ગરુડપુરાણમ્

તદ્ભક્ષણમજીર્ણં હિ પાણ્ડુરોગઞ્જ કામલમ્ । અતીસારાંશ્ચ મન્દાગ્નિં પ્લીહાઞ્ચૈવ નિવારયેત્ ॥ ૧,૧૯૨.

આ લાડુ ખાવાથી અજિરણ, પાંડુ, કામળો, अतિસાર, અળસું પાચન અને પળીના રોગ દૂર થાય છે.

બિલ્વાગ્નિમન્થઃ શ્યોનાકપાટલાપારિભદ્રકમ્ । પ્રસારણ્યશ્વગન્ધા ચ બૃહતી કણ્ટકારિકા ॥ ૧,૧૯૨.

બિલ્વ, અગ્નિમંઠ, શ્યોનાક, પાટલ, પારિભદ્ર, પ્રસારણી, અશ્વગંધા, બૃહતી અને કંટકારી—

બલા ચાતિબલા રાસ્ના શ્વદંષ્ટ્રા ચ પુનર્નવા । એરણ્ડઃ શારિવા પર્ણો ગુડૂચી કપિકચ્છુકા ॥ ૧,૧૯૨.

બલા, અતિબલા, રસ્ના, શ્વદંષ્ટ્રા, પુનર્નવા, એરંડ, શારિવા, પર્ણ, ગુડૂચી અને કપિકચ્છુ—

એષાં દશપલાન્ભાગાન્ક્વાથયેત્સલિલેઽમલે । તેન પાદાવશેષેણ તૈલપાત્રે વિપાચયેત્ ॥ ૧,૧૯૨.

આ બધાંના દસ-દસ પળા લઈ, શુદ્ધ પાણીમાં ઉકાળો અને ચોથાઈ બાકી રહે ત્યારે તે તેલમાં પકાવો.

આજં વા યદિ ગવ્યં ક્ષીરં દત્ત્વા ચતુર્ગુણમ્ । શતાવરીં સૈન્ધવઞ્ચ તૈલતુલ્યં પ્રદાપયેત્ ॥ ૧,૧૯૨.

પછી એ તેલમાં ચાર ગણી બकरीનું કે ગાયનું દૂધ અને જેટલું તેલ એટલી શતાવરી અને સૈંધવ મિક્સ કરો.

દ્રવ્યાણિયાનિ પેષ્યાણિ તાનિ વક્ષ્યામિ તચ્છૃણુ । શતપુષ્પા દેવદારુર્બલા પર્ણો વચાગુરુ ॥ ૧,૧૯૨.

હવે જે દવાઓ પીસવાની છે, એ કહું છું, સાંભળો: શતપુષ્પા, દેવદારુ, બલા, પર્ણ, વચા અને અગરુ.

કુષ્ઠં માંસી સૈન્ધવઞ્ચ પલમેકં પુનર્નવા । પાને નસ્યે તથાભ્યઙ્ગે તૈલમેતત્પ્રદાપયેત્ ॥ ૧,૧૯૨.

કુષ્ઠ, માંસી, સૈંધવ—એક પળા જેટલું અને પુનર્નવા—આ બધું તેલમાં મિક્સ કરો; એ તેલ પીવા, નાસ્ય અને મલિશ માટે ઉપયોગી છે.

હૃચ્છૂલં પાર્શ્વશૂલઞ્ચ ગણ્ડમાલાઞ્ચ નાશયેત્ । અપસ્મારં વાતરક્તં વપુષ્માંશ્ચ પુમાન્ભવેત્ ॥ ૧,૧૯૨.

આ તેલથી હૃદયનું દુઃખ, પાશ્વનું દુઃખ, ગાંઠો, અપસ્માર, वातરક્ત દૂર થાય છે અને પુરુષ બળવાન બને છે.

ગર્ભમશ્વતરી વિન્દ્યાત્કિં પુનર્માનુષી હર । અશ્વાનાં વાતભગ્નાનાં કુઞ્જરાણાં નૃણાં તથા । તૈલમેતત્પ્રયોક્તવ્યં સર્વવાતવિકારિણામ્ ॥ ૧,૧૯૨.

જ્યારે એ તેલ ખચ્ચરનું ગર્ભ રાખી શકે, તો સ્ત્રીનું તો અવશ્ય રાખશે, હરા! ઘોડા, હાથી અને માણસ—allનાં વાયુના રોગોમાં આ તેલ ઉપયોગી છે.

હિઙ્ગુતુમ્બુરુશુણ્ઠીભિઃ સિદ્ધં તૈલન્તુ સાર્ષપમ્ । એતદ્ધિ પુરણં શ્રેષ્ઠં કર્ણશૂલાપહં પરમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

હિંગ, તુંબુરુ અને સુંઠથી તૈયાર કરેલું તેલ, ખાસ કરીને રાઈનું તેલ, શ્રેષ્ઠ અને જૂનું ઉપાય છે અને કાનના દુઃખને દૂર કરે છે.

શુષ્કમૂલકશુણ્ઠીનાં ક્ષારો હિઙ્ગુલનાગરમ્ । તક્રં ચતુર્ગુણં દદ્યાત્તૈલમેતદ્વિપાચયેત્ ॥ ૧,૧૯૨.

સૂકું મૂળો, સુંઠ, ક્ષાર, હિંગ, સિન્ધૂર અને આદુ—આ બધુંમાં ચાર ગણી છાસ ઉમેરીને તેલ તૈયાર કરો.

બાધિર્યં કર્ણશૂલઞ્ચ પૂયસ્ત્રાવઞ્ચ કર્ણયોઃ । ક્રિમયશ્ચ વિનશ્યન્તિ તૈલસ્યાસ્ય પ્રપૂરણાત્ ॥ ૧,૧૯૨.

બહેરાપણું, કાનમાં દુખાવો, કાનમાંથી પુંસ નીકળવું અને કાનના કીડા—all આ તેલ નાખવાથી દૂર થાય છે.

શુષ્કમૂલકશુણ્ઠીનાં ક્ષારો હિઙ્ગુલનાગરમ્ । શતપુષ્પા વચા કુષ્ઠં દારુશિગ્રુરસાઞ્જનમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

સૂકું મૂળો, સૂકી સૂંઠ, ખાર, હીંગુલ, પીપળ, સુવા, વચ, કુઠ, દેવદારુ અને અંજણનો રસ—

સૌવર્ચલં યવક્ષારં સામુદ્રં સૈન્ધવં તથા । ગ્રન્થિકં વિડમુસ્તં ચ મધુ શુક્તં ચતુર્ગુણમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

સૌવાર્ચળ મીઠું, જૌનું ખાર, સૈંધવ મીઠું, ગ્રંથિકા, વિદંગ, મુસ્તા, મધ અને ચાર ગણું ખાટું છાશ—

માતુલુઙ્ગરસશ્ચૈવ કદલીરસ એવ ચ । તૈલમેભિર્વિપક્તવ્યં કર્ણશૂલાપહં પરમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

માતુલુંગનો રસ અને કેળાનું રસ પણ—આ બધાંને તેલમાં પકાવવું જોઈએ; એ કાનના દુખાવામાં ઉત્તમ ઔષધ છે.

બાધિર્યં કર્ણનાદશ્ચ પૂયસ્ત્રાવશ્ચ દારુણમ્ । પૂરણાદસ્ય તૈલસ્ય ક્રિમયઃ કર્ણયોર્હર ॥ ૧,૧૯૨.

બહેરાપણું, કાનમાં અવાજ, ભારે પુંસ નીકળવું અને કાનના કીડા—આ તેલ નાખવાથી દૂર થાય છે.

સદ્યો વિનાશમાયાન્તિ શશાઙ્કકૃતશેખર । ક્ષારતૈલમિદં શ્રેષ્ઠં મુખદન્તમલાપહમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

આ બધું તરત જ નાશ પામે છે, ચંદ્રશેખર! આ ખારવાળું તેલ શ્રેષ્ઠ છે અને મોઢા તથા દાંતની મેલ દૂર કરે છે.

ચન્દનં કુઙ્કુમં માંસી કર્પૂરં જાતિપત્રિકા । જાતીકઙ્કોલપૂગાનાં લવઙ્ગસ્ય ફલાનિ ચ ॥ ૧,૧૯૨.

ચંદન, કુંકુમ, માંસી, કપૂર, જાતીપત્ર, જાતી, કંકોલ, પૂગફળ અને લવિંગના ફળ—

અગુરૂણિ ચ કસ્તૂરી કુષ્ઠં તગરપાદિકા । ગોરોચના પ્રિયઙ્ગુશ્ચ બલા ચૈવ તથા નખી ॥ ૧,૧૯૨.

અગરૂ, કસ્તૂરી, કુઠ, તગર, ગોરોચન, પ્રિયંગુ, બલા અને નખી—

સરલં સપ્તપર્ણં ચ લાક્ષા ચામલકી તથા । તથા તુ પદ્મકં ચૈવ હ્યેતૈસ્તૈલં પ્રસાધયેત્ ॥ ૧,૧૯૨.

સરળ, સપ્તપર્ણ, લાખ, આમળા અને પદમક—આ બધાથી તેલ તૈયાર કરવું જોઈએ.

પ્રસ્વેદમલદુર્ગન્ધકણ્ડૂ કુષ્ઠહરં પરમ્ । ગચ્છતિ સ્ત્રીશતં રુદ્ર બન્ધ્યાપિ લભતે સુતમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

આ તેલ પસીનો, ગંદકી, દુર્ગંધ, ખંજવાળ અને ચામડીના રોગોમાં ઉત્તમ છે; હે રુદ્ર! સ્ત્રી—even બાંઝ હોય તો પણ—સો રાતે ઉપયોગથી સંતાન પામે છે.

યવાની ચિત્રકં ધાન્યં ત્ર્યૂષણં જીરકં તથા । સૌવર્ચલં વિડગઞ્ચ પિપ્પલીમૂલરાજિકમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

યવાણી, ચિત્રક, ધાણાં, ત્ર્યુષણ, જીરૂ, સૌવાર્ચળ મીઠું, વિદંગ, પીપળમૂળ અને રાઈ—

એભિઃ પચેદ્રઘૃતપ્રસ્થં જલપ્રસ્થાષ્ટસંયુતમ્ । તથાર્ઽશોગુલ્મશ્વયથું હન્તિ વહ્નિં કરોતિ વૈ ॥ ૧,૧૯૨.

આ બધાંને લઈને એક પ્રસ્થ ઘી અને આઠ ગણું પાણી ઉમેરી રાંધવું; એ અર્જ, ગુલ્મ, શ્વયથુ નાશ કરે છે અને અગ્નિ પ્રજ્વલિત કરે છે.

મરિચં ત્રિવૃતં કુષ્ઠં હરિતાલં મનઃ શિલા । દેવદારુ હરિદ્રે દ્વે કુષ્ઠં માંસી ચ ચન્દનમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

મરી, ત્રિવૃત, કુઠ, હરિતાળ, મન:શિલા, દેવદારો, બે જાતની હળદર, કુઠ, માંસી અને ચંદન—

વિશાલા કરવીરઞ્ચ અર્કક્ષીરં શકૃદ્રસઃ । એષાઞ્ચ કાર્ષિકો ભાગો વિષસ્યાર્ધપલં ભવેત્ત્ ॥ ૧,૧૯૨.

વિશાળા, કરવીર, અર્કનું દૂધ, ગાયના છાણનો રસ—દરેકનું એક કાર્ષ અને ઝેરનું અડધું પલ—

પ્રસ્થં સટુકતૈલસ્ય ગોમૂત્રેઽષ્ટગુણે પચેત્ । મૃત્પાત્રે લોહપાત્રે વા શનૈર્મૃદ્વગ્નિના પચેત્ ॥ ૧,૧૯૨.

એક પ્રસ્થ રાયડાનું તેલ અને આઠ ગણું ગૌમૂત્ર લઈ, માટીના કે લોખંડના વાસણમાં ધીમી આંચે પકાવવું.

પામા વિચર્ચિકા ચૈવ દદ્રુર્વિસ્ફોચકાનિચ । અભ્યઙ્ગેન પ્રણશ્યન્તિ કોમલત્વઞ્ચ જાયતે ॥ ૧,૧૯૨.

પામા, વિચર્ચિકા, દાદ અને ફોડા—આ તેલ લગાડવાથી નાશ પામે છે અને ત્વચા નરમ બને છે.

પ્રભૂતાન્યપિ શ્વિત્રાણિ તૈલેનાનેન મર્દયેત્ । ચિરોત્થિતમપિ શ્વિત્રં વિનષ્ટં તત્ક્ષણાદ્ભવેત્ ॥ ૧,૧૯૨.

ઘણા શ્વિત્ર રોગો પર આ તેલથી મલિશ કરવું; વર્ષોથી રહેલું શ્વિત્ર પણ તરત જ દૂર થાય છે.

પટોલપત્રં કટુકા મઞ્જિષ્ઠા શારિવા નિશા । જાતીશમીનિમ્બપત્રં મધુકં ક્વથિતં ઘૃતમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

પટોળના પાન, કટુકા, મંજિષ્ઠા, શારિવા, નિશા, જાતી, ઇશામી, નીમના પાન અને યષ્ટિમધુ—આ બધું ઘીમાં ઉકાળવું.