ગરુડપુરાણમ્

શ્રીધરોઽવ્યાદર્ધરાત્રે પદ્મનાભો નિશીથકે । ચક્રકૌમોદકીબાણા ઘ્નન્તુ શત્રૂંશ્ચ રાક્ષસાન્ ॥ ૧,૧૯૬.

શ્રીધર અર્ધરાત્રે, પદ્મનાભ નિશીથ સમયે રક્ષા કરે; ચક્ર, ગદા અને બાણ દુશ્મન અને રાક્ષસોનો નાશ કરે.

શઙ્ખઃ પદ્મં ચ શત્રુભ્યઃ શાર્ઙ્ગં વૈ ગરુડસ્તથા । બુદ્ધીન્દ્રિયમનઃ પ્રાણાન્પાન્તુ પાર્શ્વવિભૂષણઃ ॥ ૧,૧૯૬.

શંખ અને પદ્મ દુશ્મનોથી, શારંગ ધનુષ અને ગરુડ પણ; બાજુના આભૂષણ બુદ્ધિ, ઇન્દ્રિય, મન અને શ્વાસની રક્ષા કરે.

શેષઃ સર્પસ્વરૂપશ્ચ સદા સર્વત્ર પાતુ મામ્ । વિદિક્ષુ દિક્ષુ ચ સદા નારસિંહશ્ચ રક્ષતુ ॥ ૧,૧૯૬.

શેષ, સાપના રૂપમાં, હંમેશા સર્વત્ર મારી રક્ષા કરે; નરસિંહ દિશાઓ અને મધ્ય દિશાઓમાં રક્ષા કરે.

એતદ્ધારયમાણશ્ચ યં યં પશ્યતિ ચક્ષુષા । સ વશી સ્યાદ્વિપાપ્મા ચ રોગમુક્તો દિવં વ્રજેત્ ॥ ૧,૧૯૬.

જે આ ધારણ કરે, જે કંઈ આંખે જુએ, તે સર્વ પર કાબૂ મેળવે, પાપ અને રોગથી મુક્ત થાય અને સ્વર્ગમાં જાય.

thumb|પઞ્ચમહાભૂતાનિ ધન્વન્તરિરુવાચ । ગારુડં સંપ્રવક્ષ્યામિ ગરુડેન હ્યુદીરિતમ્ । કશ્યપાય સુમિત્રેણ વિષહૃદ્યેન ગારુડઃ ॥ ૧,૧૯૭.

ધન્વંતરી બોલ્યા: હું ગારુડ ગ્રંથ કહું છું, જે ગારુડએ કશ્યપ, સુમિત્ર અને ઝેર દૂર કરનાર ગારુડને કહ્યું હતું.

પૃથિવ્યાપસ્તથા તેજો વાયુરાકાશમેવચ । ક્ષિત્યાદિષ્વેવ વર્ગાશ્ચ હ્યેતે વૈ મણ્ડલાધિપાઃ ॥ ૧,૧૯૭.

પૃથ્વી, પાણી, અગ્નિ, વાયુ અને આકાશ — આ પાંચ મહાભૂત છે; તેમાં જૂથો છે અને એ મંડળોના અધિપતિ છે.

પઞ્ચતત્ત્વે સ્થિતા દેવાઃ પ્રાપ્યન્તે વિષ્ણુસેવકૈઃ । દીર્ઘસ્વરવિભિન્નાશ્ચ નપુંસકવિવર્જિતાઃ ॥ ૧,૧૯૭.

દેવતાઓ પાંચ તત્વોમાં વસે છે અને વિષ્ણુના સેવકો તેમને પ્રાપ્ત કરે છે; તેઓ લાંબા સ્વરથી અલગ પડે છે અને નપુંસક લિંગથી રહિત છે.

સષડઙ્ગઃ શિવઃ પ્રોક્તો હૃચ્છિરશ્ચ શિખા ક્રમાત્ । કવચં નેત્રમસ્ત્રં સ્યાન્ન્યાસઃ સ્વસ્થલસંસ્થિતિઃ ॥ ૧,૧૯૭.

શિવને છ અંગો સાથે વર્ણવવામાં આવે છે: હૃદય, માથું, શિખા ક્રમવાર; કવચ, આંખ અને અસ્ત્ર, અને ન્યાસ પોતાના સ્થાન પર થાય છે.

સર્વસિદ્ધિપ્રદસ્યાન્તે કાલવહ્નિર ધોઽનિલઃ । ષષ્ઠસ્વરસમાયુક્તમર્ધેન્દુસંયુતં પરમ્ ॥ ૧,૧૯૭.

સર્વ સિદ્ધિ આપનારના અંતે નીચે કાળ અગ્નિ અને વાયુ છે; છઠ્ઠો સ્વર અર્ધચંદ્ર સાથે જોડાયેલો છે, તે પરમ છે.

પરાપરવિભિન્નાશ્ચ શિવસ્યોર્ધ્વાધ ઈરિતાઃ । રેફેણાઙ્ગેષુ સર્વત્ર ન્યાસં કુર્યાદ્યથાવિધિ ॥ ૧,૧૯૭.

શિવજી દ્વારા જણાવેલી ઊંચી અને નીચી ભેદવાળું, 'ર' અક્ષરથી ચિહ્નિત અંગોમાં, શરીરના દરેક ભાગમાં યોગ્ય રીતે ન્યાસ કરવો જોઈએ.

હૃદિ પાણિતલે દેહે કર્ણે નેત્રે કરોતિ ચ । જપાત્તુ સર્વસિદ્ધિઃ સ્યાચ્ચતુર્વક્ત્રસમાયુતામ્ ॥ ૧,૧૯૭.

હૃદય, હાથની હથેળી, શરીર, કાન અને આંખ પર ન્યાસ કરવો; મંત્ર જપવાથી ચાર મુખવાળાં સાથે સર્વ સિદ્ધિઓ પ્રાપ્ત થાય છે.

ચતુરશ્રાં સુવિસ્તારં પીતવર્ણાન્તુ ચિન્તયેત્ । પૃથિવીં ચેન્દ્રદેવત્યાં મધ્યે વરુણમણ્ડલમ્ ॥ ૧,૧૯૭.

પૃથ્વીનું ચિંતન વિશાળ, ચોરસ આકારમાં, પીળા રંગમાં, ઇન્દ્ર દેવતાવાળા અને મધ્યમાં વરુણનું મંડળ રાખીને કરવું.

મધ્યે પદ્મં તથાયુક્તમર્ધચન્દ્રં સુશીતલમ્ । ઇન્દ્રનીલદ્યુતિં સૌમ્યમથવાગ્નેયમણ્ડલમ્ ॥ ૧,૧૯૭.

મધ્યમાં શીતળ, અર્ધચંદ્રથી સજ્જ, નીલમની ઝાંખી ધરાવતું કમળ ચિંતન કરવું, અથવા અગ્નિનું મંડળ પણ ધ્યાનમાં લાવવું.

ત્રિકોણં સ્વસ્થિકૈર્યુક્તં જ્વાલામા લાનલં સ્મરેત્ । ભિન્નાઞ્જનનિભાકારં સ્વવૃત્તં બિન્દુભૂષિતમ્ ॥ ૧,૧૯૭.

ત્રિકોણ સ્વસ્તિકથી ચિહ્નિત, જ્વાળાઓથી ભરેલું, વિભાજિત કાજલ જેવું, ગોળ આકારમાં અને બિંદુથી સજ્જ ચિંતન કરવું.

ક્ષીરોર્મિસદૃશાકારં શુદ્ધસ્ફટિકવર્ચસમ્ । પ્લાવયન્તં જગત્સર્વં વ્યોમામૃતમનુંસ્મરેત્ ॥ ૧,૧૯૭.

આકાશનું ચિંતન દૂધની લહેર જેવું, શુદ્ધ સ્ફટિકની ઝાંખી ધરાવતું, સમગ્ર જગતને વહેતી, આકાશના અમૃત રૂપમાં કરવું.

વાસુકિઃ શઙ્ખપાલશ્ચ સ્થિતૌ પાર્થિવમણ્ડલે । કર્કોટઃ પદ્મનાભશ્ચ વારુણે તૌ વ્યવસ્થિતૌ ॥ ૧,૧૯૭.

વાસુકિ અને શંખપાલ પૃથ્વી મંડળમાં સ્થિત છે; કર્કોટક અને પદ્મનાભ વરુણ મંડળમાં સ્થિત છે.

આગ્નેયે ચાપિ કુલિકસ્તક્ષશ્ચૈવ મહાબ્જકૌ । વાયુમણ્ડલસંસ્થૌ ચ પઞ્ચ ભૂતાનિ વિન્યસેત્ ॥ ૧,૧૯૭.

અગ્નિ મંડળમાં કુલિક અને તક્ષક, મહાકમળ સ્વરૂપે, અને વાયુ મંડળમાં પાંચ તત્વોનું વિન્યાસ કરવું.

અઙ્ગુષ્ઠાદિકનિષ્ઠાન્તમનુલોમવિલોમતઃ । પર્વસન્ધિષુ ચ ન્યસ્યા જયા ચ વિજયા તથા ॥ ૧,૧૯૭.

અંગુઠાથી કનિષ્ઠા સુધી, સીધા અને ઉલટા ક્રમમાં, અને અંગુલીઓના સંધિ પર જય અને વિજયનું વિન્યાસ કરવું.

આસ્યાદિસ્વપુરસ્થાને ન્યસ્યાચ્છિવપડઙ્ગકમ્ । કનિષ્ઠાદૌ હૃદાદૌ ચ શિખાયાં કરયોર્ન્યસેત્ ॥ ૧,૧૯૭.

મોઢાં અને શરીરના અન્ય સ્થાનો પર શિવના અક્ષરોનું વિન્યાસ કરવું; કનિષ્ઠા, હૃદય, શિખા અને હાથ પર પણ ન્યાસ કરવો.

વ્યાપકન્તુ તત્વપૂર્વં ક્રમાદઙ્ગુલિપર્વસુ । ભૂતાનાઞ્ચ પુનર્ન્યાસઃ શિવાઙ્ગાનિ તથૈવ ચ ॥ ૧,૧૯૭.

તત્વોથી પૂર્વ, સર્વવ્યાપક મંત્રને અંગુલીઓના સંધિ પર ક્રમશઃ વિન્યાસ કરવો; ફરીથી તત્વો અને શિવના અંગોનું પણ ન્યાસ કરવું.

પ્રણવાદિનમશ્ચાન્તે નામ્નૈવ ચ સમન્વિતઃ । સર્વમન્ત્રેષુ કથિતો વિધિઃ સ્થાપનપૂજને ॥ ૧,૧૯૭.

પ્રણવથી શરૂ થતા નામ અને નામથી સંયુક્ત, સર્વ મંત્રોમાં સ્થાપન અને પૂજાના વિધિ તરીકે આ રીત જણાવવામાં આવી છે.

આદ્યાક્ષરં તન્નામ્નશ્ચ મન્ત્રોઽયં પરિકીર્તિતઃ । અષ્ટાનાં નાગજાતીનાં મન્ત્રઃ સાન્નિધ્યકારકઃ ॥ ૧,૧૯૭.

તે નામનું પ્રથમ અક્ષર મંત્ર તરીકે ગણવામાં આવે છે; આ મંત્ર આઠ નાગ જાતિઓના સાનિધ્ય માટે છે.

ઓં સ્વાહા ક્રમશશ્ચૈવ પઞ્ચભૂતપુરોગતમ્ । એષ સાક્ષાદ્ભવેત્તાર્ક્ષ્યઃ સર્વકર્મપ્રસાધકઃ ॥ ૧,૧૯૭.

'ઓં સ્વાહા' અને પાંચ તત્વોથી પૂર્વ, આ રીતે તાર્ક્ષ્ય, સર્વ કર્મો સિદ્ધ કરનાર સ્વરૂપે પ્રગટ થાય છે.

કરન્યાસં સ્વરૈઃ કૃત્વા શરીરે તુ પુનર્ન્યસેત્ । જ્વલન્તં ચિન્તયેત્પ્રાણમાત્મસંશુદ્ધિકારકમ્ ॥ ૧,૧૯૭.

સ્વરોથી કર-ન્યાસ કર્યા પછી, ફરીથી શરીર પર ન્યાસ કરવો; પ્રાણને જ્વલંત, આત્માને શુદ્ધ કરનાર રૂપે ચિંતન કરવું.

બીજન્તુ ચિન્તયેત્પશ્ચાદ્વર્ષાન્તમમૃતાત્મકમ્ । એવઞ્ચાપ્યાયનં કૃત્વા મૂર્ધ્નિ સઞ્ચિન્ત્ય ચાત્મનઃ ॥ ૧,૧૯૭.

પછી બીજનું ચિંતન વર્ષના અંત સુધી અમૃત સ્વરૂપે કરવું; આવું પોષણ કરીને, પોતાના માથા પર તેનું ચિંતન કરવું.

પૃથિવીં પાદયોર્દદ્યાત્તપ્તકાઞ્ચનસપ્રભામ્ । અશેષભુવનાકીર્ણાં લોકપાલસમન્વિતામ્ ॥ ૧,૧૯૭.

પૃથ્વીને પગ પર રાખવી, તપ્ત સોનાની ઝાંખી ધરાવતી, સર્વ ભૂવનોથી ભરેલી અને દિશાના રક્ષકોથી સંયુક્ત.

એતાં ભગવતીં પૃથ્વીં સ્વદેહે વિન્યસેદ્બુધઃ । શ્યામવર્ણમયં ધ્યાયેત્પૃથિવીદ્વિગુણં ભવેત્ ॥ ૧,૧૯૭.

વિદ્વાન વ્યક્તિએ આ દિવ્ય પૃથ્વી પોતાના શરીરમાં સ્થાપિત કરવી; તેને શ્યામ રંગમાં ધ્યાનમાં લેવું, પૃથ્વી દોઢી શક્તિશાળી બને છે.

જ્વાલામાલાકુલં દીપ્તમાબ્રહ્મભુવનાન્તકમ્ । નાભિગ્રીવાન્તરે ન્યસ્ય ત્રિકોણં મણ્ડલં રવેઃ ॥ ૧,૧૯૭.

નાભિ અને ગળા વચ્ચે ત્રિકોણ આકારનું, અગ્નિની જ્વાળાઓથી ઘેરાયેલું, તેજસ્વી અને બ્રહ્માજીના લોક સુધી બધું ભસ્મ કરી શકે એવું સૂર્યમંડળ સ્થિર કરો.

ભિન્નાઞ્જનનિભાકારં નિખિલં વ્યાપ્ય સંસ્થિતમ્ । આત્મમૂર્તિસ્થિતં ધ્યાયેદ્વાયવ્યં તીક્ષ્ણમણ્ડલમ્ ॥ ૧,૧૯૭.

આ તીવ્ર, વાયુથી જોડાયેલું મંડળ, ફાટેલા કાજળ જેવું કાળું દેખાય છે, સર્વત્ર વ્યાપેલું છે અને આત્માની જ સ્વરૂપે સ્થિત છે—એવું ધ્યાન કરો.