ગરુડપુરાણમ્

આવાહયેત્તતો મર્ધ્નિ શિવમઙ્ગં તતઃ પરમ્ । કર્ણિકાયાં ન્યસેદ્દેવં સાંગં તત્ર પુરઃ સરમ્ ॥ ૧,૧૯૭.

પછી શિર્ષ પર શિવનું આવાહન કરો અને પછી દેવને તમામ અંગો સાથે કર્ણિકામાં સ્થાપો, અને તેમના પરિકરને આગળ રાખો.

પૃતિવી પશ્ચિમે પત્રે આપશ્ચોત્તરસંસ્થિતાઃ । તેજસ્તુ દક્ષિણે પત્રે વાયું પૂર્વેણ પૂજયેત્ ॥ ૧,૧૯૭.

પશ્ચિમ પાંખડી પર પૃથ્વી, ઉત્તર પાંખડી પર જળ, દક્ષિણ પાંખડી પર અગ્નિ અને પૂર્વ પાંખડી પર વાયુની પૂજા કરો.

સ્વબીજં મૂર્તિરૂપન્તુ પ્રાગુક્તં પારકલ્પયેત્ । યં વાયુમૂલં નૈરૃત્યે રેફસ્ત્વનલસંસ્થિતઃ ॥ ૧,૧૯૭.

પહેલાં જણાવેલા બીજમંત્ર અને સ્વરૂપને સ્થાપો; વાયુનું મૂળ નૈઋત્ય દિશામાં અને 'ર'ને અગ્નિમાં સ્થાપો.

વં ચ ત્વીશે સદા પૂજ્ય ઓં હૃદિસ્થઞ્ચ પૂજયેત્ । તન્માત્રાન્ભૂતમાત્રાંસ્તાન્બહિરેવ પ્રપૂજયેત્ ॥ ૧,૧૯૭.

ઈશાન દિશામાં હંમેશાં 'વં'ની પૂજા કરો અને હૃદયમાં 'ઑમ'ને સ્થાપો; તન્માત્રા અને ભૂતમાત્રાઓને બહાર પૂજો.

શિવાઙ્ગાનિ તતઃ પશ્ચાદ્ધ્યાત્વા સંપૂજયેત્તતઃ । આગ્નેય્યાં હૃદયં પૂજ્ય શિર ઈશાનગોચરે ॥ ૧,૧૯૭.

પછી શિવના અંગોનું ધ્યાન કરીને, તેમની પૂજા કરો; અગ્નેય દિશામાં હૃદય અને ઈશાન ક્ષેત્રમાં શિર્ષની પૂજા કરો.

નૈરૃત્યે તુ શિખાં દદ્યાદ્વાયવ્યાં કવચં ન્યસેત્ । અસ્ત્રન્તુ બાહ્યતો દદ્યાન્નેત્રમુત્તરસંસ્થિતમ્ ॥ ૧,૧૯૭.

દક્ષિણપશ્ચિમ દિશામાં શિખા રાખવી, પશ્ચિમોત્તર દિશામાં કવચ સ્થાપવું. બાહ્ય ભાગમાં અસ્ત્ર મૂકવું અને ઉત્તર દિશામાં નેત્રનું સ્થાન માનવું.

પત્રાગ્રે કર્ણિકગ્રે તુ બીજાનિ પરિપૂજયેત્ । અનન્તાદિકુલીરાન્તા અષ્ટૌ નાગાઃ ક્રમાત્સ્થિતાઃ ॥ ૧,૧૯૭.

પાંદડાના ટોચે અને મધ્યમાં બીજોની પૂજા કરવી. અનંતથી લઈને કુલીર સુધીના આઠ નાગો ક્રમશઃ સ્થિત છે.

પૂર્વાદિકક્રમેણૈવ ત્વીશપર્યન્તમેવ ચ । પૂજયેચ્ચ સદા મન્ત્રી વિધાનેન પૃથક્પૃથક્ ॥ ૧,૧૯૭.

પૂર્વ દિશાથી ઈશાન સુધીના ક્રમ પ્રમાણે, સાધકે નિયમિત રીતે દરેકની અલગથી વિધિવત્ પૂજા કરવી.

હૃદિ પદ્મે વિધાનેન શિલાદૌ દત્તમણ્ડલે । એતત્કાર્યં સમુદ્દિષ્ટં નિત્યનૈમિત્તિકેઽપિ ચ ॥ ૧,૧૯૭.

હૃદયકમળમાં અને આરંભે પથ્થર પર મંડળ સ્થાપી, નિયમ અનુસાર આ વિધિ નિત્ય તથા વિશેષ કાર્યોમાં કરવી નિર્ધારિત છે.

આત્માનં ચિન્તયેન્નિત્યં કામરૂપં મનોહરમ્ । પ્લાવયન્તં જગત્સર્વં સૃષ્ટિસંહારકારકમ્ ॥ ૧,૧૯૭.

સदैવ પોતાના મનમાં મનોહર અને ઇચ્છિત રૂપ ધરાવતો, સમગ્ર જગતને વ્યાપતો અને સર્જન-વિનાશ કરનાર સ્વરૂપનું ધ્યાન કરવું.

જ્વાલામાલાભિરુદ્દીપ્તં આબ્રહ્મભુવનાન્તકમ્ । દશબાહું ચતુર્વક્ત્રં પિઙ્ગાક્ષં શૂલપાણિનમ્ ॥ ૧,૧૯૭.

જ્વાળાઓની માળાથી તેજસ્વી, બ્રહ્માના લોક સુધી વિસ્તૃત, દસ હાથવાળો, ચાર મુખવાળો, પીળા નેત્રોવાળો અને હાથમાં શૂળ ધરાવતો.

દંષ્ટ્રાકરાલમત્યુગ્રં ત્રિનેત્રં શશિશેખરમ્ । ભૈરવન્તુ સ્મરેત્સિદ્ધ્યૈ ગરુડં સર્વકર્મસુ ॥ ૧,૧૯૭.

ભયાનક દાંતોવાળો, અત્યંત પ્રચંડ, ત્રણ નેત્રોવાળો, શશિથી શોભિત, સિદ્ધિ માટે ભૈરવનું અને સર્વ કાર્યમાં ગરુડનું સ્મરણ કરવું.

નાગાનાં નાશનાર્થાય ગરુડં ભીમભીષણમ્ । પાદૌ પાતાલં સંસ્થૌ ચ દિશઃ પક્ષાસ્તુ સંશ્રિતાઃ ॥ ૧,૧૯૭.

નાગોના વિનાશ માટે ભયાનક અને ભયપ્રદ ગરુડનું ધ્યાન કરવું. તેના પગ પાતાળમાં સ્થિર છે અને તેના પાંખો દિશાઓને આવરી લે છે.

સપ્ત સ્વર્ગા ઉરસિ ચ બ્રહ્માણ્ડં કણ્ઠમાશ્રિતમ્ । પૂર્વાદીશાનપર્યન્તં શિરસ્તસ્ય વિચિન્તયેત્ ॥ ૧,૧૯૭.

સાતે સ્વર્ગો તેના ઉરસ પર છે, બ્રહ્માંડ તેના ગળામાં છે; પૂર્વથી ઈશાન સુધી તેના શિરસનું ધ્યાન કરવું.

સદાશિવશિખાન્તસ્થં શક્તિત્રિતયમેવ ચ । પરાત્પરં શિવં સાક્ષાત્તાર્ક્ષ્યં ભુવનનાયકમ્ ॥ ૧,૧૯૭.

સદાશિવની શિખામાં અને ત્રણ શક્તિઓમાં, પરમ શિવ સ્વયં તાર્ખ્ષ્ય રૂપે, જગતના સ્વામી તરીકે પ્રગટ છે.

ત્રિનેત્રમુગ્રરૂપઞ્ચ વિષનાગક્ષયઙ્કરમ્ । ગ્રસનં ભીમવક્ત્રં ચ ગરુડં મન્ત્રવિગ્રહમ્ ॥ ૧,૧૯૭.

ત્રણેત્રોવાળો, ઉગ્ર સ્વરૂપ ધરાવતો, ઝેર અને નાગોનો નાશ કરનાર, ભયાનક મુખવાળો, મંત્રમય ગરુડનું ધ્યાન કરવું.

કાલાગ્નિમિવ દીપ્તં ચ ચિન્તયેત્સર્વકર્મસુ । એવં ન્યાસવિધિં કૃત્વા યદ્યન્મનસિ ચિન્તયેત્ ॥ ૧,૧૯૭.

કાળાગ્નિ જેવું પ્રચંડ તેજ ધરાવતો, સર્વ કાર્યોમાં તેનું ધ્યાન કરવું; આવી રીતે નિયમિત રીતે ન્યાસ વિધિ કર્યા પછી મનમાં જે વિચાર આવે,

તત્તદેવ ભવેત્સાધ્યં નરો વૈ ગરુડાયતે । પ્રેતા ભૂતાસ્તથા યક્ષા નાગા ગન્ધર્વરાક્ષસાઃ । દર્શનાત્તસ્ય નશ્યન્તિ જ્વરાશ્ચાતુર્થિકાદયઃ ॥ ૧,૧૯૭.

તે સિદ્ધિ પામે છે; એ મનુષ્ય ગરુડ સમાન બની જાય છે. તેને જોઈને પ્રેત, ભૂત, યક્ષ, નાગ, ગંધર્વ અને રાક્ષસ નષ્ટ થઈ જાય છે, તેમજ ચોથા પ્રકારના જ્વર અને અન્ય રોગો પણ દૂર થાય છે.

ધન્વન્તરિરુવાચ । એવં સ ગરુડં પ્રોચે ગરુડઃ કશ્યપાય ચ । મહેશ્વરો યથા ગૌરીં પ્રાહ વિદ્યાં તથા શૃણુ ॥ ૧,૧૯૭.

ધન્વંતરિએ કહ્યું: આમ ગરુડે કહ્યુ અને ગરુડે કશ્યપને સંબોધન કર્યું, જેમ મહેશ્વરે ગૌરીને વિદ્યા શીખવી, તેમ હવે તું પણ સાંભળ.

પૂર્વે કામરૂપાય અસિતાઙ્ગાય ભૈરવાય નમો બ્રહ્માણ્યૈ । દક્ષિણે ચૈવ કન્દાય વૈ નમઃ રુરુભૈરવાય માહેશ્વર્યા વા આવાહયેત્ ॥ ૧,૧૯૮.

પૂર્વ દિશામાં કામરૂપ, અસિતાંગ અને ભૈરવને તથા બ્રાહ્મણીને નમસ્કાર; દક્ષિણ દિશામાં કંદ, રુરુ ભૈરવ અને મહેશ્વરીને આવાહન કરવું.

તથા પશ્ચિમે ચણ્ડાય વૈ નમઃ । કૌમાર્યૈ ચોત્તરે ચોલ્કાય ક્રોધાય નમઃ વૈષ્ણવ્યૈ ॥ ૧,૧૯૮.

એ જ રીતે પશ્ચિમમાં ચંડને નમસ્કાર; ઉત્તર દિશામાં ચોલ્ક, ક્રોધને તથા વૈષ્ણવીને નમસ્કાર.

અગ્નિકોણે અઘોરાયોન્મત્તભૈરવાયેતિ વારાહ્યૈ । રક્ષઃ કોણે સારાય કપાલિને ભૈરવાય માહેન્દ્ર્યૈ ॥ ૧,૧૯૮.

અગ્નિકોણે અઘોરા, ઉન્મત્ત ભૈરવ અને વારાહીને; રક્ષસકોણે સારાં, કપાલિન ભૈરવ અને માહેન્દ્રીને નમસ્કાર કરવું.

વાયુકોણે જાલન્ધરાય ભીષણાય ભૈરવાય ચામુણ્ડાયૈ । ઈશકોણકે વટુકાય સંહારઞ્ચણ્ડિકાઞ્ચ પ્રપૂજયેત્ ॥ ૧,૧૯૮.

પશ્ચિમ-ઉત્તર ખૂણે જાલંધર, ભયાનક ભૈરવ અને ચામુંડા, અને ઉત્તર-પૂર્વ ખૂણે વટુક, સંહાર અને ચંડિકા – આ બધાની ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરવી.

રતિપ્રીતિકામદેવાન્પઞ્ચબાણાન્યજેદથ । ધ્યાનાર્ચનાજ્જપ્યહોમાદ્દેવી સિદ્ધા ચ સર્વદા ॥ ૧,૧૯૮.

પછી રતિ, પ્રીતિ, કામદેવ અને પાંચ બાણોની પૂજા કરવી. ધ્યાન, પૂજા, જપ અને હોમ દ્વારા દેવી હંમેશા સિદ્ધ થાય છે.

નિત્યા ચ ત્રિપુરા વ્યાધિં હન્યાજ્જ્વાલામુખીક્રમાત્ । જ્વાલામુખીક્રમં વક્ષ્યે સા પૂજ્યા મધ્યતઃ શુભા ॥ ૧,૧૯૮.

નિત્યા અને ત્રિપુરા, જ્વાલામુખી ક્રમથી રોગોનો નાશ કરે છે. હવે હું જ્વાલામુખીનો ક્રમ સમજાવીશ, જે શુભ છે અને મધ્યમાં પૂજનીય છે.

નિત્યારુણા મદનાતુરા મહામોહા પ્રકૃત્યપિ । મહેન્દ્રાણી ચ કલનાકર્ષિણી ભારતી તથા ॥ ૧,૧૯૮.

નિત્યારુણા, જે કામથી વ્યાકુળ છે અને સ્વભાવથી મહામોહ છે; તેમજ મહેન્દ્રાણી, કલનાકર્ષિણી અને ભારતીએ પણ.

બ્રહ્માણી ચૈવ માહેશી કૌમારી વૈષ્ણવી તથા । વારાહી ચૈવ માહેન્દ્રી ચામુણ્ડા ચાપરાજિતા ॥ ૧,૧૯૮.

એ જ રીતે બ્રાહ્મણી, માહેશી, કૌમારી અને વૈષ્ણવી; તેમજ વારાહી, મહેન્દ્રિ, ચામુંડા અને અપરાજિતા.

વિજયા ચાજિતા ચૈવમોહિની ત્વરિતા તથા । સ્તમ્ભિની જૃમ્ભિણી પૂજ્યા કાલિકા પદ્મબાહ્યતઃ । જ્વાલામુખીક્રમં ચાર્ચેદ્વિષાદિહરણં ભવેત્ ॥ ૧,૧૯૮.

વિજય, અજિત, મોહિની અને ત્વરિતા પણ; સ્થંભિની અને જૃંભિનીની પૂજા કરવી, અને કમળની બહાર કાલિકા. જ્વાલામુખી ક્રમથી પૂજા કરવાથી ઝેર વગેરે દૂર થાય છે.