ગરુડપુરાણમ્

માનુષત્વં પશુત્વં ચ પક્ષિત્વાદ્યતિદુઃ ખદમ્ । કર્મણાં તારતમ્યેન ભવતીહ ખગેશ્વર ॥ ૨,૨.

માનવ, પશુ કે પક્ષી બનીને ભારે દુઃખ મળે છે. કર્મોના ભેદથી આવું થાય છે, હે પંખીઓના રાજા.

અત્ર તે કીર્તયિષ્યામિ વિપાકં કર્મણામહમ્ । વૈચિત્ર્યસ્ય સ્પુટત્વાયયૈર્જોવઃ સંસરત્યયમ્ ॥ ૨,૨.

હવે હું તને કર્મોના ફળ વિશે કહું છું, જેથી વૈવિધ્ય સ્પષ્ટ થાય, અને એથી જીવ આ સંસારમાં ફરે છે.

મહાપાતકજાન્ઘોરાન્નરકાન્પ્રાપ્ય દારુણાન્ । કર્મક્ષયાત્પ્રજાયન્તે મહાપાતકિનઃ ક્ષિતૌ ॥ ૨,૨.

મોટા પાપોથી ઉત્પન્ન થયેલા ભયાનક નરકમાં જઈને, જ્યારે કર્મો ખૂટી જાય છે, ત્યારે મોટા પાપી લોકો પૃથ્વી પર જન્મે છે.

જાયન્તે લક્ષણૈર્યૈસ્તુતાનિ મે શૃણુ સત્તમ । મૃગાશ્વસૂકરોષ્ટ્રાણાં બ્રહ્મહા યોનિમૃચ્છતિ ॥ ૨,૨.

એ લોકો કયા લક્ષણોથી જન્મે છે, એ હું કહું છું, સાંભળ. બ્રાહ્મણહંતાનો જન્મ હરણ, ઘોડા, ડુક્કર કે ઊંટની જાતિમાં થાય છે.

કૃમિકીટપતઙ્ગત્વં સ્વર્ણહારી સમાપ્નુયાત્ । તૃણગુલ્મતાત્વં ચ ક્રમશો ગુરુતલ્પગઃ ॥ ૨,૨.

સોનાની ચોરી કરનાર કીડો, જીવાત કે પતંગિયું બને છે. ગુરુની પત્ની સાથે દુર્વ્યવહાર કરનાર ક્રમે ઘાસ કે ઝાડ બનશે.

બ્રહ્મહા ક્ષયરોગી સ્યાત્સુરાપઃ શ્યાવદન્તકઃ । હેમહારી તુ કુનખી દુશ્ચર્મા ગુરુતલ્પગઃ ॥ ૨,૨.

બ્રાહ્મણહંતાને ક્ષયરોગ થાય છે, દારૂ પીવનારના દાંત કાળા થાય છે, સોનાની ચોરી કરનારના નખ અને ચામડી ખરાબ થાય છે, ગુરુની પત્ની સાથે દુર્વ્યવહાર કરનારનું પણ એવું જ થાય છે.

યો યેન સંવસત્યેષાં સ તલ્લિઙ્ગોઽભિજાયતે । સંવત્સરેણ પતતિ પતિતેન સહાચરન્ ॥ ૨,૨.

જે કોઈ આવા લોકો સાથે રહે છે, એ પણ એ જ લક્ષણો સાથે જન્મે છે. એક વર્ષમાં એ પાપી સાથે જ પતિત થાય છે.

સંલાપસ્પર્શનિઃ શ્વાસસહયાનાશનાસનાત્ । યાજનાધ્યાપનાદ્યૌનાત્પાપં સંક્રમતે નૃણામ્ ॥ ૨,૨.

વાતચીત, સ્પર્શ, સાથે શ્વાસ લેવો, ભોજન-પાન વહેંચવું, યજ્ઞ કે પાઠ કરાવવો, શિક્ષણ આપવું અને કામક્રિયાથી પાપ માણસોમાં ફેલાય છે.

ગત્વા દારાન્પરેષાઞ્ચ બ્રહ્મસ્વમપહૃત્ય ચ । અરણ્યે નિર્જને દેશે જાયતે બ્રહ્મરાક્ષસઃ ॥ ૨,૨.

જે બીજાની પત્ની પાસે જાય છે અથવા બ્રાહ્મણનું ધન ચોરી લે છે, તે જંગલમાં એકલાં પડેલા સ્થળે જન્મે ત્યારે બ્રહ્મરાક્ષસ બને છે.

હીનજાતૌ પ્રજાયેત રત્નાનામપહારકઃ । પત્રં ચ શાખિનો હૃત્વા ગન્ધાંશ્છુચ્છુન્દરી પુમાન્ ॥ ૨,૨.

માણસ જો રત્ન ચોરી લે તો નીચ જાતિમાં જન્મે છે; વૃક્ષની પાંદડી ચોરી લેનાર શુચ્છુંદરી બને છે; સુગંધ ચોરી લેનાર પુરુષ પણ શુચ્છુંદરી બને છે.

મૂષકો ધાન્યહારી સ્યાદ્યાનમુષ્ટ્રઃ ફલં કપિઃ । નિર્મન્ત્રભોજનાત્કાકો ગૃધ્રો હૃત્વા હ્યુપસ્કરમ્ ॥ ૨,૨.

અન્ન ચોરી કરનાર ઉંદર બને છે; વાહન ચોરનાર ઊંટ બને છે; ફળ ચોરનાર વાંદરો બને છે; મંત્ર વિના ભોજન કરનાર કાગડો બને છે; વાસણ ચોરનાર ગૃધ્ર બને છે.

મધુદંશઃ ફલં ગૃધ્રો ગાં ગોધાગ્નિં બકસ્તથા । સ્યાચ્છ્વેતકુષ્ઠી સ્ત્રીવસ્ત્ર હ્યરુચી રસહારકઃ ॥ ૨,૨.

મધ ચોરનાર મધમાખી બને છે; ફળ ચોરનાર ગૃધ્ર બને છે; જમીન ચોરનાર ગાય બને છે; અગ્નિ ચોરનાર ગોધ બને છે; પાણી ચોરનાર બક છે; સ્ત્રીઓના વસ્ત્ર ચોરનાર શ્વેત કુષ્ઠીથી પીડાય છે; રસ ચોરનારને કશી વસ્તુમાં સ્વાદ આવતો નથી.

કાંસ્યહારી તુ હંસઃ સ્યાત્પરસ્વસ્ય ચ હારકઃ । અપસ્મારી ગુરોર્હન્તા ક્રૂરકૃદ્વામનો ભવેત્ ॥ ૨,૨.

કાંસ્ય ચોરનાર હંસ બને છે; બીજાનું ધન ચોરનાર વામન બને છે; ગુરુને મારી નાખનાર અપસ્મારી બને છે; ક્રૂર કર્મ કરનાર પણ વામન બને છે.

ધર્મપત્નીં ત્યજઞ્છબ્દવેધી પ્રાણી ભવેત્ક્ષિતૌ । દેવવિપ્રસ્વાપહારી પાણ્ડુરઃ પરમાંસભુક્ ॥ ૨,૨.

ધર્મપત્નીને ત્યાગનાર પૃથ્વી પર અવાજથી ડરતો જીવ બને છે; દેવ અથવા બ્રાહ્મણનું ધન ચોરનાર પાંડુર અને વધુ માંસ ખાવાવાળો બને છે.

ભક્ષ્યાભક્ષ્યો ગણ્ડમાલી મહારોગી પ્રજાયતે । ન્યાસાપહારી કાણઃ સ્યાસ્ત્રીજીવઃ ખઞ્જકો ભવેત્ ॥ ૨,૨.

જેણે અખાદ્ય ખાધું હોય તે ગાંઠના રોગ અને ભારે બીમારીથી પીડાય છે; જમા કરાવેલું ધન ચોરનાર એક આંખથી અંધ બને છે; સ્ત્રીઓ પર આધાર રાખીને જીવનાર લંગડો બને છે.

કૌમારદારત્યાગી ચ દુર્ભગોઽથૈ કમિષ્ટભુક્ । વાતગુલ્મી વિપ્રયોષિદ્ગામી વા જમ્બુકો ભવેત્ ॥ ૨,૨.

યૌવનમાં પત્નીને ત્યાગનાર દુર્ભાગી બને છે અને અશુદ્ધ ખોરાક ખાય છે; વાયુના રોગથી પીડાતો બ્રાહ્મણની પત્ની પાસે જાય તો શિયાળ બને છે.

શય્યાહર્તા ક્ષપણકઃ પતઙ્ગો વસ્ત્રહારકઃ । માત્સર્યાદપિ જાત્યન્ધો કપાલી દીપહારકઃ ॥ ૨,૨.

પથારી ચોરનાર ક્ષપણક બને છે; વસ્ત્ર ચોરનાર પતંગિયું બને છે; ઈર્ષ્યાથી અંધ બનેલો કપાલી બને છે; દીવો ચોરનાર જન્મથી જ અંધ બને છે.

કૌશિકો મિત્રહન્તા ચ ક્ષયી પિત્રાદિનિન્દકઃ । સ્ખલદ્વાગનૃતવાદી કૂટસાક્ષી જલોદરી ॥ ૨,૨.

કાપડ વણનાર મિત્રહંતક બને છે; પિતાને કે અન્યને અપમાન કરનાર ક્ષયરોગી બને છે; ખોટું બોલનાર અથવા લપસતો બોલનાર ખોટો સાક્ષી બને છે અને જળોદરથી પીડાય છે.

મશકઃ સોઽથ ચછિન્નોષ્ઠો વિવાહે વિઘ્નકૃદ્ભવેત્ । સ્યાદ્વાથ વૃષલઃ સોઽયં ચત્વરે વૈ વિણ્મૂત્રકૃત્ ॥ ૨,૨.

લગ્નમાં વિઘ્ન પાડનાર મચ્છર બને છે; ફાટેલા હોઠવાળો વિઘ્ન કરનાર બને છે; નીચ જાતિનો માણસ ચોરાહે પેશાબ-પખાણા કરે છે.

મૂત્રકૃચ્છ્રી દૂષકસ્તુ કન્યાયાઃ ક્લીબતામિયાત્ । દ્વીપી સ્યાદ્વેદવિક્રેતા વરાહોઽયાજ્યયાજકઃ ॥ ૨,૨.

મૂત્ર દુષિત કરનાર સ્ત્રીઓ માટે નિર્બળ બને છે; વેદ ચોરનાર દીપડો બને છે; અનાધિકૃત યજ્ઞ કરનાર વરાહ બને છે.

યતસ્તતોઽશ્રન્માર્જારો ખદ્યોતો વહદાહકઃ । કૃમિઃ પર્યુષિતાદઃ સ્યાન્મત્સરી ભ્રમરો ભવેત્ ॥ ૨,૨.

બાકીનું ખાધું ખાવાવાળો બિલાડી બને છે; અગ્નિ લઈ જનાર જ્યોત બનતો છે; બાસી ખોરાક ખાવાવાળો કીડો બને છે; ઈર્ષ્યાળુ માણસ ભમરો બને છે.

અગ્ન્યુત્સાદી તુ કુષ્ઠી સ્યાદદત્તાઽદાનતો વૃષઃ । સર્પો ગોહારકોઽન્નસ્ય હારકઃ સ્યાદજીર્ણવાન્ ॥ ૨,૨.

અગ્નિનો નાશ કરનાર કુષ્ટરોગી બને છે; બીજાનું ન આપેલું ધન લેતો વાછરડો બને છે; ગાય ચોરનાર સાપ બને છે; અન્ન ચોરનાર અજીર્ણથી પીડાય છે.

જલહારી તુ મત્સ્યઃ સ્યાત્ક્ષીરહારી બલાકિકા । અન્નં પર્યુષિતં વિપ્રે પ્રદદત્કુબ્જતાં વ્રજેત્ ॥ ૨,૨.

પાણી ચોરનાર માછલી બને છે; દૂધ ચોરનાર બલાક બને છે; બ્રાહ્મણ બાસી ભોજન આપે તો કુંડું બને છે.

ફલાનિ હરતે યસ્તુ સન્તતિર્મ્રિયતે ખગ । અદત્ત્વા ભક્ષ્યમશ્રાતિ હ્યનપત્યો ભવેન્નરઃ ॥ ૨,૨.

ફળ ચોરનાર પક્ષી બની પોતાના સંતાનનું મૃત્યુ લાવે છે; જે ભોજન આપ્યા વિના ખાય છે તે સંતાનવિહોણો બને છે.

પ્રવજ્યાગમનાદ્રાજન્ ભવેન્મરુપિશાચકઃ । ચાતકો જલહર્તા સ્યાજ્જન્માન્ધઃ પુંસ્તકં હરન્ ॥ ૨,૨.

રાજા, સંન્યાસ લીધા પછી પાછા આવનાર ભૂત બને છે; પાણી ચોરનાર ચાતક બને છે; પુસ્તક ચોરનાર જન્મથી જ અંધ બને છે.

પ્રતિશ્રુત્ય દ્વિજેભ્યોર્ઽથમદદજ્જમ્બુકો ભવેત્ । પરિવાદાદિજાતીનાં લભતે કાચ્છપીં તનુમ્ ॥ ૨,૨.

જો કોઈ બ્રાહ્મણોને ધન આપવાનું વચન આપે અને આપે નહીં, તો એ શિયાળ બને છે; અને જે લોકો પરનિંદા વગેરે દોષ કરે છે, તેઓ કાચબાની યોનિ મેળવે છે.

દુર્ભગઃ ફલવિક્રેતા વૃકશ્ચ વૃષલીપતિઃ । માર્જારોઽગ્નિં પદા સ્પૃષ્ટ્વા રોગવાન્પરમાંસભુક્ ॥ ૨,૨.

ફળ વેચનાર દુર્ભાગી, વાઘ, નીચ જાતિની સ્ત્રીનો પતિ, પગથી અગ્નિ સ્પર્શ કરનાર બિલાડી અને બીજાના માંસ ખાવાવાળો—all રોગી બને છે.

જલપ્રસ્ત્રવણં યસ્તુ ભિન્દ્યાન્મત્સ્યો ભવેન્નરઃ । હરેઃ કથાં ન શૃણ્વન્તિ યે ન સાધુજનસ્તવમ્ ॥ ૨,૨.

જે માણસ પાણીની નદી તોડી નાખે છે, એ માછલી બને છે; અને જે લોકો હરિની વાતો કે સજ્જનોના ગુણગાન સાંભળતા નથી, તેઓ સારા લોકોમાં ગણાતા નથી.

તાન્નરાન્કર્ણમૂલોઽયં વ્યાપ્નુયાન્નેતરાઞ્જનાન્ । પરસ્યાનનસંસ્થં યો ગ્રાસં હરિ મન્દધીઃ ॥ ૨,૨.

જે લોકો સાંભળતા નથી, તેમને આ કાનની જડ પીડા આપે છે; અને જે મૂર્ખ બીજાના મોઢામાંથી ભોજન છીનવે છે, એ વાંદરો બને છે.