ગરુડપુરાણમ્

શુધ્યેત્તદ્ભસ્મના કાંસ્યં સુરયા યન્ન લિપ્યતે । મૂત્રેણ સુરયા મિશ્રં તપનૈઃ ખલુ શુધ્યતિ ॥ ૧,૨૨૨.

કાંસ્યનાં વાસણો જો દારૂથી લપેટાયેલા ન હોય તો એ બભૂતથી શુદ્ધ થાય છે; અને જો મૂત્ર કે દારૂ સાથે મિશ્રિત હોય તો તેને તપાવીને શુદ્ધ કરાય છે.

ગવાઘ્રાતાનિ કાંસ્યાનિ શૂદ્રોચ્છિષ્ટાનિ યાનિ ચ । કાકશ્વાપહતાન્યેવ શુધ્યન્તિ દશ ભસ્મના ॥ ૧,૨૨૨.

કાંસ્યનાં વાસણો ગાયે સૂંઘેલા હોય, નીચ જાતિના માણસે અશુદ્ધ કર્યા હોય, કે કાગડો કે કૂતરાએ સ્પર્શ્યા હોય, તો એ દસ વાર બભૂત લગાડવાથી શુદ્ધ થાય છે.

શૂદ્રભાજનભોક્તા યઃ પઞ્ચગવ્યં ત્ર્યુપોષિતઃ । ઉચ્છિષ્ટં સ્પૃશતે વિપ્રઃ શ્વસૂદ્રશ્ચાપરાધિકઃ ॥ ૧,૨૨૨.

જે વ્યક્તિ શૂદ્રના વાસણમાં ખાય છે, ત્રણ ઉપવાસ અને પંચગવ્ય લીધા પછી પણ, જો બ્રાહ્મણ ઉચ્છિષ્ટને સ્પર્શે તો તે કૂતરા કે શૂદ્ર જેવો પાપી ગણાય છે.

ઉપોષિતઃ પઞ્ચગવ્યાચ્છુધ્યેત્સ્પૃષ્ટ્વા રજસ્વલામ્ । અનુદકેષુ દેશેષુ ચોરવ્યાઘ્રાકુલે પથિ ॥ ૧,૨૨૨.

જે ઉપવાસ કરીને પંચગવ્ય લીધું હોય, તે સ્ત્રીને રજસ્વલા હોવા છતાં કે પાણી ન હોય એવા સ્થળે કે ચોર-વાઘ ભરેલા રસ્તા પર સ્પર્શે તો પણ શુદ્ધ ગણાય છે.

કૃત્વા મૂત્રપુરીષન્તુ દ્રવ્યહસ્તો ન દુષ્યતિ । ભૂમૌનિઃ ક્ષૈપ્ય તદ્દ્રવ્યં શૌચં કૃત્વા સમાહિતઃ ॥ ૧,૨૨૨.

મૂત્ર કે વિસર્જન કર્યા પછી, હાથમાં પકડેલી વસ્તુ અશુદ્ધ થતી નથી; એ વસ્તુ જમીન પર મૂકી, પોતે શુદ્ધ થઈ, પછી ધ્યાનપૂર્વક એ વસ્તુ ઉઠાવવી.

આરનાલં દધિ ક્ષીરં તક્રન્તુ કૃસરઞ્ચ યત્ । શૂદ્રાદપિ ચ તદ્ગાહ્યં માંસં મધુ તથાન્ત્યજાત્ ॥ ૧,૨૨૨.

છાશ, દહીં, દૂધ, મઠો, ખીચડો વગેરે, શૂદ્ર પાસેથી પણ લેવાય શકે છે; અને નીચ જાતિના માણસ પાસેથી માંસ કે મધ પણ સ્વીકારી શકાય છે.

ગૌડીં પૈષ્ટીઞ્ચ માધ્વીકં વિપ્રાદિર્યઃ સુરાં પિબેત્ । સુરાં પિબન્દ્વિજઃ શુધ્યેદગ્નિવર્ણાં સુરાં પિબન્ ॥ ૧,૨૨૨.

ગોળ, લોટ કે મધથી બનેલી સુરા પીવે, એમાં બ્રાહ્મણ પણ હોય, તો અગ્નિ જેવો રંગ ધરાવતી સુરા પીવાથી શુદ્ધ થાય છે.

વિપ્રઃ પઞ્ચશતં જપ્યં ગાયત્ર્યાઃ ક્ષત્રિયસ્ય ચ શતં વિપ્રશ્ચ ભુક્ત્વાન્નં પાનપાત્રેણ સૂતકે ॥ ૧,૨૨૨.

બ્રાહ્મણે ગાયત્રી મંત્ર પાંચસો વાર જપવો, ક્ષત્રિયે એકસો વાર; અને બ્રાહ્મણ જો સૂતકમાં પાત્રથી ભોજન કરે તો પણ.

શુચિર્વિપ્રો દશાહેન ક્ષત્ત્રિયો દ્વાદશાહતઃ । વૈશ્યઃ પઞ્ચદશાહન શૂદ્રો માસેન શુધ્યતિ ॥ ૧,૨૨૨.

બ્રાહ્મણ દસ દિવસે શુદ્ધ થાય છે, ક્ષત્રિય બાર દિવસે, વૈશ્ય પંદર દિવસે અને શૂદ્ર એક મહિને શુદ્ધ થાય છે.

રાજ્ઞાં યુદ્ધેષુ યજ્ઞાદૌ દેશાન્તરગતેષુ ચ । બાલે પ્રેતે માસિકે ચ સદ્યઃ શૌચં વિધીયતે ॥ ૧,૨૨૨.

રાજાઓના યુદ્ધમાં, યજ્ઞ સમયે, વિદેશ જતા, બાળકના મૃત્યુમાં કે માસ પૂરાં થયેલા મૃત્યુમાં તરત જ શુદ્ધિ માનવામાં આવે છે.

અવિવાહા તથા કન્યા દ્વિજો મૌઞ્જીવિવર્જિતઃ । જતદન્તશ્ચ બાલશ્ચ કુમારી ચ ત્રિવર્ષિકા ॥ ૧,૨૨૨.

અવિવાહિત કન્યા, યજ્ઞોપવીત વિના દ્વિજ, જટાવાળા, બાળક અને ત્રણ વર્ષની કુમારી—

તેષાં શુદ્ધિસ્ત્રિરાત્રેણ ગર્ભસ્ત્રાવે ત્રિરાત્રિભિઃ । સૂતાયાં માસતુલ્યાશ્ચ ચતુર્થેઽહ્નિ રજસ્વલા ॥ ૧,૨૨૨.

આ બધાની શુદ્ધિ ત્રણ રાતમાં થાય છે; ગર્ભપાતમાં પણ ત્રણ રાતમાં, પ્રસૂતા સ્ત્રીને માસ જેટલો સમય અને રજસ્વલા સ્ત્રીને ચોથા દિવસે શુદ્ધિ મળે છે.

દુર્ભિક્ષે રાષ્ટ્રસંપતે સૂતકે મૃતકેપિ વા । નિયમાશ્ચ ન દુષ્યન્તિ દાનધર્મપરાસ્તથા ॥ ૧,૨૨૨.

દુર્ભિક્ષ, દેશમાં આપત્તિ, સૂતક કે મૃત્યુ સમયે, દાન અને ધર્મમાં લાગેલા લોકો માટે નિયમો ભંગાતા નથી.

દક્ષિકાલે વિવાહાદૌ દેવદ્વિજનિમન્ત્રિતે । પૂર્વસંકલ્પિતે વાપિ નાશૌચં મૃતસૂતકે ॥ ૧,૨૨૨.

યજ્ઞ, લગ્ન કે દેવતા-બ્રાહ્મણો દ્વારા બોલાવ્યા હોય, અથવા પહેલેથી સંકલ્પ કરેલો હોય, તો જન્મ કે મૃત્યુનું સૂતક લાગતું નથી.

પ્રસૂતપત્નીસંસ્પર્શાદશુચિઃ સ્યાત્તથા દ્વિજઃ । અગ્નયો યત્ર હૂયન્તે વેદો વા યત્ર પઠ્યતે ॥ ૧,૨૨૨.

પ્રસૂતા પત્નીને સ્પર્શવાથી દ્વિજ અશુદ્ધ થાય છે; જ્યાં અગ્નિહોત્ર થાય છે કે જ્યાં વેદ પઠન થાય છે—

સતતં વૈશ્વદેવા દિ ન તેષાં સૂતકં ભવેત્ । અશુદ્ધે ચ ગૃહે ભુક્તે ત્રિરાત્રાચ્છુધ્યતિ દ્વિજઃ ॥ ૧,૨૨૨.

જે લોકો હંમેશા વૈશ્વદેવ કરે છે, તેમને સૂતક લાગતું નથી; અને જો અશુદ્ધ ઘરમાં ભોજન લેવાય તો દ્વિજ ત્રણ રાતે શુદ્ધ થાય છે.

બ્રાહ્મણી ક્ષત્રિયા વૈશ્યા શૂદ્રા ચૈવ રજસ્વલા । અન્યોન્યસ્પર્શનાત્તત્ર બ્રાહ્મણી તુ ત્રિરાત્રતઃ ॥ ૧,૨૨૨.

બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય અને શૂદ્ર સ્ત્રીઓ રજસ્વલા હોય અને પરસ્પર સ્પર્શ થાય તો, બ્રાહ્મણ સ્ત્રી ત્રણ રાતે શુદ્ધ થાય છે.

દ્વિરાત્રતઃ ક્ષત્રિયા ચ શુદ્ધા વૈશ્યા હ્યુપોષિતા । શૂદ્રા સ્નાનેન શુધ્યેત્તુ દ્રોણાર્થં ન વિસર્જયેત્ ॥ ૧,૨૨૨.

ક્ષત્રિયોએ બે રાત ઉપવાસ રાખ્યા પછી શુદ્ધિ મળે છે, વૈશ્યોને એક રાત ઉપવાસથી શુદ્ધિ મળે છે, અને શૂદ્રો સ્નાનથી શુદ્ધ થાય છે. એક ડોળ પાણી માટે તેને ફેંકવું નહીં.

કાકશ્વાનોપની તન્તુ અન્નં બાહ્યન્તુ તત્ત્યજેત્ । સુવર્ણાદ્ભૈઃ સમભ્યુક્ષ્ય હુતાશે ચ પ્રતાપયેત્ ॥ ૧,૨૨૨.

કાગડો, કૂતરો કે બીજાં પ્રાણીઓ બહારથી અન્ન કે પાણીને સ્પર્શે તો એ ફેંકી દેવું. સોનાથી છાંટીને અને અગ્નિમાં શુદ્ધ કરીને એ ઉપયોગ માટે યોગ્ય બને છે.

કૂપે ચ પતિતાન્દૃષ્ટ્વા શ્વશૃગાલૌ ચ મર્કટમ્ । તત્કૂપસ્યોદકં પીત્વા શુધ્યેદ્વિપ્રસ્ત્રિભિર્દિનૈઃ । ક્ષત્રિયોઽહર્દ્વયેનૈવ વૈશ્યો વૈકાહતઃ પરમ્ ॥ ૧,૨૨૨.

કૂવામાં કૂતરો, સિયાળ કે વાંદરો પડી જાય અને એનું પાણી કોઈ પી જાય તો, બ્રાહ્મણ ત્રણ દિવસમાં, ક્ષત્રિય બે દિવસમાં અને વૈશ્ય એક દિવસે શુદ્ધ થાય છે.

અસ્થિ ચર્મ મલં વાપિ મૂષિકાં યદિ કૂપતઃ । ઉદ્ધૃત્ય ચોદકં પઞ્ચ ગવ્યાચ્છુદ્ધ્યેત્તુ શોધિતમ્ ॥ ૧,૨૨૨.

કૂવામાં હાડકું, ચામડી, માળ કે ઉંદર પડી જાય તો, તેને કાઢી અને પાંચ ડોળ પાણી કાઢીને, ગાયના પાંચ વસ્તુઓથી પાણી શુદ્ધ થાય છે.

તડાગે પુષ્કરિણ્યાદૌ ભસ્માદિં પાતયેત્તથા । ષટ્કુમ્ભાનપ ઉત્દ્ધૃય પઞ્ચગવ્યેન શુધ્યતિ ॥ ૧,૨૨૨.

તળાવ કે પાદરમાં રાખ કે આવું કંઈ પડી જાય તો, છ ડોળ પાણી કાઢીને અને ગાયના પાંચ વસ્તુઓથી શુદ્ધિ થાય છે.

સ્ત્રીરજઃ પતિતં મધ્યે ત્રિંશત્કુમ્ભાન્સમુદ્ધરેત્ । અગમ્યાગમનં કૃત્વા મદ્યગોમાંસભક્ષણમ્ ॥ ૧,૨૨૨.

જ્યારે સ્ત્રીનું રજસ તળાવના મધ્યમાં પડે, ત્યારે ત્રીસ ડોળ પાણી કાઢવું જોઈએ. અયોગ્ય સંબંધ, દારૂ પીવું કે ગાયનું માંસ ખાવાથી પણ શુદ્ધિ કરવી પડે છે.

શુધ્યે ચ્ચાન્દ્રાયણાદ્વિપ્રઃ પ્રાજાપત્યેન ભૂમિપઃ । વૈશ્યઃ સાન્તપનાચ્છૂદ્રઃ પઞ્ચાહોભિર્વિશુધ્યતિ ॥ ૧,૨૨૨.

બ્રાહ્મણ ચાંદ્રાયણ પ્રાયશ્ચિત્તથી, ક્ષત્રિય પ્રજાપત્યથી, વૈશ્ય સાંતપનથી અને શૂદ્ર પાંચ દિવસમાં શુદ્ધ થાય છે.

પ્રાયશ્ચિત્તે કૃતે દદ્યાદ્ગવાં બ્રાહ્મણભોજનમ્ । ક્રીડાયાં શયનીયાદૌ નીલીવસ્ત્રં ન દુષ્યતિ ॥ ૧,૨૨૨.

પ્રાયશ્ચિત્ત કર્યા પછી ગાય દાન આપવી અને બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું. રમતમાં, પથારી પર કે આવાં પ્રસંગે નીલાં કપડાં અશુદ્ધ ગણાતા નથી.

નીલીવસ્ત્રં ન સ્પૃશેચ્ચ નીલી ચ નિરયં બ્રજેત્ । વ્રહ્મઘ્નશ્ચ સુરાપશ્ચ સ્તેયી ચ ગુરુતલ્પગઃ ॥ ૧,૨૨૨.

નીલાં કપડાં સ્પર્શ કરવું નહીં, અને નીલી વાવેતર કરનારને નરક મળે છે. બ્રાહ્મણહનન, દારૂ પીવું, ચોરી કરવી અને ગુરુપત્ની સાથે સંબંધ રાખનાર પણ દોષી છે.

ઋક્ષં દૃષ્ટ્વા વિશુધ્યન્તે તત્સંયોગી ચ પઞ્ચમઃ । તતો ધેનુશતં દદ્યાદ્બ્રાહ્મણાનાન્તુ ભોજનમ્ ॥ ૧,૨૨૨.

રીંછને જોયા પછી અને તેની સાથે જોડાયેલા પાંચમા વ્યક્તિને પણ શુદ્ધિ મળે છે. પછી, સો ગાય દાન આપવી અને બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું.

બ્રહ્મહા દ્વાદશાબ્દાનિ કુટીં કૃત્વા વને વસેત્ । ન્યસ્યેદાત્માનમગ્નૌ વા સુસમિદ્ધે સુરાપકઃ ॥ ૧,૨૨૨.

બ્રાહ્મણહનન કરનારે બાર વર્ષ સુધી જંગલમાં ઝૂંપડીમાં રહેવું જોઈએ. દારૂ પીવનારએ પોતાને સારી રીતે સળગેલા અગ્નિમાં અર્પણ કરવો જોઈએ.

સ્તેયી સર્વં વેદવિદે બ્રાહ્મણાયોપપાદયેત્ । વૃષમેકં સહસ્રં ગાં દદ્યાચ્ચ ગુરુતલ્પગઃ ॥ ૧,૨૨૨.

ચોરએ બધું જ વિદ્વાન બ્રાહ્મણને પરત આપવું જોઈએ. ગુરુપત્ની સાથે સંબંધ રાખનારએ હજાર વાછરડા અને ગાય દાન આપવી.