ગરુડપુરાણમ્

યૈર્નાનૃતાનિ ચોક્તાનિ પ્રીતિભેદઃ કૃતો ન ચ । આસ્તિકઃ શ્રદ્દધાનશ્ચ સ સુખં મૃત્યુમૃચ્છતિ ॥ ૨,૨.

જે લોકોએ ક્યારેય ખોટું બોલ્યું નથી, કે ક્યારેય મનમોટા પાડ્યા નથી, અને જે શ્રદ્ધાળુ અને વિશ્વાસુ છે, તેઓ શાંતિથી મૃત્યુ પામે છે.

યો ન કામાન્ન સંરંભાન્ન દ્વેષાદ્ધર્મમુત્સૃજેત્ । યથોક્તકારી સૌમ્યશ્ચ સ સુખં મૃત્યુમૃચ્છતિ ॥ ૨,૨.

જે માણસ ઇચ્છા, ગુસ્સો કે દ્વેષથી ધર્મ છોડતો નથી, જે કહેવામાં આવ્યું છે એ પ્રમાણે જ કરે છે અને સૌમ્ય છે, એ સુખથી મૃત્યુ પામે છે.

મોહજ્ઞાનપ્રદાતારઃ પ્રાપ્નુવન્તિ મહત્તમઃ । કૂટસાક્ષી મૃષાવાદી યે ચ વિશ્વાસઘાતકાઃ ॥ ૨,૨.

જે લોકો ભ્રમથી ખોટું જ્ઞાન આપે છે, ખોટા સાક્ષી બને છે, ખોટું બોલે છે અને વિશ્વાસઘાત કરે છે, તેઓ ઘોર અંધકારમાં પડે છે.

તે મોહં મૃત્યુમૃચ્છન્તિ તથા યે વેદનિન્દકાઃ । વિભીષકાઃ પૂતિગન્ધા યષ્ટિમુદ્ગરપાણયઃ ॥ ૨,૨.

એ લોકો મૃગયામાં મૃત્યુ પામે છે, જેમણે વેદોની નિંદા કરી છે, બીજાને ડરાવ્યા છે, દુર્ગંધ ફેલાવ્યા છે અને લાકડી કે મુગદરો પકડી રાખ્યા છે.

આગચ્છન્તિ દુરાત્માનો યમસ્ય પુરુષાસ્તદા । પ્રાપ્તે ત્વીદૃક્પથે ઘોરે જાયતે તસ્ય વેપથુઃ ॥ ૨,૨.

પછી દુષ્ટ આત્માઓ, એટલે કે યમરાજના દૂતો, ત્યાં આવે છે. જ્યારે કોઈ એવો ભયાનક રસ્તો આવે છે, ત્યારે એ માણસને કંપારી ચડે છે.

ક્રન્દત્યવિરતં સોઽપિ પિતૃમાતૃસુતાનપિ । સાસ્ય વાગસ્ફુટા યત્નેનૈકવર્ણા વિભાસતે ॥ ૨,૨.

એ સતત રડતો રહે છે, પિતા, માતા કે સંતાનોને પણ બોલાવે છે. એની વાણી, બહુ પ્રયત્ને, ફક્ત એક શબ્દ જ સ્પષ્ટ બોલાય છે.

દૃષ્ટિર્વૈ ભ્રામ્યતે ત્રાસાચ્છ્વાસાચ્છુષ્યતિ ચાનનમ્ । સ તતો વેદનાવિષ્ટસ્તચ્છરીરં વિમુઞ્ચતિ ॥ ૨,૨.

ભયથી એની નજર ફરવા લાગે છે, શ્વાસથી મોં સૂકાઈ જાય છે, પછી દુખથી ભરાઈને એ એ શરીર છોડે છે.

અસ્પૃશ્યં કુત્સનીયં ચ તત્ક્ષણાદેવ જાયતે । ઉક્તં મૃત્યોઃ સ્વરૂપં તુ પ્રસઙ્ગાદન્યદપ્યથ ॥ ૨,૨.

એ શરીર તરત જ અસ્પૃશ્ય અને ઘૃણાસ્પદ બની જાય છે. આ રીતે મૃત્યુનું સ્વરૂપ સમજાવ્યું, હવે આગળનું કહું છું.

વૈચિત્ર્યસ્યોત્તરં પ્રશ્રે દ્વિતીયસ્ય વદામિ તે । કર્મણાં પ્રાક્તનાનાં તુ તદસત્ત્વેનં ભદેતઃ ॥ ૨,૨.

હવે તને વૈવિધ્ય વિશેના બીજા પ્રશ્નનું ઉત્તર કહું છું. એ તો પૂર્વકર્મના હોવા કે ન હોવા પર આધાર રાખે છે, હે શુભેચ્છુક.

ભવેદ્ભોગસ્ય વૈચિત્ર્યં ભ્રામ્યતાં પ્રાણિનામિહ । દેવત્વમસુરત્વં ચ યક્ષત્વાદિસુખપ્રદમ્ ॥ ૨,૨.

આ જગતમાં જીવાતમાઓને ભોગ ભોગવામાં પણ વિવિધતા હોય છે. દેવ, અસુર કે યક્ષ બનીને સુખ મળે છે.

માનુષત્વં પશુત્વં ચ પક્ષિત્વાદ્યતિદુઃ ખદમ્ । કર્મણાં તારતમ્યેન ભવતીહ ખગેશ્વર ॥ ૨,૨.

માનવ, પશુ કે પક્ષી બનીને ભારે દુઃખ મળે છે. કર્મોના ભેદથી આવું થાય છે, હે પંખીઓના રાજા.

અત્ર તે કીર્તયિષ્યામિ વિપાકં કર્મણામહમ્ । વૈચિત્ર્યસ્ય સ્પુટત્વાયયૈર્જોવઃ સંસરત્યયમ્ ॥ ૨,૨.

હવે હું તને કર્મોના ફળ વિશે કહું છું, જેથી વૈવિધ્ય સ્પષ્ટ થાય, અને એથી જીવ આ સંસારમાં ફરે છે.

મહાપાતકજાન્ઘોરાન્નરકાન્પ્રાપ્ય દારુણાન્ । કર્મક્ષયાત્પ્રજાયન્તે મહાપાતકિનઃ ક્ષિતૌ ॥ ૨,૨.

મોટા પાપોથી ઉત્પન્ન થયેલા ભયાનક નરકમાં જઈને, જ્યારે કર્મો ખૂટી જાય છે, ત્યારે મોટા પાપી લોકો પૃથ્વી પર જન્મે છે.

જાયન્તે લક્ષણૈર્યૈસ્તુતાનિ મે શૃણુ સત્તમ । મૃગાશ્વસૂકરોષ્ટ્રાણાં બ્રહ્મહા યોનિમૃચ્છતિ ॥ ૨,૨.

એ લોકો કયા લક્ષણોથી જન્મે છે, એ હું કહું છું, સાંભળ. બ્રાહ્મણહંતાનો જન્મ હરણ, ઘોડા, ડુક્કર કે ઊંટની જાતિમાં થાય છે.

કૃમિકીટપતઙ્ગત્વં સ્વર્ણહારી સમાપ્નુયાત્ । તૃણગુલ્મતાત્વં ચ ક્રમશો ગુરુતલ્પગઃ ॥ ૨,૨.

સોનાની ચોરી કરનાર કીડો, જીવાત કે પતંગિયું બને છે. ગુરુની પત્ની સાથે દુર્વ્યવહાર કરનાર ક્રમે ઘાસ કે ઝાડ બનશે.

બ્રહ્મહા ક્ષયરોગી સ્યાત્સુરાપઃ શ્યાવદન્તકઃ । હેમહારી તુ કુનખી દુશ્ચર્મા ગુરુતલ્પગઃ ॥ ૨,૨.

બ્રાહ્મણહંતાને ક્ષયરોગ થાય છે, દારૂ પીવનારના દાંત કાળા થાય છે, સોનાની ચોરી કરનારના નખ અને ચામડી ખરાબ થાય છે, ગુરુની પત્ની સાથે દુર્વ્યવહાર કરનારનું પણ એવું જ થાય છે.

યો યેન સંવસત્યેષાં સ તલ્લિઙ્ગોઽભિજાયતે । સંવત્સરેણ પતતિ પતિતેન સહાચરન્ ॥ ૨,૨.

જે કોઈ આવા લોકો સાથે રહે છે, એ પણ એ જ લક્ષણો સાથે જન્મે છે. એક વર્ષમાં એ પાપી સાથે જ પતિત થાય છે.

સંલાપસ્પર્શનિઃ શ્વાસસહયાનાશનાસનાત્ । યાજનાધ્યાપનાદ્યૌનાત્પાપં સંક્રમતે નૃણામ્ ॥ ૨,૨.

વાતચીત, સ્પર્શ, સાથે શ્વાસ લેવો, ભોજન-પાન વહેંચવું, યજ્ઞ કે પાઠ કરાવવો, શિક્ષણ આપવું અને કામક્રિયાથી પાપ માણસોમાં ફેલાય છે.

ગત્વા દારાન્પરેષાઞ્ચ બ્રહ્મસ્વમપહૃત્ય ચ । અરણ્યે નિર્જને દેશે જાયતે બ્રહ્મરાક્ષસઃ ॥ ૨,૨.

જે બીજાની પત્ની પાસે જાય છે અથવા બ્રાહ્મણનું ધન ચોરી લે છે, તે જંગલમાં એકલાં પડેલા સ્થળે જન્મે ત્યારે બ્રહ્મરાક્ષસ બને છે.

હીનજાતૌ પ્રજાયેત રત્નાનામપહારકઃ । પત્રં ચ શાખિનો હૃત્વા ગન્ધાંશ્છુચ્છુન્દરી પુમાન્ ॥ ૨,૨.

માણસ જો રત્ન ચોરી લે તો નીચ જાતિમાં જન્મે છે; વૃક્ષની પાંદડી ચોરી લેનાર શુચ્છુંદરી બને છે; સુગંધ ચોરી લેનાર પુરુષ પણ શુચ્છુંદરી બને છે.

મૂષકો ધાન્યહારી સ્યાદ્યાનમુષ્ટ્રઃ ફલં કપિઃ । નિર્મન્ત્રભોજનાત્કાકો ગૃધ્રો હૃત્વા હ્યુપસ્કરમ્ ॥ ૨,૨.

અન્ન ચોરી કરનાર ઉંદર બને છે; વાહન ચોરનાર ઊંટ બને છે; ફળ ચોરનાર વાંદરો બને છે; મંત્ર વિના ભોજન કરનાર કાગડો બને છે; વાસણ ચોરનાર ગૃધ્ર બને છે.

મધુદંશઃ ફલં ગૃધ્રો ગાં ગોધાગ્નિં બકસ્તથા । સ્યાચ્છ્વેતકુષ્ઠી સ્ત્રીવસ્ત્ર હ્યરુચી રસહારકઃ ॥ ૨,૨.

મધ ચોરનાર મધમાખી બને છે; ફળ ચોરનાર ગૃધ્ર બને છે; જમીન ચોરનાર ગાય બને છે; અગ્નિ ચોરનાર ગોધ બને છે; પાણી ચોરનાર બક છે; સ્ત્રીઓના વસ્ત્ર ચોરનાર શ્વેત કુષ્ઠીથી પીડાય છે; રસ ચોરનારને કશી વસ્તુમાં સ્વાદ આવતો નથી.

કાંસ્યહારી તુ હંસઃ સ્યાત્પરસ્વસ્ય ચ હારકઃ । અપસ્મારી ગુરોર્હન્તા ક્રૂરકૃદ્વામનો ભવેત્ ॥ ૨,૨.

કાંસ્ય ચોરનાર હંસ બને છે; બીજાનું ધન ચોરનાર વામન બને છે; ગુરુને મારી નાખનાર અપસ્મારી બને છે; ક્રૂર કર્મ કરનાર પણ વામન બને છે.

ધર્મપત્નીં ત્યજઞ્છબ્દવેધી પ્રાણી ભવેત્ક્ષિતૌ । દેવવિપ્રસ્વાપહારી પાણ્ડુરઃ પરમાંસભુક્ ॥ ૨,૨.

ધર્મપત્નીને ત્યાગનાર પૃથ્વી પર અવાજથી ડરતો જીવ બને છે; દેવ અથવા બ્રાહ્મણનું ધન ચોરનાર પાંડુર અને વધુ માંસ ખાવાવાળો બને છે.

ભક્ષ્યાભક્ષ્યો ગણ્ડમાલી મહારોગી પ્રજાયતે । ન્યાસાપહારી કાણઃ સ્યાસ્ત્રીજીવઃ ખઞ્જકો ભવેત્ ॥ ૨,૨.

જેણે અખાદ્ય ખાધું હોય તે ગાંઠના રોગ અને ભારે બીમારીથી પીડાય છે; જમા કરાવેલું ધન ચોરનાર એક આંખથી અંધ બને છે; સ્ત્રીઓ પર આધાર રાખીને જીવનાર લંગડો બને છે.

કૌમારદારત્યાગી ચ દુર્ભગોઽથૈ કમિષ્ટભુક્ । વાતગુલ્મી વિપ્રયોષિદ્ગામી વા જમ્બુકો ભવેત્ ॥ ૨,૨.

યૌવનમાં પત્નીને ત્યાગનાર દુર્ભાગી બને છે અને અશુદ્ધ ખોરાક ખાય છે; વાયુના રોગથી પીડાતો બ્રાહ્મણની પત્ની પાસે જાય તો શિયાળ બને છે.

શય્યાહર્તા ક્ષપણકઃ પતઙ્ગો વસ્ત્રહારકઃ । માત્સર્યાદપિ જાત્યન્ધો કપાલી દીપહારકઃ ॥ ૨,૨.

પથારી ચોરનાર ક્ષપણક બને છે; વસ્ત્ર ચોરનાર પતંગિયું બને છે; ઈર્ષ્યાથી અંધ બનેલો કપાલી બને છે; દીવો ચોરનાર જન્મથી જ અંધ બને છે.

કૌશિકો મિત્રહન્તા ચ ક્ષયી પિત્રાદિનિન્દકઃ । સ્ખલદ્વાગનૃતવાદી કૂટસાક્ષી જલોદરી ॥ ૨,૨.

કાપડ વણનાર મિત્રહંતક બને છે; પિતાને કે અન્યને અપમાન કરનાર ક્ષયરોગી બને છે; ખોટું બોલનાર અથવા લપસતો બોલનાર ખોટો સાક્ષી બને છે અને જળોદરથી પીડાય છે.

મશકઃ સોઽથ ચછિન્નોષ્ઠો વિવાહે વિઘ્નકૃદ્ભવેત્ । સ્યાદ્વાથ વૃષલઃ સોઽયં ચત્વરે વૈ વિણ્મૂત્રકૃત્ ॥ ૨,૨.

લગ્નમાં વિઘ્ન પાડનાર મચ્છર બને છે; ફાટેલા હોઠવાળો વિઘ્ન કરનાર બને છે; નીચ જાતિનો માણસ ચોરાહે પેશાબ-પખાણા કરે છે.