ગરુડપુરાણમ્

અભયા ચ ગુડૂચી ચ આટરૂષકવાકુચી । એતૈરક્ષસમૈર્ભાગૈર્ઘૃતપ્રસ્થં વિપાચયેત્ ॥ ૧,૧૯૨.

અભયા, ગુડૂચી, આટરૂષક અને વાકુચી — આ બધું સમાન પ્રમાણમાં લઈને એક પ્રસ્થ ઘી સાથે સારી રીતે ઉકાળો.

કણ્ટકાર્યા રસપ્રસ્થં ક્ષીરપ્રસ્થસમન્વિતમ્ । એતદ્બ્રાહ્મીઘૃતં નામ સ્મૃતિમેધાકરં પરમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

કાંટાકારીનો રસ એક પ્રસ્થ અને એટલોજ દૂધ સાથે મિક્સ કરીને જે ઘી બને છે, તેને બ્રાહ્મી ઘૃત કહે છે, જે સ્મૃતિ અને બુદ્ધિ વધારવામાં શ્રેષ્ઠ છે.

અગ્નિમન્થો વચા વાસા પિપ્પલી મધુ સૈન્ધવમ્ । સપ્તરાત્રપ્રયોગેણ કિન્નરૈરિવ ગીયતે ॥ ૧,૧૯૨.

અગ્નિમંઠ, વચા, વસા, પિપ્પલી, મધ અને સૈંધવ — આ દવાઓને સાત રાત સુધી વાપરવાથી, કિન્નરો પણ તેની પ્રશંસા કરે છે.

અપામાર્ગઃ ગુડૂચી ચ વચા કુષ્ઠં શતાવરી । શઙ્ખપુષ્પાભયા સાજ્યં વિડઙ્ગં ભક્ષિતં સમમ્ । ત્રિભિર્દિનૈર્નરં કુર્યાદ્ગ્રન્થાષ્ટશતધારિણમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

અપામાર્ગ, ગુડૂચી, વચા, કુષ્ટ, શતાવરી, શંખપુષ્પી, અભયા, ઘી અને વિદંગ — આ બધું એકસાથે ત્રણ દિવસ ખાવાથી માણસ આઠસો શ્લોક યાદ રાખી શકે છે.

અદ્ભિર્વા પયસાજ્યેન માસમેકન્તુ સેવિતા । વચા કર્યાન્નરં પ્રાજ્ઞં શ્રુતિધારણસંયુતમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

જોઈએ તો વચા પાણી, દૂધ કે ઘી સાથે એક મહિનો લેવાય, તો માણસ બુદ્ધિશાળી અને સારી યાદશક્તિવાળો બની જાય છે.

ચન્દ્રસૂર્યગ્રહે પીતં પલમેકં પયોઽન્વિતમ્ । વચાયાસ્તત્ક્ષણં કુર્યાન્મહાપ્રજ્ઞાયુતં નરમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

ચાંદ્ર કે સૂર્ય ગ્રહણ વખતે, વચાનું એક પલ દૂધમાં મિક્સ કરીને પીવામાં આવે તો, તરત જ મહાન બુદ્ધિ મળે છે.

ભૂનિમ્બનિમ્બત્રિફલાપર્પટૈશ્ચ શૃતં જલમ્ । પટોલીમુસ્તકાભ્યાઞ્ચ વાસકેન ચ નાશયેત્ ॥ ૧,૧૯૨.

ભૂનિમ્બ, નિમ્બ, ત્રિફળા, પરપટા, પટોળી, મુસ્તક અને વસાથી ઉકાળેલું પાણી બધા રોગો નાશ કરે છે.

વિસ્ફોટકાનિ રક્તઞ્ચ નાત્ર કાર્યા વિચારણા । કતકસ્ય ફલં શઙ્ખં સૈન્ધવં ત્ર્યૂષણં વચા ॥ ૧,૧૯૨.

ફોડા કે લોહી વહી જાય તો શંકા કરવાની જરૂર નથી: કટકનું ફળ, શંખ, સૈંધવ, ત્ર્યુષણ અને વચા અસરકારક છે.

ફેની રસાઞ્જનં ક્ષૌદ્રં વિડઙ્ગાનિ મનઃ શિલા । એષાં વર્તિર્હન્તિ કાચં તિમિરં પટલં તથા ॥ ૧,૧૯૨.

ફેની, રસાંજન, મધ, વિદંગ અને મન:શિલા — આ બધું એકસાથે આંખમાં લગાડવાથી મોતીયાબિંદ, અંધારું અને પડદો દૂર થાય છે.

પ્રસ્થદ્વયં માષકસ્ય ક્વાથશ્ચ દ્રોણમમ્ભસામ્ । ચતુર્ભાગાવશેષેણ તૈલપ્રસ્થં વિપાચયેત્ ॥ ૧,૧૯૨.

માશકના બે પ્રસ્થ અને એક ડ્રોણ પાણીમાં ઉકાળો, પછી ચોથું ભાગ બાકી રહે ત્યારે એક પ્રસ્થ તેલ ઉમેરીને પકાવો.

કાઞ્જિકસ્યાઢકં દત્ત્વા પિષ્ટાન્યેતાનિ દાપયેત્ । પુનર્નવા ગોક્ષુરકં સૈન્ધવં ત્ર્યૂષણં વચા ॥ ૧,૧૯૨.

એક ઢક કાંજી અને પીસેલા પુંનર્વા, ગોક્ષુર, સૈંધવ, ત્ર્યુષણ અને વચા ઉમેરો.

લવણં સુરદારુશ્ચ મઞ્જિષ્ઠા કણ્ટકારિકા । નસ્યાત્પાનાદ્ધરત્યેવ કર્ણશૂલં સુદારુણમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

મીઠું, સુરદારુ, મંજિષ્ઠા અને કાંટાકારી — નાસ્ય કે પીવાથી પણ ભારે કાનનો દુઃખાવો દૂર થાય છે.

બાધિર્યં સર્વરોગાંશ્ચ હ્યભ્યઙ્ગાચ્ચ મહેશ્વર । પલદ્વયં સૈન્ધવઞ્ચ શુણ્ઠી ચિત્રકપઞ્ચકમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

સૈંધવના બે પલ, સુંઠ અને ચિત્રકના પાંચ પ્રકારનું તેલ લગાડવાથી, હે મહેશ્વર, બહેરાપણ અને બધા રોગો દૂર થાય છે.

સૌવીરપઞ્ચપ્રસ્થં ચ તૈલપ્રસ્થં પચેત્તતઃ । અસૃગ્દરસ્વરપ્લીહાસર્વવાતવિકારનુત્ ॥ ૧,૧૯૨.

સૌવીરાના પાંચ પ્રસ્થ અને એક પ્રસ્થ તેલ સાથે પકાવવું. એથી લોહી વહી જવું, વાંધો સ્વાદ, પળીના રોગ અને બધા વાયુના રોગો દૂર થાય છે.

ઉદુમ્બરં વટં પ્લક્ષં જમ્બૂદ્વયમથાર્જુનમ્ । પિપ્પલી ચ કદમ્બઞ્ચ પલાશં લોધ્રતિન્દુકમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

ઉદુંબર, વટ, પલાશ, બે જાંબુ, અર્જુન, પિપ્પલી, કદંબ, પલાશ, લોધ્ર અને તિંડુક —

મધૂકમામ્રસર્જઞ્ચ બદરં પદ્મકેશરમ્ । શિરીષબીજઙ્કતકમેતત્ક્વાથેન સાધિતમ્ । તૈલં હન્તિ વ્રણાંલ્લેપાચ્ચિરકાલભવાનપિ ॥ ૧,૧૯૨.

મધુક, આંબા, સરજ, બદરા, પદ્મકના ફૂલ, શિરીષના બીજ અને કટક — આ બધું ઉકાળી તેલમાં મિક્સ કરીને લગાડવાથી જૂના ઘા પણ ઠીક થાય છે.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૧૯૩ હરિરુવાચ । પલાણ્ડુજીરકે કુષ્ઠમશ્વગન્ધાજમોદકમ્ । વચા ત્રિકટુકઞ્ચૈવ લવણં ચૂર્ણમુત્તમમ્ ॥ ૧,૧૯૩.

હરિ બોલ્યા: ડુંગળી, જીરું, કુષ્ટ, અશ્વગંધા, અજમોદ, વચા, ત્રિકટુ અને શ્રેષ્ઠ મીઠુંનું ચૂર્ણ —

બ્રાહ્મીરસૈર્ભાવિતઞ્ચ સર્પિર્મધુસમન્વિતમ્ । સપ્તાહં ભક્ષિતં કુર્યાન્નિર્મલાઞ્ચ મતિં પરામ્ ॥ ૧,૧૯૩.

બ્રાહ્મીનો રસ, ઘી અને મધ સાથે મિશ્રિત કરીને સાત દિવસ સુધી લેવું જોઈએ; એથી મન શુદ્ધ અને ઉત્તમ બને છે.

સિદ્ધાર્થકં વચા હિઙ્ગુ કરઞ્જં દેવદારુ ચ । મઞ્જિષ્ઠા ત્રિફલા વિશ્વં શિરીષો રજનીદ્વયમ્ ॥ ૧,૧૯૩.

સિદ્ધાર્થક, વચ, હીંગ, કરંજ, દેવદારુ, મંજિષ્ઠા, ત્રિફળા, વિશ્વ, શિરીષ અને બે જાતની હળદર—

પ્રિયઙ્ગુનિમ્બત્રિક્રટુ ગોમૂત્રેણૈવ ઘર્ષિતમ્ । નસયમાલેપનઞ્ચૈવ તથા ચોદ્વર્તનં હિતમ્ ॥ ૧,૧૯૩.

પ્રિયંગુ, નીમ, ત્રિકટુ, આ બધું ગાયના મૂત્રમાં પીસીને નાસમાં લગાડવું, શરીર પર મલવું અને ઉદ્વર્તન તરીકે ઉપયોગ કરવો લાભદાયી છે.

અપસ્મારવિષોન્માદશોષાલક્ષ્મીજ્વરાપહમ્ । ભૂતેભ્યશ્ચભયં હન્તિ રાજદ્વારેષુ યોજનાત્ ॥ ૧,૧૯૩.

આ ઉપાય અપસ્માર, ઝેર, ઉન્માદ, ક્ષય, દુર્ભાગ્ય અને જ્વર દૂર કરે છે; રાજમહેલના દરવાજા પાસે મૂકવાથી ભૂતોનું ભય પણ દૂર થાય છે.

નિમ્બં કુષ્ઠં હરિદ્રે દ્વે શિગ્રુ સર્ષપજં તથા । દેવદારુ પટોલઞ્ચ ધાન્યં તક્રેણ ઘર્ષિતમ્ ॥ ૧,૧૯૩.

નીમ, કુષ્ટ, બે જાતની હળદર, શિગુ, સરસવ, દેવદારુ, પટોળ અને ધાન્ય, આ બધું છાસમાં પીસવું—

દેહં તૈલાક્ત ગાત્રં વૈ નયેદુદ્વર્તનેન ચ । પામાઃ કુષ્ઠાનિ નશ્યેયુઃ કણ્ડૂં હન્તિ ચ નિશ્ચિતમ્ ॥ ૧,૧૯૩.

શરીર પર તેલ લગાવીને આ મિશ્રણથી ઉદ્વર્તન કરવાથી પામા, કુષ્ટરોગ અને ખંજવાળ નિશ્ચિતપણે દૂર થાય છે.

સામુદ્રં સૈન્ધવં ક્ષારો રાજિકા લવણં વિડમ્ । કટુલોહરજશ્ચૈવં ત્રિવૃત્સૂરણકં સમમ્ । દધિગોમૂત્રપયસા મન્દપાવકપાચિતમ્ ॥ ૧,૧૯૩.

સામુદ્ર લવણ, સૈંધવ, ક્ષાર, રાઈ, સામાન્ય લવણ, વિદ, લોહીનો ઝાંખો, ત્રિવૃત અને સુરણ, આ બધું દહીં, ગાયના મૂત્ર અને દૂધ સાથે ધીમા આગ પર રાંધવું—

બલાગ્નિવર્ધકં ચૂર્ણં પિબેદુષ્ણેન વારિણા । જીર્ણેઽજીર્ણે તુ ભુઞ્જતિ માંસ્યાદિઘૃતમુત્તમમ્ ॥ ૧,૧૯૩.

આ પાવડર, જે બળ અને અગ્નિ વધારતું છે, તેને ગરમ પાણી સાથે પીવું જોઈએ; પાચન થયેલું હોય કે ન હોય, શ્રેષ્ઠ માંસ અને ઘી ખાઈ શકાય છે.

નાભિશૂલં મૂત્રશૂલં ગુલ્મપ્લીહભવઞ્ચ યત્ । સર્વશૂલહરં ચૂર્ણં જઠરાનલદીપનમ્ । પરિણામસમુત્થસ્ય શૂલસ્ય ચ હિતં પરમ્ ॥ ૧,૧૯૩.

આ પાવડર નાભિ, મૂત્રમાર્ગ, ગાંઠ, પળી અને પેટમાં થતી દરેક પ્રકારની વેદના દૂર કરે છે; જઠરાગ્નિ વધારતું છે અને અપાચનથી થતી વેદનામાં ખાસ લાભદાયી છે.

અભયામલકં દ્રાક્ષા પિપ્પલી કણ્ટકારિકા । શૃઙ્ગી પુનર્નવા શુણ્ઠી જગ્ધા કાસં નિહન્તિ વૈ ॥ ૧,૧૯૩.

હરીતકી, આમળા, દ્રાક્ષ, પિપ્પલી, કંટકારિકા, શ્રિંગી, પુનર્નવા અને સૂંઠ—આ બધું ખાવાથી ખાંસી નિશ્ચિતપણે દૂર થાય છે.

અભયામલકં દ્રાક્ષા પાઠા ચૈવ વિભીતકમ્ । શર્કરાયા સમં ચૈવ જગ્ધં જ્વરહરં ભવેત્ ॥ ૧,૧૯૩.

હરીતકી, આમળા, દ્રાક્ષ, પાઠા અને વિભીતક, આ બધું શક્કર સાથે સમાન પ્રમાણમાં ખાવાથી જ્વર દૂર થાય છે.

ત્રિફલા બદરં દ્રાક્ષા પિપ્પલી ચ વિરેકકૃત્ । હરીતકી સોષ્ણાનીરલવણઞ્ચ વિરેકકૃત્ ॥ ૧,૧૯૩.

ત્રિફળા, બદરા, દ્રાક્ષ અને પિપ્પલી વિરેचक作用 કરે છે; હરીતકી ગરમ પાણી અને લવણ સાથે પણ વિરેचक作用 આપે છે.