભાચ્ચાશુભમીરયન્તિ ॥ ૨,૨.

આ રીતે, પોતાના વિવિધ કર્મોથી માણસો સુખ અને દુઃખના અનેક જન્મ મેળવે છે; સારા કર્મથી સારું ફળ મળે છે અને ખરાબ કર્મથી ખરાબ ફળ મળે છે.

એતત્તે સર્વંમાખ્યાતં યત્પૃષ્ટોઽહમિહ ત્વયા ॥ ૨,૨.

તમે જે પૂછ્યું હતું, એ બધું મેં અહીં તને કહી દીધું છે.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૩ સૂત ઉવાચ । એવમુત્સાહિતઃ પક્ષી સ્વરૂપં નિરયસ્ય તુ । પપ્રચ્છનરકાણ્યેવં શ્રુત્વા ચોત્કૂલિતાન્તરઃ ॥ ૨,૩.

સૂતજી કહે છે: આ રીતે પ્રેરિત થયેલા પંખીએ, આ બધું સાંભળીને મનમાં ઉથલપાથલ અનુભવી, નરકના સ્વરૂપ વિશે પૂછ્યું.

ગરુડ ઉવાચ । નરકાણાં સ્વરૂપં મે વદ યેષુ વિકર્મિણઃ । પાત્યન્તે દુઃ ખભૂયિષ્ઠાસ્તેષાં ભેદાંશ્ચ કીર્તય ॥ ૨,૩.

ગરુડ કહે છે: મને એ નરકનું સ્વરૂપ કહો, જ્યાં પાપી લોકો નાખવામાં આવે છે, અને એના વિવિધ પ્રકાર પણ વર્ણવો.

શ્રીભગવાનુવાચ । નરકાણાં સહસ્રાણિ વર્તન્તે હ્યરુણાનુજ । શક્યં વિસ્તરતો નૈવ વક્તું પ્રાધાન્યતો બ્રુવે ॥ ૨,૩.

ભગવાન કહે છે: હે અરુણના ભાઈ, હજારો નરક છે; બધાનું વિસ્તૃત વર્ણન શક્ય નથી, પણ મુખ્ય નરકોનું વર્ણન હું કરું છું.

રૌરવં નામ નરકં મુખ્યં તદ્વૈનિબોધ મે । રૌરવે કૂટસાક્ષી તુ યાતિ યશ્ચાનૃતી નરઃ ॥ ૨,૩.

મારા પાસેથી જાણ, રૌરવ નામનો મુખ્ય નરક છે; તેમાં ખોટી સાક્ષી આપનાર અને અસત્ય બોલનાર જાય છે.