ગરુડપુરાણમ્

કામા નવાપ્નુયાત્કામી મોક્ષાર્થો મોક્ષમાપ્નુયાત્ । યદ્યદિચ્છતિ તત્સર્વં ગારુડશ્રવણાલ્લભેત્ ॥ ૧,૨૪૦.

જે કામના ઇચ્છે છે તેને કામ મળે છે; જે મોક્ષ ઈચ્છે છે તેને મોક્ષ મળે છે; જે કંઈ ઈચ્છે છે તે બધું ગારુડ પુરાણ સાંભળવાથી મળે છે.

બ્રાહ્મણો વેદપારસ્ય ગન્તા સ્યાન્નાત્ર સંશયઃ । ક્ષત્ત્રિયો ક્ષત્ત્રિયસ્યાપિ રક્ષિતા ભવતીહ ચ ॥ ૧,૨૪૦.

જે બ્રાહ્મણ વેદનો જ્ઞાતા છે, તે નિશ્ચિતપણે શ્રેષ્ઠ સ્થાન પામે છે; ક્ષત્રિય પણ ક્ષત્રિયોમાં શ્રેષ્ઠ રક્ષક બને છે.

નાન્યસ્ય શ્રવણં હિ સ્યાત્પુરાણં વેદસંમિતમ્ । વદેદ્યદિ સ મૂઢાત્મા કીર્તિહાનિમવાપ્નુયાત્ ॥ ૧,૨૪૦.

આ પુરાણ, જે વેદસમાન છે, બીજાને સાંભળવું નહીં જોઈએ; જો મૂર્ખ વ્યક્તિ એ કહે છે, તો તેની કીર્તિ ઘટે છે.

અન્યસ્મૈ ચ વદેદ્વિદ્વાન્ બ્રાહ્મણોન્તરિતો ય દિ । બ્રાહ્મણાન્તરિતૈ સર્વૈઃ શ્રોતવ્યં ગારુડં ત્વિદમ ॥ ૧,૨૪૦.

જો વિદ્વાન બ્રાહ્મણ બીજાને કહે છે, તો એ માત્ર બ્રાહ્મણોએ જ સાંભળવું જોઈએ; આ ગારુડ પુરાણ સર્વ બ્રાહ્મણોએ સાંભળવું જોઈએ.

યથા વિષ્ણુસ્તથા તાર્ક્ષ્યસ્તાર્ક્ષ્યસ્તોત્રાદ્ધરિઃ સ્તુતઃ । ગારુડં વસુરાજશ્ચ શ્રુત્વા સર્વમવાપ હ ॥ ૧,૨૪૦.

જેમ વિષ્ણુને ગરુડ અને ગરુડ સ્તોત્રથી સ્તુતિ થાય છે, તેમ રાજા વસુએ પણ ગારુડ પુરાણ સાંભળીને સર્વ ફળ પ્રાપ્ત કર્યા હતા.

વરુરુવાચ । નમસ્યામિ મહાબાહું ખગેદ્ર હરિવાહનમ્ । વિષ્ણોર્ધ્વસંસ્થાનં વિત્રાસિતમહાસુરમ્ ॥ ૧,૨૪૦.

વરુરુએ કહ્યું: હું મહાબાહુ, પંખીઓના રાજા, હરિના વાહન, ભગવાન વિષ્ણુના ઉપર સ્થિત અને મહાદૈત્યોને ભયભીત કરનારને વંદન કરું છું.

નમસ્તે નાગદર્પઘ્ન વિનતાનન્દવર્ધન । સુપક્ષપાત નિદ્દભ દીનદૈત્યનિરીક્ષિત ॥ ૧,૨૪૦.

તમને વંદન છે, જે સાપોના અહંકારને તોડનાર, વિનતાની ખુશી વધારનાર, વિશાળ પાંખોથી છાંયો પાડનાર, ગર્જનાથી ગૂંજાવનાર અને દુઃખી દૈત્યોએ જોવામાં આવેલ છો.

પરસ્પરસ્ય શાપેન સુપ્રતીકવિભાવસૂ । ગજકચ્છપતાં પ્રાપ્તૌ ભ્રાતરૌચૈવ સંયુતૌ ॥ ૧,૨૪૦.

પારસ્પરિક શાપથી સુપ્રતીક અને વિભાસુ નામના બે ભાઈઓએ હાથી અને કાચબાની દેહ ધારણ કરી અને એકબીજાની સાથે જોડાયા.

યદુચ્છ્રિતૌ યોજનાનિ જસ્તદ્દ્વિગુણાયતઃ । કૂર્મસ્ત્રિયોજનોત્સોધા શતયોજનવમડલઃ ॥ ૧,૨૪૦.

જ્યારે તેઓ ઊંચા થયા ત્યારે તેમની લંબાઈ એક યોજનાની બમણી હતી; કાચબાની ઊંડાઈ ત્રણ યોજનાની અને તેની ગોળાઈ સો યોજનાની હતી.

ન ખાદ્યૌ તૌ ત્વયાનીચૌ ચતુર્ભુજૌ ચ પક્ષિપ? । પરસ્પરકૃતાચ્છાપદોષાચ્ચ પરિમોચિતૌ ॥ ૧,૨૪૦.

એ બંને તમારો ભોજન બનવા યોગ્ય નહોતા, તેઓ નમ્ર અને ચારે હાથવાળા હતા; પંખી રાજ, પારસ્પરિક શાપના દોષમાંથી મુક્ત થઈ ગયા.

નિષાદદેશસ્વાદેન દેવં બ્રૂસ્માનિદિતમ્? । વિષાદીશસ્તતો મુક્તસ્તત્રાપિ બ્રાહ્મણસ્ત્વયા ॥ ૧,૨૪૦.

નિષાદ દેશનો સ્વાદ લઈને, હું દેવને કહું છું જે કહેલું હતું; પછી વિષના સ્વામી મુક્ત થયા અને ત્યાં પણ એક બ્રાહ્મણ તમારી દ્વારા છોડાયા.

વટારોહિણવૃક્ષસ્ય યોજનાનાં શતાયુતા । શાખા ભિન્ના ત્વયા યત્ર વાલખિલ્યાઃ સમાસ્થિતાઃ ॥ ૧,૨૪૦.

જે વટવૃક્ષની મૂળ એક લાખ યોજન સુધી ફેલાયેલી છે, તેની જે ડાળ તમે તોડી હતી, ત્યાં વાલખિલ્ય મુનિઓ વસતા હતા.

ત્વયા યત્નકૃતા કૃત્વાનખસ્થૌ ગજકચ્છપૌ । નભસ્પપિનિરાલંબે સર્વતઃ પરિવારિતૌ ॥ ૧,૨૪૦.

તમારા પ્રયત્નથી, તમે હાથી અને કાચબાને તમારા નખ પર રાખ્યા અને તેમને આકાશમાં લટકાવી દીધા, ચારે બાજુથી ઘેરાયેલા હતા.

ત્વયા જિતા રણે દેવાઃ સર્વે શક્રપુરોગમાઃ । આહૃતં તત્પુરા સોમં વાહ્નિં નિર્વાપ્ય કાશ્યપે ॥ ૧,૨૪૦.

તમે ઇન્દ્ર સહિત બધા દેવતાઓને યુદ્ધમાં જીત્યા; પછી સોમરસ લાવ્યું અને કશ્યપ માટે અગ્નિને શાંત કર્યો.

નાગૌ દૃષ્ટિવિષૌ કૃત્વા રજસા તુ વિચક્ષુષૌ । તીક્ષ્ણાગ્રેણ ન સા ભઙ્ક્ત્વાવિક્રવેતૌ મનોહતઃ? ॥ ૧,૨૪૦.

તમારી નજર અને ધૂળથી સાપોને અંધ કર્યા, તીખા ચાંચથી તેમને તોડી નાંખ્યા નહીં, પણ તમારા દૃઢ સંકલ્પથી તેમને વશ કરી લીધા.

આહૃત્યાપિ ત્વયા સોમં નીતમેવ ન ભક્તિતઃ । તેન વિષ્ણોર્ધ્વજસ્થાનં વાહનત્વં ગતો હ્યસિ ॥ ૧,૨૪૦.

સોમરસ લાવ્યા પછી પણ તમે તેને પોતે લીધું નહીં; તેથી તમે વિષ્ણુના ઉપર સ્થિત વાહન બન્યા.

ત્વયા નિઃ ક્ષિપ્ય દર્ભેષુ સોમં નાગાશ્ચ વઞ્ચિતાઃ । જહાર ચામૃતં પાત્રં શીઘ્રં વૈ બ્રહ્મસૂદન ॥ ૧,૨૪૦.

તમે સોમરસને દુર્વા ઘાસમાં નાખીને સાપોને છેતરી દીધા અને તરત અમૃતનું પાત્ર લઈ લીધું, હે બ્રાહ્મણહંત.

યત્ર જિહ્વાદ્વિધાભૂતાઃ પન્નગાનાં દ્વિજોત્તમ । વિનતા મોચિતા દાસ્યાત્કદ્વા પૂર્વજિતા રણે ॥ ૧,૨૪૦.

જ્યાં સાપોની જીભ બે ભાગે વહેંચાઈ ગઈ, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, ત્યાં વિનતા દાસીપણામાંથી મુક્ત થઈ, કારણ કે પહેલા યુદ્ધમાં હારી ગઈ હતી.

ઉચ્ચૈઃ શ્રવાઃ સ કિંવર્ણઃ શુક્લ ઇત્યેવ ભાષતે । કૃષ્ણવર્ણમહં મન્યે પૂર્વદૃષ્ટમુવાચ હ ॥ ૧,૨૪૦.

ઉચ્ચૈઃશ્રવાસ ઘોડો સફેદ રંગનો કહેવાય છે; પણ હું તેને કાળો માનું છું, કારણ કે પહેલાં જે જોયું અને કહેવાયું હતું.

ત્વયા વજ્રપહારેણ પક્ષમુક્તં પુરા સ્વતઃ? । દધીચવજ્રશક્રાણાં માતુરર્થાય નાન્યથા ॥ ૧,૨૪૦.

વજ્રના પ્રહારથી તમારો પાંખ પહેલાં છૂટ્યો હતો; દધીચિના હાડકાંથી બનેલો વજ્ર તમારી માતાના હિત માટે જ હતો, બીજું કંઈ નહીં.

તસ્ય પક્ષસ્ય દેવેન્દ્રો યદાનીતં હિ દૃષ્ટવાન્ । તદા તવ સુપર્ણોતિ નામ સ્થાનં જગત્ત્રયે ॥ ૧,૨૪૦.

જ્યારે ઇન્દ્રે એ પાંખ લાવવામાં આવ્યું તે જોયું, ત્યારે 'સુપર્ણ' નામ ત્રણેય લોકમાં તમારું સ્થિર થયું.

ધ્યાનમાત્રાદ્વિનશ્યેત્તુ વિષં સ્થાવરજઙ્ગમમ્ । પઠેદ્વા શૃણુયાદ્યશ્ચ ભુક્તિં મુક્તિમવાપ્નુયાત્ ॥ ૧,૨૪૦.

માત્ર ધ્યાનથી જ સ્થાવર કે જંગમ કોઈ પણ પ્રકારનું વિષ નાશ પામે છે; જે આનું પઠન કરે કે સાંભળે, તેને ભોગ અને મોક્ષ મળે છે.

સૂત ઉવાચ । વસુરાજો ગારુડં વૈ શ્રુત્વા સર્વમવાપ્તવાન્ । ગરુડો ભગવાન્વિષ્ણુધ્યાંયન્સર્વવાપ્તવાન્ ॥ ૧,૨૪૦.

સૂતે કહ્યું: ગારુડ કથા સાંભળીને વસુ રાજાએ સર્વ કંઈ મેળવ્યું; ભગવાન ગરુડે વિષ્ણુનું ધ્યાન કરીને સર્વ સિદ્ધિ મેળવી.

તદુક્તં ગારુડં પુણ્યં પુરાણં યઃ પઠેન્નરઃ । સર્વકામમવાપ્યાથ પ્રાપ્નોતિ પરમાં ગતિમ્ ॥ ૧,૨૪૦.

જે મનુષ્ય અહીં વર્ણવાયેલું પવિત્ર અને પુણ્યદાયક ગરુડ પુરાણ વાંચે છે, તે બધા ઈચ્છાઓ પૂર્ણ કરીને અંતે પરમ અવસ્થાને પામે છે.

શ્લોકપાદં પઠિત્વા ચ સર્વપાપક્ષયો ભવેત્ । યસ્યેદં વર્તતે ગેહ તસ્ય સર્વં ભવેદિહ ॥ ૧,૨૪૦.

જે વ્યક્તિ એક પણ શ્લોક કે પંક્તિનું પાઠ કરે છે, તેના બધા પાપો નાશ પામે છે; અને જેના ઘરમાં આ ગ્રંથ હોય છે, ત્યાં સર્વ સારા ફળ મળે છે.

ગારુડં યસ્ય હસ્તે તુ તસ્ય હસ્તગતો નયઃ । યઃ પઠેચ્છૃણુયાદેતદ્ભુક્તિં મુક્તિં સમાપ્નુયાત્ ॥ ૧,૨૪૦.

જેના હાથમાં ગરુડ પુરાણ હોય છે, તેના હાથમાં ધર્મ હોય છે; અને જે આનું પાઠ કરે છે કે સાંભળે છે, તેને ભોગ અને મોક્ષ બંને મળે છે.

ધર્માર્થકામમોક્ષાંશ્ચ પ્રાપ્નુયાચ્છ્રવણાદિતઃ । પુત્રાર્થો લભતે પુત્રાન્ કામાર્થો કામમાપ્નુયાત્ ॥ ૧,૨૪૦.

આ સાંભળવાથી ધર્મ, અર્થ, કામ અને મોક્ષ પ્રાપ્ત થાય છે; જે પુત્ર ઈચ્છે છે તેને પુત્ર મળે છે, અને જે કામના ઈચ્છે છે તેને કામના મળે છે.

વિદ્યાર્થો લભતે વિદ્યાં જયાર્થો લભતે જયમ્ । બ્રહ્મહત્યાદિના પાપી પાપશુદ્ધિમવાપ્નુયાત્ ॥ ૧,૨૪૦.

જે વિદ્યા ઈચ્છે છે તેને વિદ્યા મળે છે, જે વિજય ઈચ્છે છે તેને વિજય મળે છે; અને બ્રાહ્મણ હત્યા જેવા પાપ કરનાર પણ પાપથી શુદ્ધ થઈ જાય છે.

વન્ધ્યાપિ લભતે પુત્ત્રં કન્યા વિન્દતિ સત્પતિમ્ । ક્ષેમાર્થો લભતે ક્ષેમં બોગાર્થો બોગમાપ્નુયાત્ ॥ ૧,૨૪૦.

નિઃસંતાન સ્ત્રીને પણ પુત્ર મળે છે, કન્યાને સારો પતિ મળે છે; જે સુખ-શાંતિ ઈચ્છે છે તેને સુખ-શાંતિ મળે છે, અને જે ભોગ ઈચ્છે છે તેને ભોગ મળે છે.