ગરુડપુરાણમ્

વરાહં વામનં વિષ્ણું નારસિંહં જનાર્દનમ્ । માધવં ચ પ્રપન્નોઽસ્મિ કિન્નો મૃત્યુઃ કરિષ્યતિ ॥ ૧,૨૩૩.

હું વરાહ, વામન, વિષ્ણુ, નરસિંહ, જનાર્દન અને માધવ ભગવાનના શરણમાં ગયો છું—મૃત્યુ મારું શું કરી શકે?

પુરુષં પુષ્કરક્ષેત્રબીજં પુણ્યં જગત્પતિમ્ । લોકનાથં પ્રપન્નોઽસ્મિ કિન્નો મૃત્યુઃ કરિષ્યતિ ॥ ૧,૨૩૩.

હું પુરુષોત્તમ, પુષ્કરક્ષેત્રના બીજરૂપ, પવિત્ર અને જગતના સ્વામી, સર્વલોકના રક્ષક શરણે ગયો છું; હવે મૃત્યુ મારું શું કરી શકે?

સહસ્રશિરસં દેવં વ્યક્તાવ્યક્તં સનાતનમ્ । મહાયોગં પ્રપન્નોઽસ્મિ કિન્નો મૃત્યુઃ કરિષ્યતિ ॥ ૧,૨૩૩.

હું હજારો માથાવાળા, પ્રગટ અને અપ્રગટ, સનાતન અને મહાયોગી દેવના શરણે ગયો છું; હવે મૃત્યુ મારું શું કરી શકે?

ભૂતાત્માનં મહાત્માનં યજ્ઞયોનિમયોનિજમ્ । વિશ્વરૂપં પ્રપન્નોઽસ્મિ કિન્નો મૂત્યુઃ કરિષ્યતિ ॥ ૧,૨૩૩.

હું સર્વ જીવોના આત્મા, મહાત્મા, યજ્ઞના મૂળ અને સર્વરૂપ ધરાવનાર ભગવાનના શરણે ગયો છું; હવે મૃત્યુ મારું શું કરી શકે?

ઇત્યુદીરિતમાકર્ણ્ય સ્તોત્રં તસ્ય મહાત્મનુઃ । અપયાતસ્તતો મૃત્યુર્વિષ્ણુદૂતૈઃ પ્રપીડિતઃ ॥ ૧,૨૩૩.

આ મહાન આત્માએ એવું સ્તોત્ર બોલ્યું સાંભળીને, વિષ્ણુના દૂતોથી પીડાયેલી મૃત્યુ ત્યાંથી ભાગી ગઈ.

ઇતિ તેન જિતો મૃત્યુર્માર્કણ્ડેયેન ધીમતા । પ્રસન્ને પુણ્ડરીકાક્ષે નૃસિંહે નાસ્તિદુર્લભમ્ ॥ ૧,૨૩૩.

આ રીતે વિદ્વાન માર્કંડેયે મૃત્યુને જીત્યો; જ્યારે કમળનેત્ર નરસિંહ પ્રસન્ન થાય, ત્યારે કશું અપ્રાપ્ય રહેતું નથી.

મૃત્ય્વષ્ટકમિદં પુણ્યં મૃત્યુપ્રશમનં શુભમ્ । માર્કણ્ડેયહિતાર્થાય સ્વયં વિષ્ણુરુવાચ હ ॥ ૧,૨૩૩.

મૃત્યુને શાંત કરતું, શુભ અને પુણ્યદાયક આ મૃત્યુષ્ટક, માર્કંડેયના કલ્યાણ માટે, સ્વયં વિષ્ણુએ કહ્યું હતું.

ઇદં યઃ પઠતે ભક્ત્યા ત્રિકાલં નિયતં શુચિઃ । નાકાલે તસ્ય મૃત્યુઃ સ્યાન્નરસ્યાચ્યુતચેતસઃ ॥ ૧,૨૩૩.

જે મનુષ્ય શ્રદ્ધાથી, નિયમિતપણે, ત્રણ વખત શુદ્ધ ચિત્તે આ સ્તોત્રનું પઠન કરે છે, તેના માટે, અચ્યૂતમાં મન એકાગ્ર રાખનારને, અયોગ્ય સમયે મૃત્યુ આવતું નથી.

હૃત્પદ્મમધ્યે પુરુષં પુરાણં નારાયણં શાશ્વતમપ્રમેયમ્ । વિચિન્ત્ય સૂર્યાદતિરાજમાનં મૃત્યું સ યોગિ જિતવાંસ્તથૈવ ॥ ૧,૨૩૩.

જે યોગી હૃદયના કમળમાં, પ્રાચીન, શાશ્વત અને અપરિમિત નારાયણનું, સૂર્ય કરતાં પણ તેજસ્વી સ્વરૂપ ધ્યાનમાં ધરે છે, તે મૃત્યુને એ જ રીતે જીતી લે છે.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૨૩૪ સૂત ઉવાચ । વક્ષ્યેઽહમચ્યુતસ્તોત્રં શૃણુ શૌનક સર્વદમ્ । બ્રહ્મા પૃષ્ટો નારદાય યથોવાચ તથા પરમ્ ॥ ૧,૨૩૪.

સૂતે કહ્યું: હું અચ્યૂતનું સ્તોત્ર કહું છું, હે શૌનક, સાંભળો. જેમ બ્રહ્માએ નારદના પ્રશ્ને સર્વોત્તમ ઉપદેશ આપ્યો હતો, તેમ હું વર્ણન કરું છું.

નારદ ઉવાચ । યથાક્ષયોઽવ્યયો વિષ્ણુઃ સ્તોતવ્યો વરદો મયા । પ્રત્યહં ચાર્ચનાકાલે તથા ત્વં વક્તુમર્હસિ ॥ ૧,૨૩૪.

નારદે કહ્યું: જેમ અવિનાશી અને અક્ષય વિષ્ણુને હું, વરદાન આપનાર, સ્તુતિ કરું છું, તેમ દરરોજ પૂજાના સમયે તું પણ એમ જ બોલવું.

તે ધન્યાસ્તે સુજન્માનસ્તે હિ સર્વસુખપ્રદાઃ । સફલં જીવિતં તેષાં યે સ્તુવન્તિ સદાચ્યુતમ્ ॥ ૧,૨૩૪.

જે લોકો હંમેશા અચ્યૂતની સ્તુતિ કરે છે, તેઓ ધન્ય છે, શુભ જન્મ ધરાવે છે અને સર્વ સુખ આપનારા છે; તેમનું જીવન ફળદાયી છે.

બ્રહ્મોવાચ । મુને સ્તોત્રં પ્રવક્ષ્યામિઃ વાસુદેવસ્ય મુક્તિદમ્ । શૃણુ યેન સ્તુતઃ સમ્યક્પૂજાકાલે પ્રસીદતિ ॥ ૧,૨૩૪.

બ્રહ્માએ કહ્યું: હે મુનિ, હું મુક્તિદાયક વાસુદેવનું સ્તોત્ર કહું છું; સાંભળ, જેનાથી યોગ્ય રીતે પૂજાના સમયે સ્તુતિ કરવાથી ભગવાન પ્રસન્ન થાય છે.

ઓં નમો (ભગવતેઃ વાસુદેવાચ નમઃ સર્વાપહારિણે । નમો વિશુદ્ધદેહાય નમો જ્ઞાનસ્વરૂપિણે ॥ ૧,૨૩૪.

ૐ, ભગવાન વાસુદેવને નમસ્કાર, સર્વ દુઃખ દૂર કરનારને નમસ્કાર, શુદ્ધ દેહ ધરાવનારને નમસ્કાર, જ્ઞાનમય સ્વરૂપને નમસ્કાર.

નમઃ સર્વસુરેશાય નમઃ શ્રીવત્સધારિણે । નમશ્ચર્માસિહસ્તાય નમઃ પઙ્કજમાલિને ॥ ૧,૨૩૪.

સર્વ દેવોના સ્વામી, શ્રીવત્સ ચિહ્ન ધારક, કવચ અને ખડગ ધારક, કમળમાળાવાળા ભગવાનને નમસ્કાર.

નમો વિશ્વપ્રતિષ્ઠાય નમઃ પીતામ્બરાય ચ । નમો નૃસિંહરૂપાય વૈકુણ્ઠાય નમોનમઃ ॥ ૧,૨૩૪.

વિશ્વના આધાર, પીળા વસ્ત્ર ધારક, નરસિંહ સ્વરૂપવાળા અને વૈકુંઠ ભગવાનને વારંવાર નમસ્કાર.

નમઃ પઙ્કજનાભાય નમઃ ક્ષીરોદશાયિને । નમઃ સહસ્રશીર્ષાય નમો નાગાઙ્ગશાયિને ॥ ૧,૨૩૪.

કમળનાભ, ક્ષીરસાગરમાં શયન કરનાર, હજારો માથાવાળા અને શેષનાગ પર શયન કરનાર ભગવાનને નમસ્કાર.

નમઃ પરશુહસ્તાય નમઃ ક્ષત્ત્રાન્તકારિણે । નમઃ સત્યપ્રતિજ્ઞાય હ્યજિતાય નમોનમઃ ॥ ૧,૨૩૪.

પરશુ ધારક, ક્ષત્રિય વિનાશક, સત્યવચન પાલક અને અજય ભગવાનને વારંવાર નમસ્કાર.

નમસ્ત્રૈ લોક્યનાથાય નમશ્ચક્રધારય ચ । નમઃ શિવાય સૂક્ષ્માય પુરાણાય નમોનમઃ ॥ ૧,૨૩૪.

ત્રણે લોકના સ્વામી, ચક્રધારી, કલ્યાણમય, સૂક્ષ્મ અને પ્રાચીન ભગવાનને વારંવાર નમસ્કાર.

નમો વામનરૂપાય બલિરાજ્યાપહારિણે । નમો યજ્ઞવરાહાય ગોવિન્દાય નમોનમઃ ॥ ૧,૨૩૪.

વામન રૂપ ધારણ કરનાર અને બલિના રાજ્યને દૂર કરનાર ભગવાનને વંદન. યજ્ઞરૂપે વારાહ અને ગોવિંદને વારંવાર નમસ્કાર.

નમસ્તે પરમાનન્દ નમસ્તે પરમાક્ષર । નમસ્તે જ્ઞાનસદ્ભાવ નમસ્તે જ્ઞાનદાયક ॥ ૧,૨૩૪.

પરમ આનંદ સ્વરૂપ, પરમ અવિનાશી, સાચા જ્ઞાનના સ્વરૂપ અને જ્ઞાન આપનાર ભગવાનને નમસ્કાર.

નમસ્તે પરમાદ્વૈત નમસ્તે પુરુષોત્તમ । નમસ્તે વિશ્વકૃદ્દેવ નમસ્તે વિશ્વભાવન ॥ ૧,૨૩૪.

પરમ અદ્વૈત સ્વરૂપ, સર્વોચ્ચ પુરુષ, જગતના સર્જનહાર દેવ અને વિશ્વના પાલકને નમસ્કાર.

નમસ્તે સ્તાદ્વિશ્વનાથ નમસ્તેઃ વિશ્વકારણ । નમસ્તે મધુદૈત્યઘ્ન નમસ્તે રાવણાન્તક ॥ ૧,૨૩૪.

વિશ્વના સ્વામી, જગતના કારણ, મધુ દૈત્યના સંહારક અને રાવણના વિનાશકને નમસ્કાર.

નમસ્તે કંસકેશિઘ્ન નમસ્તે કૈટભાર્દન । નમસ્તે શતપત્રાક્ષ નમસ્તે ગરુડધ્વજ ॥ ૧,૨૩૪.

કંસ અને કેશીનો સંહાર કરનાર, કૈટભને દમન કરનાર, કમળની આંખવાળા અને ગરુડધ્વજ ધારણ કરનારને નમસ્કાર.

નમસ્તે કાલનેમિઘ્ન નમસ્તે ગરુડાસન । નમસ્તે દેવકીપુત્ર નમસ્તે વૃષ્ણિનન્દન ॥ ૧,૨૩૪.

કાલનેમીના સંહારક, ગરુડ પર બિરાજમાન, દેવકીના પુત્ર અને વૃષ્ણિ કુળના આનંદદાતા ભગવાનને નમસ્કાર.

નમસ્તે રુક્મિણીકાન્ત નમસ્તે દિતિનન્દન । નમસ્તે ગોકુલાવાસ નમસ્તે ગોકુલપ્રિય ॥ ૧,૨૩૪.

રુક્મિણીના પ્રિય, અદિતિના પુત્ર, ગોકુલમાં નિવાસ કરનાર અને ગોકુલના પ્રિય ભગવાનને નમસ્કાર.

જય ગોપવપુઃ કૃષ્ણ જય ગોપીજનપ્રિય । જય ગોવર્ધનાધાર જય ગોકુલવર્ધન ॥ ૧,૨૩૪.

ગોપ સ્વરૂપ ધરાવનાર કૃષ્ણને વિજય, ગોપીજનના પ્રિયને વિજય, ગોવર્ધનને ધારણ કરનારને વિજય, ગોકુલને વિકાસ આપનારને વિજય.

જય રાવણવીરઘ્ન જય ચાણૂરનાશન । જય વૃષ્ણિકુલોદ્દ્યોત જય કાલીયમર્દન ॥ ૧,૨૩૪.

રાવણના વીરોના સંહારકને વિજય, ચાણૂરના વિનાશકને વિજય, વૃષ્ણિ કુળના તેજને વિજય, કાલિયના દમનકર્તાને વિજય.

જય સત્ય જગત્સાક્ષિન્ જય સર્વાર્થસાધક । જય વેદાન્તવિદ્વેદ્ય જય સર્વદ માધવ ॥ ૧,૨૩૪.

સત્ય સ્વરૂપ, જગતના સાક્ષી, સર્વ કામના પૂર્ણ કરનાર, વેદાંતથી જાણી શકાય એવા અને હંમેશા માધવને વિજય.