ગરુડપુરાણમ્

શુષ્કમૂલકશુણ્ઠીનાં ક્ષારો હિઙ્ગુલનાગરમ્ । તક્રં ચતુર્ગુણં દદ્યાત્તૈલમેતદ્વિપાચયેત્ ॥ ૧,૧૯૨.

સૂકું મૂળો, સુંઠ, ક્ષાર, હિંગ, સિન્ધૂર અને આદુ—આ બધુંમાં ચાર ગણી છાસ ઉમેરીને તેલ તૈયાર કરો.

બાધિર્યં કર્ણશૂલઞ્ચ પૂયસ્ત્રાવઞ્ચ કર્ણયોઃ । ક્રિમયશ્ચ વિનશ્યન્તિ તૈલસ્યાસ્ય પ્રપૂરણાત્ ॥ ૧,૧૯૨.

બહેરાપણું, કાનમાં દુખાવો, કાનમાંથી પુંસ નીકળવું અને કાનના કીડા—all આ તેલ નાખવાથી દૂર થાય છે.

શુષ્કમૂલકશુણ્ઠીનાં ક્ષારો હિઙ્ગુલનાગરમ્ । શતપુષ્પા વચા કુષ્ઠં દારુશિગ્રુરસાઞ્જનમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

સૂકું મૂળો, સૂકી સૂંઠ, ખાર, હીંગુલ, પીપળ, સુવા, વચ, કુઠ, દેવદારુ અને અંજણનો રસ—

સૌવર્ચલં યવક્ષારં સામુદ્રં સૈન્ધવં તથા । ગ્રન્થિકં વિડમુસ્તં ચ મધુ શુક્તં ચતુર્ગુણમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

સૌવાર્ચળ મીઠું, જૌનું ખાર, સૈંધવ મીઠું, ગ્રંથિકા, વિદંગ, મુસ્તા, મધ અને ચાર ગણું ખાટું છાશ—

માતુલુઙ્ગરસશ્ચૈવ કદલીરસ એવ ચ । તૈલમેભિર્વિપક્તવ્યં કર્ણશૂલાપહં પરમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

માતુલુંગનો રસ અને કેળાનું રસ પણ—આ બધાંને તેલમાં પકાવવું જોઈએ; એ કાનના દુખાવામાં ઉત્તમ ઔષધ છે.

બાધિર્યં કર્ણનાદશ્ચ પૂયસ્ત્રાવશ્ચ દારુણમ્ । પૂરણાદસ્ય તૈલસ્ય ક્રિમયઃ કર્ણયોર્હર ॥ ૧,૧૯૨.

બહેરાપણું, કાનમાં અવાજ, ભારે પુંસ નીકળવું અને કાનના કીડા—આ તેલ નાખવાથી દૂર થાય છે.

સદ્યો વિનાશમાયાન્તિ શશાઙ્કકૃતશેખર । ક્ષારતૈલમિદં શ્રેષ્ઠં મુખદન્તમલાપહમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

આ બધું તરત જ નાશ પામે છે, ચંદ્રશેખર! આ ખારવાળું તેલ શ્રેષ્ઠ છે અને મોઢા તથા દાંતની મેલ દૂર કરે છે.

ચન્દનં કુઙ્કુમં માંસી કર્પૂરં જાતિપત્રિકા । જાતીકઙ્કોલપૂગાનાં લવઙ્ગસ્ય ફલાનિ ચ ॥ ૧,૧૯૨.

ચંદન, કુંકુમ, માંસી, કપૂર, જાતીપત્ર, જાતી, કંકોલ, પૂગફળ અને લવિંગના ફળ—

અગુરૂણિ ચ કસ્તૂરી કુષ્ઠં તગરપાદિકા । ગોરોચના પ્રિયઙ્ગુશ્ચ બલા ચૈવ તથા નખી ॥ ૧,૧૯૨.

અગરૂ, કસ્તૂરી, કુઠ, તગર, ગોરોચન, પ્રિયંગુ, બલા અને નખી—

સરલં સપ્તપર્ણં ચ લાક્ષા ચામલકી તથા । તથા તુ પદ્મકં ચૈવ હ્યેતૈસ્તૈલં પ્રસાધયેત્ ॥ ૧,૧૯૨.

સરળ, સપ્તપર્ણ, લાખ, આમળા અને પદમક—આ બધાથી તેલ તૈયાર કરવું જોઈએ.

પ્રસ્વેદમલદુર્ગન્ધકણ્ડૂ કુષ્ઠહરં પરમ્ । ગચ્છતિ સ્ત્રીશતં રુદ્ર બન્ધ્યાપિ લભતે સુતમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

આ તેલ પસીનો, ગંદકી, દુર્ગંધ, ખંજવાળ અને ચામડીના રોગોમાં ઉત્તમ છે; હે રુદ્ર! સ્ત્રી—even બાંઝ હોય તો પણ—સો રાતે ઉપયોગથી સંતાન પામે છે.

યવાની ચિત્રકં ધાન્યં ત્ર્યૂષણં જીરકં તથા । સૌવર્ચલં વિડગઞ્ચ પિપ્પલીમૂલરાજિકમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

યવાણી, ચિત્રક, ધાણાં, ત્ર્યુષણ, જીરૂ, સૌવાર્ચળ મીઠું, વિદંગ, પીપળમૂળ અને રાઈ—

એભિઃ પચેદ્રઘૃતપ્રસ્થં જલપ્રસ્થાષ્ટસંયુતમ્ । તથાર્ઽશોગુલ્મશ્વયથું હન્તિ વહ્નિં કરોતિ વૈ ॥ ૧,૧૯૨.

આ બધાંને લઈને એક પ્રસ્થ ઘી અને આઠ ગણું પાણી ઉમેરી રાંધવું; એ અર્જ, ગુલ્મ, શ્વયથુ નાશ કરે છે અને અગ્નિ પ્રજ્વલિત કરે છે.

મરિચં ત્રિવૃતં કુષ્ઠં હરિતાલં મનઃ શિલા । દેવદારુ હરિદ્રે દ્વે કુષ્ઠં માંસી ચ ચન્દનમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

મરી, ત્રિવૃત, કુઠ, હરિતાળ, મન:શિલા, દેવદારો, બે જાતની હળદર, કુઠ, માંસી અને ચંદન—

વિશાલા કરવીરઞ્ચ અર્કક્ષીરં શકૃદ્રસઃ । એષાઞ્ચ કાર્ષિકો ભાગો વિષસ્યાર્ધપલં ભવેત્ત્ ॥ ૧,૧૯૨.

વિશાળા, કરવીર, અર્કનું દૂધ, ગાયના છાણનો રસ—દરેકનું એક કાર્ષ અને ઝેરનું અડધું પલ—

પ્રસ્થં સટુકતૈલસ્ય ગોમૂત્રેઽષ્ટગુણે પચેત્ । મૃત્પાત્રે લોહપાત્રે વા શનૈર્મૃદ્વગ્નિના પચેત્ ॥ ૧,૧૯૨.

એક પ્રસ્થ રાયડાનું તેલ અને આઠ ગણું ગૌમૂત્ર લઈ, માટીના કે લોખંડના વાસણમાં ધીમી આંચે પકાવવું.

પામા વિચર્ચિકા ચૈવ દદ્રુર્વિસ્ફોચકાનિચ । અભ્યઙ્ગેન પ્રણશ્યન્તિ કોમલત્વઞ્ચ જાયતે ॥ ૧,૧૯૨.

પામા, વિચર્ચિકા, દાદ અને ફોડા—આ તેલ લગાડવાથી નાશ પામે છે અને ત્વચા નરમ બને છે.

પ્રભૂતાન્યપિ શ્વિત્રાણિ તૈલેનાનેન મર્દયેત્ । ચિરોત્થિતમપિ શ્વિત્રં વિનષ્ટં તત્ક્ષણાદ્ભવેત્ ॥ ૧,૧૯૨.

ઘણા શ્વિત્ર રોગો પર આ તેલથી મલિશ કરવું; વર્ષોથી રહેલું શ્વિત્ર પણ તરત જ દૂર થાય છે.

પટોલપત્રં કટુકા મઞ્જિષ્ઠા શારિવા નિશા । જાતીશમીનિમ્બપત્રં મધુકં ક્વથિતં ઘૃતમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

પટોળના પાન, કટુકા, મંજિષ્ઠા, શારિવા, નિશા, જાતી, ઇશામી, નીમના પાન અને યષ્ટિમધુ—આ બધું ઘીમાં ઉકાળવું.

એભિર્લેપાત્સયુરરુજો વ્રણા વિસ્ત્રાવિણઃ શિવ । શઙ્ખપુષ્પી વચા સોમો બ્રાહ્મી બ્રહ્મસુવર્ચલાઃ ॥ ૧,૧૯૨.

આ દવાઓના લગાડવાથી, હે કલ્યાણમય, ફોડા, રોગો અને દુર્ગંધ વાળા ઘા સારા થઈ જાય છે: શંખપુષ્પી, વચા, સોમ, બ્રાહ્મી અને બ્રાહ્મસુવર્ચલા.

અભયા ચ ગુડૂચી ચ આટરૂષકવાકુચી । એતૈરક્ષસમૈર્ભાગૈર્ઘૃતપ્રસ્થં વિપાચયેત્ ॥ ૧,૧૯૨.

અભયા, ગુડૂચી, આટરૂષક અને વાકુચી — આ બધું સમાન પ્રમાણમાં લઈને એક પ્રસ્થ ઘી સાથે સારી રીતે ઉકાળો.

કણ્ટકાર્યા રસપ્રસ્થં ક્ષીરપ્રસ્થસમન્વિતમ્ । એતદ્બ્રાહ્મીઘૃતં નામ સ્મૃતિમેધાકરં પરમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

કાંટાકારીનો રસ એક પ્રસ્થ અને એટલોજ દૂધ સાથે મિક્સ કરીને જે ઘી બને છે, તેને બ્રાહ્મી ઘૃત કહે છે, જે સ્મૃતિ અને બુદ્ધિ વધારવામાં શ્રેષ્ઠ છે.

અગ્નિમન્થો વચા વાસા પિપ્પલી મધુ સૈન્ધવમ્ । સપ્તરાત્રપ્રયોગેણ કિન્નરૈરિવ ગીયતે ॥ ૧,૧૯૨.

અગ્નિમંઠ, વચા, વસા, પિપ્પલી, મધ અને સૈંધવ — આ દવાઓને સાત રાત સુધી વાપરવાથી, કિન્નરો પણ તેની પ્રશંસા કરે છે.

અપામાર્ગઃ ગુડૂચી ચ વચા કુષ્ઠં શતાવરી । શઙ્ખપુષ્પાભયા સાજ્યં વિડઙ્ગં ભક્ષિતં સમમ્ । ત્રિભિર્દિનૈર્નરં કુર્યાદ્ગ્રન્થાષ્ટશતધારિણમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

અપામાર્ગ, ગુડૂચી, વચા, કુષ્ટ, શતાવરી, શંખપુષ્પી, અભયા, ઘી અને વિદંગ — આ બધું એકસાથે ત્રણ દિવસ ખાવાથી માણસ આઠસો શ્લોક યાદ રાખી શકે છે.

અદ્ભિર્વા પયસાજ્યેન માસમેકન્તુ સેવિતા । વચા કર્યાન્નરં પ્રાજ્ઞં શ્રુતિધારણસંયુતમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

જોઈએ તો વચા પાણી, દૂધ કે ઘી સાથે એક મહિનો લેવાય, તો માણસ બુદ્ધિશાળી અને સારી યાદશક્તિવાળો બની જાય છે.

ચન્દ્રસૂર્યગ્રહે પીતં પલમેકં પયોઽન્વિતમ્ । વચાયાસ્તત્ક્ષણં કુર્યાન્મહાપ્રજ્ઞાયુતં નરમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

ચાંદ્ર કે સૂર્ય ગ્રહણ વખતે, વચાનું એક પલ દૂધમાં મિક્સ કરીને પીવામાં આવે તો, તરત જ મહાન બુદ્ધિ મળે છે.

ભૂનિમ્બનિમ્બત્રિફલાપર્પટૈશ્ચ શૃતં જલમ્ । પટોલીમુસ્તકાભ્યાઞ્ચ વાસકેન ચ નાશયેત્ ॥ ૧,૧૯૨.

ભૂનિમ્બ, નિમ્બ, ત્રિફળા, પરપટા, પટોળી, મુસ્તક અને વસાથી ઉકાળેલું પાણી બધા રોગો નાશ કરે છે.

વિસ્ફોટકાનિ રક્તઞ્ચ નાત્ર કાર્યા વિચારણા । કતકસ્ય ફલં શઙ્ખં સૈન્ધવં ત્ર્યૂષણં વચા ॥ ૧,૧૯૨.

ફોડા કે લોહી વહી જાય તો શંકા કરવાની જરૂર નથી: કટકનું ફળ, શંખ, સૈંધવ, ત્ર્યુષણ અને વચા અસરકારક છે.

ફેની રસાઞ્જનં ક્ષૌદ્રં વિડઙ્ગાનિ મનઃ શિલા । એષાં વર્તિર્હન્તિ કાચં તિમિરં પટલં તથા ॥ ૧,૧૯૨.

ફેની, રસાંજન, મધ, વિદંગ અને મન:શિલા — આ બધું એકસાથે આંખમાં લગાડવાથી મોતીયાબિંદ, અંધારું અને પડદો દૂર થાય છે.