ગરુડપુરાણમ્

કાઞ્જિકસ્યાઢકં દત્ત્વા પિષ્ટાન્યેતાનિ દાપયેત્ । પુનર્નવા ગોક્ષુરકં સૈન્ધવં ત્ર્યૂષણં વચા ॥ ૧,૧૯૨.

એક ઢક કાંજી અને પીસેલા પુંનર્વા, ગોક્ષુર, સૈંધવ, ત્ર્યુષણ અને વચા ઉમેરો.

લવણં સુરદારુશ્ચ મઞ્જિષ્ઠા કણ્ટકારિકા । નસ્યાત્પાનાદ્ધરત્યેવ કર્ણશૂલં સુદારુણમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

મીઠું, સુરદારુ, મંજિષ્ઠા અને કાંટાકારી — નાસ્ય કે પીવાથી પણ ભારે કાનનો દુઃખાવો દૂર થાય છે.

બાધિર્યં સર્વરોગાંશ્ચ હ્યભ્યઙ્ગાચ્ચ મહેશ્વર । પલદ્વયં સૈન્ધવઞ્ચ શુણ્ઠી ચિત્રકપઞ્ચકમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

સૈંધવના બે પલ, સુંઠ અને ચિત્રકના પાંચ પ્રકારનું તેલ લગાડવાથી, હે મહેશ્વર, બહેરાપણ અને બધા રોગો દૂર થાય છે.

સૌવીરપઞ્ચપ્રસ્થં ચ તૈલપ્રસ્થં પચેત્તતઃ । અસૃગ્દરસ્વરપ્લીહાસર્વવાતવિકારનુત્ ॥ ૧,૧૯૨.

સૌવીરાના પાંચ પ્રસ્થ અને એક પ્રસ્થ તેલ સાથે પકાવવું. એથી લોહી વહી જવું, વાંધો સ્વાદ, પળીના રોગ અને બધા વાયુના રોગો દૂર થાય છે.

ઉદુમ્બરં વટં પ્લક્ષં જમ્બૂદ્વયમથાર્જુનમ્ । પિપ્પલી ચ કદમ્બઞ્ચ પલાશં લોધ્રતિન્દુકમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

ઉદુંબર, વટ, પલાશ, બે જાંબુ, અર્જુન, પિપ્પલી, કદંબ, પલાશ, લોધ્ર અને તિંડુક —

મધૂકમામ્રસર્જઞ્ચ બદરં પદ્મકેશરમ્ । શિરીષબીજઙ્કતકમેતત્ક્વાથેન સાધિતમ્ । તૈલં હન્તિ વ્રણાંલ્લેપાચ્ચિરકાલભવાનપિ ॥ ૧,૧૯૨.

મધુક, આંબા, સરજ, બદરા, પદ્મકના ફૂલ, શિરીષના બીજ અને કટક — આ બધું ઉકાળી તેલમાં મિક્સ કરીને લગાડવાથી જૂના ઘા પણ ઠીક થાય છે.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૧૯૩ હરિરુવાચ । પલાણ્ડુજીરકે કુષ્ઠમશ્વગન્ધાજમોદકમ્ । વચા ત્રિકટુકઞ્ચૈવ લવણં ચૂર્ણમુત્તમમ્ ॥ ૧,૧૯૩.

હરિ બોલ્યા: ડુંગળી, જીરું, કુષ્ટ, અશ્વગંધા, અજમોદ, વચા, ત્રિકટુ અને શ્રેષ્ઠ મીઠુંનું ચૂર્ણ —

બ્રાહ્મીરસૈર્ભાવિતઞ્ચ સર્પિર્મધુસમન્વિતમ્ । સપ્તાહં ભક્ષિતં કુર્યાન્નિર્મલાઞ્ચ મતિં પરામ્ ॥ ૧,૧૯૩.

બ્રાહ્મીનો રસ, ઘી અને મધ સાથે મિશ્રિત કરીને સાત દિવસ સુધી લેવું જોઈએ; એથી મન શુદ્ધ અને ઉત્તમ બને છે.

સિદ્ધાર્થકં વચા હિઙ્ગુ કરઞ્જં દેવદારુ ચ । મઞ્જિષ્ઠા ત્રિફલા વિશ્વં શિરીષો રજનીદ્વયમ્ ॥ ૧,૧૯૩.

સિદ્ધાર્થક, વચ, હીંગ, કરંજ, દેવદારુ, મંજિષ્ઠા, ત્રિફળા, વિશ્વ, શિરીષ અને બે જાતની હળદર—

પ્રિયઙ્ગુનિમ્બત્રિક્રટુ ગોમૂત્રેણૈવ ઘર્ષિતમ્ । નસયમાલેપનઞ્ચૈવ તથા ચોદ્વર્તનં હિતમ્ ॥ ૧,૧૯૩.

પ્રિયંગુ, નીમ, ત્રિકટુ, આ બધું ગાયના મૂત્રમાં પીસીને નાસમાં લગાડવું, શરીર પર મલવું અને ઉદ્વર્તન તરીકે ઉપયોગ કરવો લાભદાયી છે.

અપસ્મારવિષોન્માદશોષાલક્ષ્મીજ્વરાપહમ્ । ભૂતેભ્યશ્ચભયં હન્તિ રાજદ્વારેષુ યોજનાત્ ॥ ૧,૧૯૩.

આ ઉપાય અપસ્માર, ઝેર, ઉન્માદ, ક્ષય, દુર્ભાગ્ય અને જ્વર દૂર કરે છે; રાજમહેલના દરવાજા પાસે મૂકવાથી ભૂતોનું ભય પણ દૂર થાય છે.

નિમ્બં કુષ્ઠં હરિદ્રે દ્વે શિગ્રુ સર્ષપજં તથા । દેવદારુ પટોલઞ્ચ ધાન્યં તક્રેણ ઘર્ષિતમ્ ॥ ૧,૧૯૩.

નીમ, કુષ્ટ, બે જાતની હળદર, શિગુ, સરસવ, દેવદારુ, પટોળ અને ધાન્ય, આ બધું છાસમાં પીસવું—

દેહં તૈલાક્ત ગાત્રં વૈ નયેદુદ્વર્તનેન ચ । પામાઃ કુષ્ઠાનિ નશ્યેયુઃ કણ્ડૂં હન્તિ ચ નિશ્ચિતમ્ ॥ ૧,૧૯૩.

શરીર પર તેલ લગાવીને આ મિશ્રણથી ઉદ્વર્તન કરવાથી પામા, કુષ્ટરોગ અને ખંજવાળ નિશ્ચિતપણે દૂર થાય છે.

સામુદ્રં સૈન્ધવં ક્ષારો રાજિકા લવણં વિડમ્ । કટુલોહરજશ્ચૈવં ત્રિવૃત્સૂરણકં સમમ્ । દધિગોમૂત્રપયસા મન્દપાવકપાચિતમ્ ॥ ૧,૧૯૩.

સામુદ્ર લવણ, સૈંધવ, ક્ષાર, રાઈ, સામાન્ય લવણ, વિદ, લોહીનો ઝાંખો, ત્રિવૃત અને સુરણ, આ બધું દહીં, ગાયના મૂત્ર અને દૂધ સાથે ધીમા આગ પર રાંધવું—

બલાગ્નિવર્ધકં ચૂર્ણં પિબેદુષ્ણેન વારિણા । જીર્ણેઽજીર્ણે તુ ભુઞ્જતિ માંસ્યાદિઘૃતમુત્તમમ્ ॥ ૧,૧૯૩.

આ પાવડર, જે બળ અને અગ્નિ વધારતું છે, તેને ગરમ પાણી સાથે પીવું જોઈએ; પાચન થયેલું હોય કે ન હોય, શ્રેષ્ઠ માંસ અને ઘી ખાઈ શકાય છે.

નાભિશૂલં મૂત્રશૂલં ગુલ્મપ્લીહભવઞ્ચ યત્ । સર્વશૂલહરં ચૂર્ણં જઠરાનલદીપનમ્ । પરિણામસમુત્થસ્ય શૂલસ્ય ચ હિતં પરમ્ ॥ ૧,૧૯૩.

આ પાવડર નાભિ, મૂત્રમાર્ગ, ગાંઠ, પળી અને પેટમાં થતી દરેક પ્રકારની વેદના દૂર કરે છે; જઠરાગ્નિ વધારતું છે અને અપાચનથી થતી વેદનામાં ખાસ લાભદાયી છે.

અભયામલકં દ્રાક્ષા પિપ્પલી કણ્ટકારિકા । શૃઙ્ગી પુનર્નવા શુણ્ઠી જગ્ધા કાસં નિહન્તિ વૈ ॥ ૧,૧૯૩.

હરીતકી, આમળા, દ્રાક્ષ, પિપ્પલી, કંટકારિકા, શ્રિંગી, પુનર્નવા અને સૂંઠ—આ બધું ખાવાથી ખાંસી નિશ્ચિતપણે દૂર થાય છે.

અભયામલકં દ્રાક્ષા પાઠા ચૈવ વિભીતકમ્ । શર્કરાયા સમં ચૈવ જગ્ધં જ્વરહરં ભવેત્ ॥ ૧,૧૯૩.

હરીતકી, આમળા, દ્રાક્ષ, પાઠા અને વિભીતક, આ બધું શક્કર સાથે સમાન પ્રમાણમાં ખાવાથી જ્વર દૂર થાય છે.

ત્રિફલા બદરં દ્રાક્ષા પિપ્પલી ચ વિરેકકૃત્ । હરીતકી સોષ્ણાનીરલવણઞ્ચ વિરેકકૃત્ ॥ ૧,૧૯૩.

ત્રિફળા, બદરા, દ્રાક્ષ અને પિપ્પલી વિરેचक作用 કરે છે; હરીતકી ગરમ પાણી અને લવણ સાથે પણ વિરેचक作用 આપે છે.

કૂર્મમત્સ્યાશ્વમહિષગોશૃગાલાશ્ચ વાનરાઃ । વિડાલબર્હિકાકાશ્ચ વરાહોલૂકકુક્કુટાઃ ॥ ૧,૧૯૩.

કાચબો, માછલી, ઘોડો, મહિષ, ગાય, શિયાળ, વાંદરા, બિલાડી, મોર, કાગડો, વરાહ, ઉલૂક અને કુકડ—

હંસ એષાઞ્ચ વિણ્મૂત્રં માંસં વા રોમ શોણિતમ્ । ધૂપં દદ્યાજ્જ્વરાર્તેભ્ય ઉન્મત્તેભ્યશ્ચ શાન્તયે ॥ ૧,૧૯૩.

આ પ્રાણીઓનું વિસર્જન, મૂત્ર, માંસ, વાળ અથવા લોહી, ધૂપ તરીકે જ્વર અથવા ઉન્માદથી પીડિત વ્યક્તિને શાંતિ માટે અર્પણ કરવું જોઈએ.

એતાન્યૌષધજાતાનિ કથિતાનિ ઉમાપતે । નિઘ્નન્તિ તાશ્ચ રોગાંશ્ચ વૃક્ષમિન્દ્રાશનિર્યથા ॥ ૧,૧૯૩.

ઉમાપતિ, આ ઔષધિઓ અહીં વર્ણવવામાં આવી છે; એ રોગોને એ રીતે નાશ કરે છે જેમ ઇન્દ્રનું વજ્ર વૃક્ષોને નાશ કરે છે.

ઔષધંભગવાન્વિષ્ણુઃ સંસ્મૃતો રોગનુદ્ભવેત્ । ધ્યાતોઽર્ચિતઃ સ્તુતો વાપિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥ ૧,૧૯૩.

ભગવાન વિષ્ણુને ઔષધિરૂપે સ્મરણ કરવાથી રોગ દૂર થાય છે; ધ્યાન, પૂજા કે સ્તુતિ કરવી હોય, વધુ વિચાર કરવાની જરૂર નથી.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૧૯૪ હરિરુવાચ । સર્વવ્યાધિહરં વક્ષ્યે વૈષ્ણવં કવચં શુભમ્ । યેન રક્ષા કૃતા શમ્ભોર્દૈત્યાન્ક્ષપયતઃ પુરા ॥ ૧,૧૯૪.

હરીએ કહ્યું: હું સર્વ રોગ દૂર કરતું, શુભ વૈષ્ણવ કવચ વર્ણવું છું, જેના દ્વારા શિવે દૈતોનો નાશ કરતી વખતે રક્ષા પામી હતી.

પ્રણમ્ય દેવમીશાનમજં નિત્યમનામયમ્ । દેવં સર્વેશ્વરં વિષ્ણું સર્વવ્યાપિનમવ્યયમ્ ॥ ૧,૧૯૪.

દેવ, ઈશાન, અજ, સદા આરોગ્યદાયક, સર્વેશ્વર, વિષ્ણુ, સર્વવ્યાપી અને અવ્યય ભગવાનને વંદન કરીને—

બધ્નામ્યહં પ્રતિસરં નમસ્કૃત્ય જનાર્દનમ્ । અમોઘાપ્રતિમં સર્વં સર્વદુઃ ખનિવારણમ્ ॥ ૧,૧૯૪.

હું જનાર્દનને વંદન કરીને આ રક્ષાત્મક દોરો બાંધું છું, જે અવિનાશી છે, સર્વે રીતે અદ્વિતીય છે અને બધા દુઃખો દૂર કરે છે.

વિષ્ણુર્મામગ્રતઃ પાતુ કૃષ્ણો રક્ષતુ પૃષ્ઠતઃ । હરિર્મે રક્ષતુ શિરો હૃદયઞ્ચ જનાર્દનઃ ॥ ૧,૧૯૪.

વિષ્ણુ મને આગળથી રક્ષા કરે, કૃષ્ણ પીઠ પાછળથી રક્ષા કરે, હરી મારા માથાની રક્ષા કરે અને જનાર્દન મારા હૃદયની રક્ષા કરે.

મનો મમ હૃષીકેશો જિહ્વાં રક્ષતુ કેશવઃ । પ્રાતુ નેત્રે વાસુદેવઃ શ્રોત્રે સઙ્કર્ષણો વિભુઃ ॥ ૧,૧૯૪.

હૃષીકેશ મારા મનની રક્ષા કરે, કેશવ મારી જીભની રક્ષા કરે, વાસુદેવ સવારે મારા આંખોની રક્ષા કરે અને સંકર્ષણ, મહાન, મારા કાનની રક્ષા કરે.

પ્રદ્યુમ્નઃ પાતુ મે ઘ્રાણમનિરુદ્ધસ્તુ ચર્મ ચ । વનમાલી ગલસ્યાન્તં શ્રીવત્સો રક્ષતામધઃ ॥ ૧,૧૯૪.

પ્રદ્યુમ્ન મારા નાકની રક્ષા કરે અને અનિરુદ્ધ મારા ચામડીની રક્ષા કરે; વનમાલી મારા ગળાના અંતની રક્ષા કરે અને શ્રીવત્સ નીચે રક્ષા કરે.