મૂર્દ્ધભાગાદ્દિવં યસ્ય તં દેવં ચિન્તયામ્યહમ્ 2.
જેના શિર્ષમાંથી સ્વર્ગ ઉત્પન્ન થયો, એ દેવનું હું સ્મરણ કરું છું.
વંશાનુચરિતં યસ્માત્તં દેવં ચિન્તયામ્યહમ્ 2.
જેમાંથી વંશ અને પરંપરા ચાલે છે, એ દેવનું હું સ્મરણ કરું છું.
ઇત્યુક્તોઽહં પુરા રુદ્રઃ શ્વેતદ્વીપનિવાસિનમ્ 2.
એ રીતે, પ્રાચીન સમયમાં રુદ્રે શ્વેતદ્વીપના નિવાસીને કહ્યું હતું.
અસ્માકં મધ્યતો રુદ્ર ઉવાચ પરમેશ્વરમ્ 2.
અમારા વચ્ચે રુદ્રે પરમેશ્વરને પુછ્યું હતું.
યથા પપ્રચ્છ માં વ્યાસ સ્તથાસૌ ભગવાન્ ભવઃ 2.
જેમ વ્યાસે મને પુછ્યું, તેમ ભગવાન ભવએ પણ પુછ્યું.
હરે કથય દેવેશ ! દેવદેવઃ ક ઈશ્વરઃ 2.
હે હરિ, કહો દેવેશ! દેવોમાં દેવ કોણ છે? શાસક કોણ છે?
કૈર્ધર્મૈઃ કૈશ્ચ નિયમૈઃ કયા વા ધર્મપૂજયા 2.
કયા ધર્મથી, કયા નિયમથી અને કઈ રીતે ધર્મપૂજા કરવી?
કસ્માદ્દેવાજ્જગજ્જાતં જગત્પાલયતે ચ કઃ 2.
કયા દેવથી જગતનું સર્જન થયું અને કોણ જગતનું પાલન કરે છે?
સર્ગશ્ચ પ્રતિસર્ગશ્ચ વંશો મન્વન્તરાણિ ચ 2.
સર્જન અને પ્રલય, વંશ અને મન્વંતરો—
એતત્સર્વં હરે ! બ્રૂહિ યચ્ચાન્યદપિ કિઞ્ચન 2.
હે હરિ, આ બધું અને જે કંઈ વધુ હોય તે પણ કહો.
તથાષ્ટાદશ વિદ્યાશ્ચ હરી રુદ્રં તતોઽબ્રવીત્ હરિરુવાચ 2.
પછી અઢાર વિદ્યા વિષે હરિએ રુદ્રને કહ્યું; હરિ બોલ્યા:
અહં હિ દેવો દેવાનાં સર્વલોકેશ્વરેશ્વરઃ 2.
હું દેવોમાં દેવ છું, સર્વ લોકના ઈશ્વરોનો પણ ઈશ્વર છું.
અહં હિ પૂજિતો રુદ્ર ! દદામિ પરમાં ગતિમ્ 2.
હે રુદ્ર, જયારે મારી પૂજા થાય છે ત્યારે હું સર્વોચ્ચ અવસ્થા આપું છું.
જગત્સ્થિતેરહં બીજં જગત્કર્ત્તા ત્વહં શિવ ! 2.
હે શિવ, હું જ જગતની ઉત્પત્તિનું બીજ છું અને જગતનો સર્જનહાર પણ હું જ છું.
અવતારૈશ્ચ મત્સ્યાદ્યૈઃ પાલયામ્યખિલં જગત્ 2.
માછલીથી શરૂ થતા મારા અવતારો દ્વારા હું આખા જગતનું રક્ષણ કરું છું.
સ્વર્ગાદીનાં ચ કર્ત્તાહં સ્વર્ગાદીન્યહમેવ ચ 2.
હું સ્વર્ગ અને અન્ય લોકનો સર્જનહાર છું અને સ્વર્ગાદિક પણ હું જ છું.
જ્ઞાતા શ્રોતા તથા મન્તા વક્તા વક્તવ્યમેવ ચ 2.
હું જ જાણનાર, સાંભળનાર, વિચારનાર, બોલનાર અને જે કહેવાનું છે તે પણ છું.
ધ્યાનં પૂજોપહારોઽહં મણ્ડલાન્યહમેવ ચ 2.
હું ધ્યાન, પૂજા અર્પણ અને પવિત્ર મંડળ પણ છું.
સર્વજ્ઞાનાન્યહં શમ્ભો ! બ્રહ્માત્માહમહં શિવ ! 2.
હે શંભુ, હું સર્વજ્ઞાન છું; હે શિવ, હું બ્રહ્મનું તત્ત્વ છું.
અહં સાક્ષાત્સદાચારો ધર્મોઽહં વૈષ્ણવો હ્યહમ્ 2.
હું જ સાચો સદાચાર છું, ધર્મ છું અને વૈષ્ણવ માર્ગ પણ હું જ છું.
યમોઽહં નિયમો રુદ્ર ! વ્રતાનિ વિવિધાનિ ચ 2.
હે રુદ્ર, હું યમ, નિયમ અને વિવિધ વ્રતો પણ છું.
પુરા માં ગરુડઃ પક્ષી તપસારાધયદ્ભુવિ 2.
પહેલાં ધરતી પર ગરુડ નામના પક્ષીએ તપ દ્વારા મારી આરાધના કરી હતી.
મમ માતા ચ વિનતા નાગૈર્દાસીકૃતા હરે 2.
મારી માતા વિનતા, હે હરિ, સાપો દ્વારા દાસી બનાવી દેવાઈ હતી.
દાસ્યાદ્વિમોક્ષયિષ્યામિ યથાહં વાહનસ્તવ 2.
જેમ હું તારો વાહન બન્યો છું તેમ હું મારી માતાને દાસ્યમાંથી મુક્ત કરીશ.
પુરાણસંહિતાકર્ત્તા યથાઽહં સ્યાં તથા કુરું વિષ્ણુરુવાચ 2.
જેમ હું પુરાણ સંહિતાનો રચયિતા છું, તેમ તું પણ એ રીતે વર્ત—એવી વિષ્ણુએ today.
નાગદાસ્યાન્માતરં ત્વં વિનતાં મોક્ષયિષ્યસિ 2.
તું સાપોના દાસ્યમાંથી તારી માતા વિનતાને મુક્ત કરાવશે.
મહાબલો વાહનસ્ત્વં ભવિષ્યસિ વિષાર્દનઃ 2.
તું મહાબલવાન, વાહન અને ઝેરનો વિનાશક બનશે.
યદુક્તં મત્સ્વરૂપં ચ તવ ચાવિર્ભવિષ્યતિ 2.
મારા સ્વરૂપનું જે વર્ણન થયું છે તે તને પણ પ્રગટ થશે.
યથાહં દેવદેવાનાં શ્રીઃ ખ્યાતો વિનતાસુત 2.
જેમ હું દેવતાઓની શ્રી તરીકે પ્રસિદ્ધ છું, તેમ, હે વિનતાપુત્ર—
યથાહં કીર્ત્તનીયોઽથ તથા ત્વં ગરુડાત્મના 2.
જેમ હું સ્તુતિયોગ્ય છું તેમ તું પણ ગરુડરૂપે સ્તુતિ પાત્ર છે.