ગરુડપુરાણમ્

અયં ભગવતો મન્ત્રો મન્ત્રાણાં પરમો મહાન્ । વિખ્યાતં કવચં ગુહ્યં સર્પપાપપ્રણાશનમ્ । સ્વમાયાકૃતિનિર્માણં કલ્પાન્તગહનં મહત્ ॥ ૧,૧૯૪.

આ ભગવાનનો મંત્ર છે, મંત્રોમાં શ્રેષ્ઠ અને મહાન, પ્રસિદ્ધ અને ગુપ્ત કવચ, સાપના પાપોનો નાશક, ભગવાનની માયાથી રચાયેલું, યુગના અંતની ઊંડાઈ જેટલું વિશાળ છે.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૧૯૫ હરિરુવાચ । સલ્વકામપ્રદાં વિદ્યાં સપ્તરાત્રેણ તાં શૃણુ । નમસ્તુભ્યં ભગવતે વાસુદેવાય ધીમહિ ॥ ૧,૧૯૫.

હરિએ કહ્યું: હવે એ વિદ્યા સાંભળ, જે સાત રાતમાં સર્વ ઈચ્છાઓ પૂરી કરે છે. વાસુદેવ ભગવાનને વંદન, તું અમારા ધ્યાનમાં છે.

પ્રદ્યુમ્નાયાનિરુદ્ધાય નમઃ સઙ્ગર્ષણાય ચ । નમો વિજ્ઞાનમાત્રાય પરમાનન્દમૂર્તયે ॥ ૧,૧૯૫.

પ્રદ્યુમ્ન, અનિરુદ્ધ અને સંકર્ષણને વંદન; શુદ્ધ જ્ઞાન અને પરમ આનંદરૂપને વંદન.

આત્મારામાય શાન્તાય નિવૃત્તદ્વૈતદૃષ્ટયે । ત્વદ્રૂપાણિ ચ સર્વાણિ તસ્માત્તુભ્યં નમો નમઃ ॥ ૧,૧૯૫.

આત્મારામ, શાંતિમય, દ્વૈતથી મુક્ત દૃષ્ટિવાળાને—તમારા બધા રૂપોમાં રહેલા તને વારંવાર વંદન.

હૃષીકેશાય મહતે નમસ્તેઽનન્તમૂર્તયે । યસ્મિન્નિદં યતશ્ચૈતત્તિષ્ઠત્યગ્રેઽપિ જાયતે ॥ ૧,૧૯૫.

હૃષીકેશ, મહાન અને અનંત રૂપવાળાને વંદન; જેમાં આ જગત છે, જ્યાંથી તે જન્મે છે, અને શરૂઆતમાં પણ જેમાં તે સ્થિત છે.

મૃન્મયીં વહસિ ક્ષોણીં તસ્મૈ તે બ્રહ્મણે નમઃ । યન્ન સ્પૃશન્તિ ન વિદુઃ મનોબુદ્ધીન્દ્રિયાસવઃ । અન્તર્બહિસ્ત્વં ચરસિ વ્યોમતુલ્યં નમામ્યહમ્ ॥ ૧,૧૯૫.

મૃણથી બનેલી ધરતીને તું ધારણ કરે છે—તને, બ્રહ્મને વંદન. જેને મન, બુદ્ધિ, ઇન્દ્રિયો અને પ્રાણ સ્પર્શી શકતા નથી કે જાણતા નથી; તું અંદર અને બહાર, આકાશની જેમ ફરતો છે—હું તને નમું છું.

ઓં નમો ભગવતે મહાપુરાષાય મહાભૂતપતયે સકલસત્ત્વભાવિવ્રીડનિકરકમલરેણૂત્પલનિભધર્માખ્યવિદ્યયા? ચરણારવિન્દયુગલ પરમેષ્ઠિન્નમસ્તે । અવાપ વિદ્યાધરતાં ચિત્રકેતોશ્ચ વિદ્યયા ॥ ૧,૧૯૫.

ઓમ, ભગવાન મહાપુરુષને વંદન, મહાભૂતના સ્વામી, સર્વ જીવોના ધૂળથી પૂજાયેલી કમળપાંખડી જેવા પગ, કમળના પરાગ જેવી ધર્મરૂપ વિદ્યા, પરમેશ્ઠી તારા પગને વંદન. આ વિદ્યા દ્વારા ચિત્રકેતુએ વિદ્યાાધરપદ પ્રાપ્ત કર્યું.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૧૯૬ હરિરુવાચ । અવાપ જપ્ત્વા ચેન્દ્રત્વં વિષ્ણુધર્માખ્યવિદ્યયા । સર્વાઞ્છત્રૂન્વિનિર્જિત્ય તાઞ્ચ વક્ષ્યે મહેશ્વર ॥ ૧,૧૯૬.

હરિએ કહ્યું: આ વિષ્ણુધર્મ નામની વિદ્યા જપવાથી, બધા શત્રુઓને જીતીને, ઇન્દ્રપદ પ્રાપ્ત થાય છે; હવે હું એ કહું છું, મહેશ્વર.

પાદયોર્જાનુનોરૂર્વોરુદરે હૃદ્યથોરસિ । મુખે શિરસ્યાનુપૂર્વમોઙ્કા રાદીનિ વિન્યસેત્ ॥ ૧,૧૯૬.

પગ, ઘૂંટણ, ઉરૂ, પેટ, હૃદય, છાતી, મોઢું અને માથા પર ક્રમવાર ઓમથી શરૂ થતા અક્ષરો સ્થાપિત કરવું.

નમો નારાયણાયેતિ વિપર્યાસમથાપિ ચ । કરન્યાસં તતઃ કુર્યાદ્દ્વાદક્ષરવિદ્યયા ॥ ૧,૧૯૬.

'નમો નારાયણાય' કહો, પછી વિપરીત ક્રમમાં પણ, પછી બાર અક્ષરવાળી વિદ્યા વડે કરન્યાસ કરવો.

પ્રણવાદિયકારાન્તમઙ્ગુલ્યં ગુષ્ઠપર્વસુ । ન્યસેદ્ધૃદય ઓઙ્કારં મનું મૂર્ધ્નિ સમસ્તકમ્ ॥ ૧,૧૯૬.

પ્રણવથી ય સુધીના અક્ષરો અંગૂઠાના સાંધા પર રાખો; હૃદયમાં 'ઓમ'નો અક્ષર સ્થાપિત કરો અને મંત્રને માથાના શિરો પર સ્થાપિત કરો.

ઓઙ્કારન્તુ ભ્રુવોર્મધ્યે શિકાનેત્રાદિમૂર્ધતઃ । ઓં વિષ્ણવે ઇતિ ઇમં મન્ત્રન્યાસમુદીરયેત્ ॥ ૧,૧૯૬.

'ઓમ'ને ભ્રૂમધ્ય, શિખા, આંખ અને માથા પર રાખો; આ મંત્ર-ન્યાસ બોલો: 'ઓમ વિષ્ણુ માટે.'

આત્માનં પરમં ધ્યાયેચ્છેષં યચ્છક્તિભિર્યુતમ્ । મમ રક્ષાં હરિઃ કુર્યાન્મત્સ્યમૂર્તિર્જલેઽવતુ ॥ ૧,૧૯૬.

સર્વ શક્તિઓથી યુક્ત પરમ આત્માનું ધ્યાન કરો; હરિ મારી રક્ષા કરે, અને પાણીમાં મચ્છનું રૂપ મને બચાવે.

ત્રિવિક્રમસ્તથાકાશે સ્થલે રક્ષતુ વામનઃ । અટવ્યાં નરસિંહસ્તુ રામો રક્ષતુ પર્વતે ॥ ૧,૧૯૬.

આકાશમાં ત્રિવિક્રમ રક્ષા કરે, જમીન પર વામન; જંગલમાં નરસિંહ અને પર્વત પર રામ રક્ષા કરે.

ભૂમૌ રક્ષતુ વારાહૌ વ્યોમ્નિ નારાયણોઽવતુ । કર્મબન્ધાચ્ચ કપિલો દત્તો રોગાચ્ચ રક્ષતુ ॥ ૧,૧૯૬.

પૃથ્વી પર વારાહ રક્ષા કરે, આકાશમાં નારાયણ; કર્મબંધનમાંથી કપિલ મુક્ત કરે, રોગમાંથી દત્તાત્રેય રક્ષા કરે.

હયગ્રીવો દેવતાભ્યઃ કુમારો મકરધ્વજાત્ । નારદોઽન્યાર્ચનાદ્દેવઃ કૂર્મો વૈ નૈરૃતે સદા ॥ ૧,૧૯૬.

હયગ્રીવ દેવતાઓથી, કુમાર કામદેવથી; નારદ અન્ય પૂજાઓથી, કૂર્મ દક્ષિણ-પશ્ચિમમાં હંમેશા રક્ષા કરે.

ધન્વન્તીરશ્ચાપથ્યાચ્ચ નાગઃ ક્રોધવશાત્કિલ । યજ્ઞો રોગાત્સમસ્તાચ્ચ વ્યાસોઽજ્ઞાનાચ્ચ રક્ષતુ ॥ ૧,૧૯૬.

ધન્વંતરી અપ્રિય વસ્તુઓથી, નાગ ક્રોધથી; યજ્ઞ રોગ અને બધા દુઃખોથી, વ્યાસ અજ્ઞાનથી રક્ષા કરે.

બુદ્ધઃ પાષણ્ડસંઘાતાત્કલ્કી રક્ષતુ કલ્મષાત્ । પાયાન્મધ્યન્દિને વિષ્ણુઃ પ્રાતર્નારાયણોઽવતુ ॥ ૧,૧૯૬.

બુદ્ધ પાંખી સમૂહોથી, કલ્કી પાપથી રક્ષા કરે; મધ્યાહ્ને વિષ્ણુ, સવારે નારાયણ રક્ષા કરે.

મધુહા ચાપરાહ્ને ચ સાયં રક્ષતુ માધવઃ । હૃષીકેશઃ પ્રદોષેઽવ્યાત્પ્રત્યૂષેઽવ્યાજ્જનાર્દનઃ ॥ ૧,૧૯૬.

મધુસૂદન બપોરે, માધવ સાંજે રક્ષા કરે; હૃષીકેશ સંધ્યા સમયે, જનાર્દન પ્રભાતે રક્ષા કરે.

શ્રીધરોઽવ્યાદર્ધરાત્રે પદ્મનાભો નિશીથકે । ચક્રકૌમોદકીબાણા ઘ્નન્તુ શત્રૂંશ્ચ રાક્ષસાન્ ॥ ૧,૧૯૬.

શ્રીધર અર્ધરાત્રે, પદ્મનાભ નિશીથ સમયે રક્ષા કરે; ચક્ર, ગદા અને બાણ દુશ્મન અને રાક્ષસોનો નાશ કરે.

શઙ્ખઃ પદ્મં ચ શત્રુભ્યઃ શાર્ઙ્ગં વૈ ગરુડસ્તથા । બુદ્ધીન્દ્રિયમનઃ પ્રાણાન્પાન્તુ પાર્શ્વવિભૂષણઃ ॥ ૧,૧૯૬.

શંખ અને પદ્મ દુશ્મનોથી, શારંગ ધનુષ અને ગરુડ પણ; બાજુના આભૂષણ બુદ્ધિ, ઇન્દ્રિય, મન અને શ્વાસની રક્ષા કરે.

શેષઃ સર્પસ્વરૂપશ્ચ સદા સર્વત્ર પાતુ મામ્ । વિદિક્ષુ દિક્ષુ ચ સદા નારસિંહશ્ચ રક્ષતુ ॥ ૧,૧૯૬.

શેષ, સાપના રૂપમાં, હંમેશા સર્વત્ર મારી રક્ષા કરે; નરસિંહ દિશાઓ અને મધ્ય દિશાઓમાં રક્ષા કરે.

એતદ્ધારયમાણશ્ચ યં યં પશ્યતિ ચક્ષુષા । સ વશી સ્યાદ્વિપાપ્મા ચ રોગમુક્તો દિવં વ્રજેત્ ॥ ૧,૧૯૬.

જે આ ધારણ કરે, જે કંઈ આંખે જુએ, તે સર્વ પર કાબૂ મેળવે, પાપ અને રોગથી મુક્ત થાય અને સ્વર્ગમાં જાય.

thumb|પઞ્ચમહાભૂતાનિ ધન્વન્તરિરુવાચ । ગારુડં સંપ્રવક્ષ્યામિ ગરુડેન હ્યુદીરિતમ્ । કશ્યપાય સુમિત્રેણ વિષહૃદ્યેન ગારુડઃ ॥ ૧,૧૯૭.

ધન્વંતરી બોલ્યા: હું ગારુડ ગ્રંથ કહું છું, જે ગારુડએ કશ્યપ, સુમિત્ર અને ઝેર દૂર કરનાર ગારુડને કહ્યું હતું.

પૃથિવ્યાપસ્તથા તેજો વાયુરાકાશમેવચ । ક્ષિત્યાદિષ્વેવ વર્ગાશ્ચ હ્યેતે વૈ મણ્ડલાધિપાઃ ॥ ૧,૧૯૭.

પૃથ્વી, પાણી, અગ્નિ, વાયુ અને આકાશ — આ પાંચ મહાભૂત છે; તેમાં જૂથો છે અને એ મંડળોના અધિપતિ છે.

પઞ્ચતત્ત્વે સ્થિતા દેવાઃ પ્રાપ્યન્તે વિષ્ણુસેવકૈઃ । દીર્ઘસ્વરવિભિન્નાશ્ચ નપુંસકવિવર્જિતાઃ ॥ ૧,૧૯૭.

દેવતાઓ પાંચ તત્વોમાં વસે છે અને વિષ્ણુના સેવકો તેમને પ્રાપ્ત કરે છે; તેઓ લાંબા સ્વરથી અલગ પડે છે અને નપુંસક લિંગથી રહિત છે.

સષડઙ્ગઃ શિવઃ પ્રોક્તો હૃચ્છિરશ્ચ શિખા ક્રમાત્ । કવચં નેત્રમસ્ત્રં સ્યાન્ન્યાસઃ સ્વસ્થલસંસ્થિતિઃ ॥ ૧,૧૯૭.

શિવને છ અંગો સાથે વર્ણવવામાં આવે છે: હૃદય, માથું, શિખા ક્રમવાર; કવચ, આંખ અને અસ્ત્ર, અને ન્યાસ પોતાના સ્થાન પર થાય છે.

સર્વસિદ્ધિપ્રદસ્યાન્તે કાલવહ્નિર ધોઽનિલઃ । ષષ્ઠસ્વરસમાયુક્તમર્ધેન્દુસંયુતં પરમ્ ॥ ૧,૧૯૭.

સર્વ સિદ્ધિ આપનારના અંતે નીચે કાળ અગ્નિ અને વાયુ છે; છઠ્ઠો સ્વર અર્ધચંદ્ર સાથે જોડાયેલો છે, તે પરમ છે.