ગરુડપુરાણમ્

બ્રહ્માદિસ્તમ્બપર્યન્તં જગત્તૃપ્યતુ । ઓં પિતૃભ્યઃ સ્વધા નમઃ । ઓં પિતામહેભ્યઃ સ્વધા નમઃ । ઓં પ્રપિતામહેભ્યઃ સ્વધા નમઃ । ઓં માતૃભ્યઃ સ્વધાનમઃ । ઓં પિતામહીભ્યઃ સ્વધા નમઃ । ઓં પ્રપિતામહીભ્યઃ સ્વધા નમઃ । ઓં માતામહેભ્યઃ સ્વધા નમઃ । ઓં પ્રમાતામહેભ્યઃ સ્વધા નમઃ । ઓં વૃદ્ધપ્રમાતામહેભ્યઃ સ્વધાનમઃ તૃપ્યતામિતિ । ઉદીરતામવર ઉત્પરાસો ઉન્મધ્યમાઃ પિતરઃ સોમ્યાસઃ । અસુંય ઈયુરવૃકા ઋતજ્ઞાસ્તેનોઽવન્તુપિતરોહવેષુ । ગોત્રોચ્ચારણેન પ્રથમાઞ્જલિઃ પિતુઃ । ઓં અઙ્ગિરસો નઃ પિતરોદૃ । અથર્વાણોભૃગવઃદૃ । તેષાં વયં સુમતૌ યજ્ઞિયાનાં અપિ ભદ્રે સૌમનસે સ્યામ । ઓં આયન્તુ નઃ પિતરઃ સૌમ્યાસોગ્નિષ્વાત્તાઃ પથિભિર્દેવયાનૈઃ । અસ્મિન્યજ્ઞે સ્વધયા મદન્તોઽધિબ્રુવન્તુ તેઽવન્ત્વસ્માન્ ॥ ૧,૨૧૫.

બ્રહ્માથી સ્તંભ સુધીનું આખું જગત તૃપ્ત થાય. ૐ પિતૃઓને સ્વધા નમસ્કાર. ૐ પિતામહોને સ્વધા નમસ્કાર. ૐ પ્રપિતામહોને સ્વધા નમસ્કાર. ૐ માતાઓને સ્વધા નમસ્કાર. ૐ પિતામહીઓને સ્વધા નમસ્કાર. ૐ પ્રપિતામહીઓને સ્વધા નમસ્કાર. ૐ માતામહોને સ્વધા નમસ્કાર. ૐ પ્રમાતામહોને સ્વધા નમસ્કાર. ૐ વૃદ્ધ પ્રમાતામહોને સ્વધા નમસ્કાર, તેઓ તૃપ્ત થાય. નીચલા, ઉપરના અને મધ્યના પિતૃઓ, સૌમ્ય, અવ્યક્ત, સત્યજ્ઞાની, તેઓ પિતૃઆહ્વાન સમયે અમારો રક્ષણ કરે. ગોત્રોચ્ચારણથી પ્રથમ અંજલિ પિતાને. ૐ આપણા પિતૃઓ અંગિરસ છે. આપણા પિતૃઓ અથર્વન અને ભૃગુ છે. અમે યજ્ઞયોગ્ય પિતૃઓની કૃપામાં રહીએ, ભલાઈ અને શુભમન મળે. ૐ આપણા સૌમ્ય અગ્નિષ્વાત્ત પિતૃઓ દેવયાન માર્ગે આ યજ્ઞમાં આવે, સ્વધાથી પ્રસન્ન થાય અને અમને આશીર્વાદ આપે.

ઓં ઊર્જં વહન્તીરમૃતં ઘૃતં પયઃ કીલાલં પરિસ્નુતં સ્વધા સ્થ તર્પયત મે પિતૄન્ । ઓં પિતૃભ્યઃ સ્વધા નમઃ । ઓં પિતામહેભ્યઃ સ્વધા નમઃ । ઓં પ્રપિતામહેભ્યઃ સ્વધાન નમઃ । ઓં માતામહેભ્યઃ સ્વધા નમઃ । ઓં પ્રમાતામહેભ્યઃ સ્વધા નમઃ । ઓં વૃદ્ધપ્રમાતામહેભ્યઃ સ્વધા નમઃ । પિતામહસ્યદૃ । ઓં અક્ષન્પિતરો અમીમદન્ત પિતરો અમી તૃપ્યન્તઃ પિતરઃ શું(સ્વ) ધધ્વં પિબેહ પિતરોઽપિ વાનત્રયાંશ્ચ વિશ્રયાંશ્ચ ભવનપવિત્રત્વા રથપતિ તે જાતવેદાઃ સ્વધાભિર્યજ્ઞં સુકૃતં જુપસ્વ? । ઓં ણદુવાતા ઋતાયતે મધુ ક્ષરન્તિ સિન્ધવઃ । માધ્વીર્નઃ સન્ત્વોષધીર્મધુનક્તમુતોષસો મધુમત્પાર્થિવં રજઃ । મધુ દ્યૌરસ્તુ નઃ પિતા મધુ માન્નો વનસ્પતિર્મધુભામસ્તુ સૂર્યો માધ્વીર્ગાવો ભવન્તુ નઃ ॥ ૧,૨૧૫.

ૐ ઊર્જા, અમૃત, ઘી, દૂધ, મધ અને છાંટેલા પદાર્થો લઈને, સ્વધા રૂપે મારા પિતૃઓને તૃપ્ત કરો. ૐ પિતૃઓને સ્વધા નમસ્કાર. ૐ પિતામહોને સ્વધા નમસ્કાર. ૐ પ્રપિતામહોને સ્વધા નમસ્કાર. ૐ માતામહોને સ્વધા નમસ્કાર. ૐ પ્રમાતામહોને સ્વધા નમસ્કાર. ૐ વૃદ્ધ પ્રમાતામહોને સ્વધા નમસ્કાર. પિતામહ માટે: ૐ પિતૃઓ અક્ષય છે, પિતૃઓ તૃપ્ત છે, પિતૃઓ સ્વધા પી રહ્યા છે, તેઓ પીવે, પિતૃઓ ત્રણ લોક અને પવિત્ર સ્થાનોમાં રહે, હે રથપતિ, હે જાતવેદ, સ્વધાથી યજ્ઞ સફળતાપૂર્વક કર. ૐ પવનો સત્યમાર્ગે ચાલે છે, નદીઓ મધથી વહે છે, ઔષધિઓ અમારે માટે મધુર થાય, રાતો મધુર થાય, પૃથ્વી મધુર થાય, આકાશ અમારો પિતા બને, વૃક્ષો અમારે માટે મધુર થાય, સૂર્ય મધુર થાય, ગાયો અમારે માટે મધુર થાય.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૨૧૬ બ્રહ્મોવાચ । વૈશ્વદેવં પ્રવક્ષ્યામિ હોમલક્ષણમુત્તમમ્ । પ્રજ્વાલ્ય ચાગ્નિં પર્યુક્ષ્યઓં ક્રષ્યાદમગ્નિં પ્રહિણોમિ દૂરં યમરાજ્યં ગચ્છતુ રિપ્રવાહઃ । ઇહૈવાયમિતરો જાતવેદા દેવેભ્યો હવ્યં વહતુ પ્રજાનત્ । ઓં પાવક વૈશ્વાનર ઇદમાસનં અરણીગર્ભસંસ્કૃતતેજોરૂપ મહાબ્રહ્મન્મુહૂર્તાસ્ત્રિષુ વૈશ્વાનરં પ્રતિબોધયામિ । ઓં વૈશ્વાનરે ન ઉભયં આપ્રયાતુ પરાવતઃ અગ્નિર્ન સ્વદ્યુતીરૂપપૃષ્ઠો દિવિ પૃષ્ઠોઽશ્વિ પૃથિવ્યાં પૃષ્ઠા વિવેવા ઓષધીચાવિવેશ વૈશ્વાનરઃ સહસા પૃષ્ઠોઽગ્નિઃ નમો દિવ્ય સ ષષ્ઠાં નક્તમ્ ॥ ૧,૨૧૬.

બ્રહ્માએ કહ્યું: હવે હું વૈશ્વદેવ વિધિ કહું છું, જે શ્રેષ્ઠ હવનવિધિ છે. અગ્નિ પ્રગટાવી, છાંટણી કરીને, 'ૐ, અગ્નિને દૂર મોકલું છું, દુશ્મનોનું પ્રવાહ યમરાજના રાજ્યમાં જાય. આ જાતવેદ અહીં રહે અને દેવતાઓ સુધી હવન પહોંચાડે.' હે પાવક, વૈશ્વાનર, આ તારો આસન છે, અરણિમાંથી ઉત્પન્ન તેજરૂપ, મહાબ્રહ્મ, ત્રણ મુહૂર્તે હું વૈશ્વાનરને જાગૃત કરું છું. ૐ વૈશ્વાનર બંને તરફ પહોંચે, અગ્નિ સ્વયં તેજસ્વી બની આકાશ, પૃથ્વી અને ઔષધિઓમાં પ્રવેશે, વૈશ્વાનર અચાનક પ્રગટ થાય, અગ્નિ, દિવ્યને નમસ્કાર, રાત્રે છઠ્ઠા સ્થાને રહે.

ઓં પ્રજાપતયે સ્વાહા । ઓં સોમાય સ્વાહા । ઓં બૃહસ્પતયે સ્વાહા । ઓં અગ્નિષોમાભ્યાં સ્વાહા । ઓં ઇન્દ્રાગ્નિભ્યાં સ્વાહા । ઓં દ્યાવાપૃથિવીભ્યાં સ્વાહા । ઓં ઇન્દ્રાય સ્વાહા । ઓં વિશ્વેભ્યો દેવેભ્યઃ સ્વાહા । ઓં બ્રહ્મણે સ્વાહા । ઓં અદ્ભ્યઃ સ્વાહા । ઓં ઓષધિવનસ્પતિભ્યઃ સ્વાહા । ઓં ગ્રહ્યાય સ્વાહા । ઓં દેવદેવતાભ્યઃ સ્વાહા । ઓં ઇન્દ્રાય સ્વાહા । ઓં ઇન્દ્રપુરુષેભ્યઃ સ્વાહા । ઓં યમાય સ્વાહા । ઓં યમપુરુષાય સ્વાહા । ઓં સર્વેભ્યો ભૂતેભ્યો દિવાચારિભ્યઃ સ્વાહા । ઓં વસુધાપિતૃભ્યઃ સ્વાહા । ઓં યે ભૂતા પ્રચરન્તિ દીનાચ નિમિહન્તો ભુવનસ્ય મધ્યે । તેભ્યો બલિં પુષ્ટિકામો દદામિ મયિ પુષ્ટિં પુષ્ટિપતિર્દદાતુ । ઓં આચાણ્ડાલપતિર્દદાતુ આચાણ્ડાલપતિતવાયસેભ્યઃ ॥ ૧,૨૧૬.

ૐ પ્રજાપતિને સ્વાહા. ૐ સોમને સ્વાહા. ૐ બૃહસ્પતિને સ્વાહા. ૐ અગ્નિ અને સોમને સ્વાહા. ૐ ઇન્દ્ર અને અગ્નિને સ્વાહા. ૐ દ્યાવાપૃથ્વીને સ્વાહા. ૐ ઇન્દ્રને સ્વાહા. ૐ બધા દેવતાઓને સ્વાહા. ૐ બ્રહ્માને સ્વાહા. ૐ જળને સ્વાહા. ૐ ઔષધિ અને વૃક્ષોને સ્વાહા. ૐ ગ્રહોને સ્વાહા. ૐ દેવદેવીઓને સ્વાહા. ૐ ઇન્દ્રને સ્વાહા. ૐ ઇન્દ્રના પુરુષોને સ્વાહા. ૐ યમને સ્વાહા. ૐ યમના પુરુષને સ્વાહા. ૐ બધા સ્વર્ગમાં વિહાર કરતા ભૂતોને સ્વાહા. ૐ પૃથ્વી અને પિતૃઓને સ્વાહા. જે ભૂતો દુનિયામાં દુઃખી અને ભટકે છે, તેમને પુષ્ટિ માટે બલિ અર્પણ કરું છું; પુષ્ટિપતિ મને પુષ્ટિ આપે. ૐ અછૂતપતિ અછૂત અને પતિતોને પુષ્ટિ આપે.

ગાયત્ત્રીચ્છન્દો વિશ્વામિત્ર ઋષિસ્ત્રિપાત્ । સમુદ્રાઃ કુક્ષિશ્ચન્દ્રાદિત્યૌ લોચનૌ । અગ્નિર્મુખમ્ । વિષ્ણુર્હૃદયમ્ । બ્રહ્મરુદ્રૌ શિરઃ । રુદ્રઃ શિખા । ઉપનય ને વિનિયોગઃ । ઓં ભૂઃ પાદે । ભુવઃ જાનુતિ । સ્વઃ હૃદયે । મહઃ શિરસિ । જનઃ શિખાયામ્ । તપઃ કણ્ઠે । સત્યં લલાટે । ઓં હૃદયાય નમઃ । ઓં ભૂઃ શિરસે સ્વાહા । ઓં ભુવઃ શિખાયૈ વૌષટ્ । ઓં સ્વઃ કવચાય હું । ઓં ભૂર્ભુવઃ સ્વઃ અસ્ત્રાય ફટ્ ॥ ૧,૨૧૭.

ગાયત્રી છંદ છે, વિશ્વામિત્ર ઋષિ છે, તે ત્રણ પગલાં ધરાવે છે. સમુદ્રો પેટ છે, ચંદ્ર અને સૂર્ય આંખો છે, અગ્નિ મુખ છે, વિષ્ણુ હૃદય છે, બ્રહ્મા અને રુદ્ર શિરો છે, રુદ્ર શિખા છે. ઉપનયન માટે તેનો ઉપયોગ થાય છે. ૐ ભૂઃ પગ પર, ભુવઃ ઘૂંટણે, સ્વઃ હૃદયમાં, મહઃ માથા પર, જનઃ શિખા પર, તપઃ કંઠમાં, સત્યં લલાટ પર. ૐ હૃદયને નમસ્કાર. ૐ ભૂઃ શિરે સ્વાહા. ૐ ભુવઃ શિખાને વૌષટ્. ૐ સ્વઃ કવચને હૂં. ૐ ભૂર્ભુવઃ સ્વઃ અસ્ત્રને ફટ્.

મહેરણાય ચક્ષુસે । ઓં યો વઃ શિવતમો રસઃ । તસ્ય ભાજયેતેહ નઃ । અશતીરિવ માતરઃ । ઓં તસ્મા અરઙ્ગમામ વો યસ્ય ક્ષયાય જિન્વથ । આપો જન યથા ચ નઃ । ઓં સુમિત્રિયા ન આપ ઓષધયઃ સન્તુ ઓં દુર્મિત્રિયાસ્તસ્મૈ સન્તુ યોઽસ્માન્ દ્વેષ્ટિ યઞ્ચ વયં દ્વિષ્મઃ । ઓં દ્રુપદાદિવમુમુચાનઃ સ્વિન્નઃ સ્નાતો મલાદિવ । પૂતં પવિત્રેણેવાજ્યમાપઃ શુન્ધન્તુ મૈનસઃ । ઓં ઋતં ચ સત્યં ચાભીદ્ધાત્તપસોઽધ્યજાયત । તતોરાત્ર્યજાયત । તતઃ સમુદ્રોર્ઽણવઃ સમુદ્રાદર્ણવાદધિસંવત્સરો અજાયત । અહૌરાત્રાણિ વિદધદ્વિશ્વસ્ય મિષતો વશી । સૂર્યાચન્દ્રમસૌ ધાતા યથાપૂર્વમકલ્પયત્ । દિવં ચ પૃથિવીં ચાન્તરિક્ષમથો સ્વઃ ॥ ૧,૨૧૭.

મહેરણાની દ્રષ્ટિ માટે: ૐ, તમારામાંથી શ્રેષ્ઠ રસ અમને આપો, જેમ માતાઓ સંતાનને આપે છે. ૐ, તેથી અમે તમારી પાસે આવીએ છીએ, જેમ માટે તમે વૃદ્ધિ માટે પ્રયત્ન કરો છો. પાણી, અમને સંતાન આપો. ૐ, પાણી અને ઔષધિઓ અમારે માટે શુભ રહે, જે અમને દુષ્મન માને છે અને જેમને અમે દુષ્મન માનીએ છીએ, તેમના માટે અશુભ રહે. ૐ, જેમ પસીનો અને માળ ધોઈ જાય છે, તેમ પાણી અમારો મન શુદ્ધ કરે, જેમ શુદ્ધિથી ઘી શુદ્ધ થાય છે. ૐ, તપથી સત્ય અને ઋત ઉત્પન્ન થયું; ત્યારબાદ રાત્રિ જન્મી; પછી સમુદ્ર ઉત્પન્ન થયો; સમુદ્રમાંથી વર્ષ ઉત્પન્ન થયું; દિવસ-રાત રચાઈ, સમગ્ર જગતને નિયંત્રિત કરે છે. સર્જનહારએ પેહલા જેવું સૂર્ય-ચંદ્ર રચ્યા અને આકાશ, પૃથ્વી, અંતરિક્ષ તથા સ્વર્ગ પણ રચ્યા.

ગાયત્ત્ર્યા વિશ્વામિત્ર ઋષિર્ગાયત્ત્રીછન્દઃ । સવિતા દેવતા જપે વિનિયોગઃ । ઓં ઉદુત્યં જાતવેદસં દેવં વહન્તિ કેતવઃ । દૃશે વિશ્વાય સૂર્યમ્ । ઓં ચિત્રં દેવાનામુદગાદનીકં ચક્ષુર્મિત્રસ્ય વરુણસ્યાગ્નેઃ । આપ્રા દ્યાવાપૃથિવી અન્તરિક્ષં સૂર્ય આત્મા જગતસ્તસ્થુષશ્ચ । ઓં તચ્ચક્ષર્દેવહિતં પુરસ્તાચ્છુક્રમુચ્ચરત્ । પશ્યેમ શરદઃ શતં જીવેમ શરદઃ શતમ્ । શૃણુયામ શરદઃ શતમ્ । ઓં વિશ્વતશ્ચક્ષુરુત વિશ્વતોમુખોવિશ્વતો બાહુરુત વિશ્વતસ્પાત્ । સંબાહુભ્યાં ધમતિ સંપત્રૈદ્યાર્વાભૂમી જનયન્દેવ એકઃ । દેવા ગાતુવિદો નાઙ્ગવિદ્વાનાદ્ભમિતમનસસ્પત ઇમં દેવયજ્ઞં સ્વાહા વાતેધાઃ જપેત્ ॥ ૧,૨૧૭.

ગાયત્રી: વિશ્વામિત્ર ઋષિ છે, ગાયત્રી છંદ છે, સવિતા દેવતા છે; જપ માટે આ વિધિ છે. ૐ, કિરણો જાતવેદસ દેવને વહેંચે છે, સૌને જોવા માટે સૂર્ય છે. ૐ, દેવોનું તેજસ્વી મુખ ઉગ્યું છે, મિત્ર, વરુણ અને અગ્નિનું નેત્ર છે. આકાશ, પૃથ્વી અને અંતરિક્ષ સુધી પહોંચે છે; સૂર્ય સર્વ જડ-ચેતનનો આત્મા છે. ૐ, એ દિવ્ય દ્રષ્ટિ પ્રકાશથી આગળ ઉગે છે. આપણે શત વર્ષ સુધી જોઈ શકીએ, જીવીએ અને સાંભળી શકીએ. ૐ, સર્વત્ર દ્રષ્ટિ, સર્વત્ર મુખ, સર્વત્ર બાહુ, સર્વત્ર પગ છે. બંને હાથથી સંભાળે છે, પૃથ્વી ઉત્પન્ન કરે છે; એક દેવ સર્વનું સર્જન કરે છે. દેવો માર્ગ જાણે છે, અજ્ઞાની નથી જાણતા; મનના સ્વામી આ યજ્ઞ સ્વીકારો. 'સ્વાહા' સાથે મંત્ર જપે.

ઓં અદ્યાસ્મિન્દેશે અમુકમાસે અમુકરાશિઙ્ગતે સવિતર્યમુકતિથાવમુકગોત્રાણામસ્મત્પિતૃપિતામહપ્રપિતામહાનાં યથાનામશર્મણાં વિશ્વેદેવપૂર્વકન્દૃશ્રાદ્ધં કરિષ્યે । ઓં વિશ્વેભ્યો દેવભ્યઃ સ્વાહા ઓં વિશ્વેદેવાનાવાહયિષ્યે । આવાહયેત્યુક્તે ઓં વિશ્વેદેવાઃ સ આગત શૃણુતામિમં હવમ્ । એદં બર્હિર્નિષીદત ઓં વિશ્વેદેવાઃ શૃણુતેમં ઇવં મે યે અન્તરિક્ષે ય ઉપદ્યવિષ્ટ । યે અગ્નિજિહ્વા ઉત વા યજત્રા આસદ્યાસ્મિન્બર્હિષિ માદયધ્વમ્ । ઓં ઓષધયઃ સંવદન્તે સોમેન સહ રાજ્ઞા । યસ્મૈ કૃણોતિ બ્રાહ્મણસ્તં રાજન્પારયામસિ । ઓં આગચ્છન્તુ મહાભાગા વિશ્વેદેવા મહાબલાઃ । યે અત્ર વિહિતાઃ શ્રાદ્ધે સાવધાના ભવન્તુ તે । ઓં અપહતાસુરા રક્ષાંસિ વેદિષદ ઇતિ ત્રિત્રિર્યવવિકિરણમ્ ॥ ૧,૨૧૮.

ૐ, 'આજે, આ સ્થળે, આ માસમાં, આ નક્ષત્રમાં, આ તિથિએ, અમુક ગોત્રના આપણા પિતૃ, પિતામહ અને પ્રપિતામહના નામ અને ઉપનામથી, સર્વદેવોથી શરૂ કરીને શ્રાદ્ધ કરું છું.' ૐ, 'સર્વ દેવોને સ્વાહા.' ૐ, 'હું સર્વ દેવોને આમંત્રિત કરું છું.' આમંત્રિત કરતા, ૐ, 'સર્વ દેવો પધારો, આ હવન સાંભળો. આ બર્હિ પર બેસો. સર્વ દેવો, મારા બોલ સાંભળો, જે અંતરિક્ષમાં છે, ઉપર છે, યજ્ઞ માટે યોગ્ય છે, એ બધા આ બર્હિ પર આનંદ કરો.' ૐ, 'ઔષધિઓ સોમરાજ સાથે સંવાદ કરે છે. બ્રાહ્મણ જે માટે કરે છે, એ રાજા, તેને અમે પાર પાડીએ છીએ.' ૐ, 'મહાન શક્તિશાળી સર્વદેવો પધારો, શ્રાદ્ધ માટે નિમણૂક થયેલા, એ બધા સતર્ક રહે.' ૐ, 'અસુરો અને રાક્ષસો આ વેદિ પરથી દૂર થાય,' એમ ત્રણ વખત જવ ફેંકવો.

ઓં શન્નો દેવીરભિષ્ટય આપો ભવન્તુ પીતયે । શંયોરભિસ્ત્રવન્તુ ન ઇતિ પાત્રે જલદાનમ્ । ઓં યવોઽસિ યવયાસ્મદ્વેષો યવયારાતીરિતિ યવદાનમ્ । ગન્ધદ્વારાં દુરાધર્ષાં નિત્યપુષ્ટાં કરીષિણીમ્ । ઈશ્વરીં સર્વભૂતાનાં તા (ત્વા) મિહોપહ્વયે શ્રિયમિતિ ગન્ધદાનમ્ । ઓં યા દિવ્યા આપઃ પયસા સંબભૂવુર્યા અન્તરિક્ષૌત પાર્થવીર્યાઃ । હિરણ્યવર્ણા યજ્ઞિયાસ્તાન આપઃ શિવાઃ શં સ્યોના સુહવા ભવન્તુ । એષોર્ઽઘો નમ ઇતિ બ્રાહ્મણહસ્તે જલં દત્ત્વાનેનૈવ પાત્રેણ પવિત્રગ્રહણં કૃત્વા સંસ્ત્રવં પવિત્રં ચ બ્રાહ્મણપાર્શ્વે દદ્યાત્ । તતઃ પ્રથમપાત્રે સંસ્ત્રવજલં સંસ્થાપ્ય કુશોપરિ ઊર્ધ્વમુખં સ્થાપનં કુર્યત્ । તદુપરિ કુશદાનમ્ ॥ ૧,૨૧૮.

ૐ, 'દેવી જળ અમારે માટે પીવા યોગ્ય અને કલ્યાણકારી બને,' એમ કહી પાત્રમાં જળ અર્પવું. ૐ, 'તુ જવ છે, અમારો દ્વેષ અને શત્રુતા દૂર કર,' એમ કહી જવ અર્પવું. 'જે સુગંધવાળી, અપરાજિત, હંમેશા પોષક અને સર્વભૂતની ઈશ્વરી છે, એ શ્રીને અહીં બોલાવું છું,' એમ કહી સુગંધ અર્પવું. ૐ, 'જે દૈવી જળ દૂધથી ઉત્પન્ન, આકાશ અને પૃથ્વી પર છે, સોનાની જેમ તેજસ્વી અને યજ્ઞયોગ્ય છે, એ જળ અમારે માટે શુભ અને કલ્યાણકારી બને.' 'આ અર્ઘ્ય છે, નમસ્કાર,' એમ કહી બ્રાહ્મણના હાથે જળ આપવું. એ જ પાત્રથી પવિત્ર ગ્રહણ કરી, પવિત્ર અને છાણ બ્રાહ્મણની બાજુમાં મૂકવું. પછી પ્રથમ પાત્રમાં છાણવાળું જળ મૂકી, કુશ પર ઊભું રાખવું અને ઉપર કુશ મૂકવી.