ગરુડપુરાણમ્

દંશસ્થાનં વૃશ્ચિકસ્ય શુણ્ઠી તગરસંયુતા । નશ્યેન્મધુમક્ષિકાયા એતેષાં લેપતો વિષમ્ ॥ ૧,૧૯૧.

વૃશ્ચિકના દંશના સ્થાન પર સુંઠ અને તગર લગાડવાથી મધમાખીના ઝેરનો નાશ થાય છે; આ બધાનો લેપ ઝેર દૂર કરે છે.

શતપુષ્પા સૈન્ધવઞ્ચ સાજ્યં વા તેન લેપયેત્ । શિરીષસ્ય તુ બીજંવૈ સિદ્ધ ક્ષીરેણ ઘર્ષિતમ્ ॥ ૧,૧૯૧.

શતપુષ્પા, સૈંધવ અને ઘીનું લપસ લગાડવું જોઈએ; અને શિરીષના બીજને દૂધમાં ઘસીને તૈયાર કરવું.

તલ્લેપેન મહાદેવ નશ્યેત્કુક્કુરજં વિષમ્ । જ્વલિતાગ્નિર્વારિસેકો તથા દર્દુરજં વિષમ્ ॥ ૧,૧૯૧.

આ લપસ લગાડવાથી, હે મહાદેવ, કૂતરાના દંશનું ઝેર નાશ પામે છે; અને અગ્નિમાં ગરમ કરેલું પાણી છાંટવાથી દેડકાના ઝેર પણ દૂર થાય છે.

ધત્તૂરકરસોન્મિશ્રં ક્ષીરાદ્યગુડપાનતઃ । શૂનાં વિષં વિનશ્યેત્તુ શશાઙ્કાઙ્કિતશેખર ॥ ૧,૧૯૧.

જો ઘા માંનું ઝેર ધત્તૂરા અને રાઈ સાથે મિક્સ થાય અને પછી દૂધ કે ગોળ પીવડાવવામાં આવે, તો, ચંદ્રમૌળી, એ ઝેર નાશ પામે છે.

વટનિમ્બશમીનાઞ્ચ વલ્કલૈઃ ક્વથિતં જલમ્ । તત્સેકાન્મુખદન્તાનાં નશ્યેદ્વૈ વિષવેદના ॥ ૧,૧૯૧.

વટ, નીમ અને શમીના છાલનું પાણી ઉકાળી ને, એ પાણીથી મોઢું અને દાંત ધોઈએ તો ઝેરનું દુઃખ દૂર થાય છે.

લેપનાદ્દેવદારોશ્ચ ગૈરિકસ્ય ચ લેપનાત્ । નાગેશ્વરો દરિદ્રે દ્વે તથા મઞ્જિષ્ઠકા હર । એભિર્લેપાદ્વિનશ્યેત્તુ લૂતાવિષમુમાપતે ॥ ૧,૧૯૧.

દેવદારુ કે ગેરુનું લેપ, અથવા નાગકેસર, દરિદ્રા અને મંજિષ્ઠાનું લેપ લગાવવાથી, ઉમાપતિ, જીવાતના ઝેરનો અસર નાશ પામે છે.

કરઞ્જસ્ય તુ બીજાનિ વરુણચ્છદમેવ ચ । તિલાશ્ચ સર્ષપા હન્યુર્વિષં વૈ નાત્ર સંશયઃ ॥ ૧,૧૯૧.

કરંજના બીજ, વરુણની છાલ, તલ અને રાઈ—આ બધાં ઝેરને અવશ્ય નાશ કરે છે, એમાં કોઈ શંકા નથી.

ઘૃતં કુમારીપત્રં વૈ દત્તં સલવણં હર । તુરઙ્ગમશરીરાણાં કણ્ડૂર્નશ્યેદ્દશાહતઃ ॥ ૧,૧૯૧.

ઘી, કુમારીના પાન અને મીઠું મિક્સ કરીને આપવાથી, ઘોડાની દાઝથી થયેલી ખંજવાળ દૂર થાય છે.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૧૯૨ હરિરુવાચ । ચિત્રકસ્યાષ્ટભાગાશ્ચ શૂરણસ્ય ચ ષોડશ । શુણ્ઠ્યા ભાગાશ્ચ ચત્વારો મરિચાનાં દ્વયં તથા ॥ ૧,૧૯૨.

હરિ બોલ્યા: ચિત્રકના આઠ ભાગ, શૂરણના સોળ ભાગ, સુંઠના ચાર ભાગ અને મરીના બે ભાગ લો.

ત્રિતયં પિપ્પલીમૂલં વિડઙ્ગાનાં ચતુષ્ટયમ્ । અષ્ટૌ મુશલિકાભાગાસ્ત્રિફલાયાશ્ચતુષ્ટયમ્ । દ્વિગુણેન ગુડેનૈષાં મોદકાનિહ કારયેત્ ॥ ૧,૧૯૨.

પિપ્પલીમૂળના ત્રણ ભાગ, વિદંગના ચાર, મુશળીના આઠ અને ત્રિફળાના ચાર ભાગ ઉમેરો; પછી એ બધુંના બે ગણી જેઠલી ગોળ સાથે લાડુ બનાવો.

તદ્ભક્ષણમજીર્ણં હિ પાણ્ડુરોગઞ્જ કામલમ્ । અતીસારાંશ્ચ મન્દાગ્નિં પ્લીહાઞ્ચૈવ નિવારયેત્ ॥ ૧,૧૯૨.

આ લાડુ ખાવાથી અજિરણ, પાંડુ, કામળો, अतિસાર, અળસું પાચન અને પળીના રોગ દૂર થાય છે.

બિલ્વાગ્નિમન્થઃ શ્યોનાકપાટલાપારિભદ્રકમ્ । પ્રસારણ્યશ્વગન્ધા ચ બૃહતી કણ્ટકારિકા ॥ ૧,૧૯૨.

બિલ્વ, અગ્નિમંઠ, શ્યોનાક, પાટલ, પારિભદ્ર, પ્રસારણી, અશ્વગંધા, બૃહતી અને કંટકારી—

બલા ચાતિબલા રાસ્ના શ્વદંષ્ટ્રા ચ પુનર્નવા । એરણ્ડઃ શારિવા પર્ણો ગુડૂચી કપિકચ્છુકા ॥ ૧,૧૯૨.

બલા, અતિબલા, રસ્ના, શ્વદંષ્ટ્રા, પુનર્નવા, એરંડ, શારિવા, પર્ણ, ગુડૂચી અને કપિકચ્છુ—

એષાં દશપલાન્ભાગાન્ક્વાથયેત્સલિલેઽમલે । તેન પાદાવશેષેણ તૈલપાત્રે વિપાચયેત્ ॥ ૧,૧૯૨.

આ બધાંના દસ-દસ પળા લઈ, શુદ્ધ પાણીમાં ઉકાળો અને ચોથાઈ બાકી રહે ત્યારે તે તેલમાં પકાવો.

આજં વા યદિ ગવ્યં ક્ષીરં દત્ત્વા ચતુર્ગુણમ્ । શતાવરીં સૈન્ધવઞ્ચ તૈલતુલ્યં પ્રદાપયેત્ ॥ ૧,૧૯૨.

પછી એ તેલમાં ચાર ગણી બकरीનું કે ગાયનું દૂધ અને જેટલું તેલ એટલી શતાવરી અને સૈંધવ મિક્સ કરો.

દ્રવ્યાણિયાનિ પેષ્યાણિ તાનિ વક્ષ્યામિ તચ્છૃણુ । શતપુષ્પા દેવદારુર્બલા પર્ણો વચાગુરુ ॥ ૧,૧૯૨.

હવે જે દવાઓ પીસવાની છે, એ કહું છું, સાંભળો: શતપુષ્પા, દેવદારુ, બલા, પર્ણ, વચા અને અગરુ.

કુષ્ઠં માંસી સૈન્ધવઞ્ચ પલમેકં પુનર્નવા । પાને નસ્યે તથાભ્યઙ્ગે તૈલમેતત્પ્રદાપયેત્ ॥ ૧,૧૯૨.

કુષ્ઠ, માંસી, સૈંધવ—એક પળા જેટલું અને પુનર્નવા—આ બધું તેલમાં મિક્સ કરો; એ તેલ પીવા, નાસ્ય અને મલિશ માટે ઉપયોગી છે.

હૃચ્છૂલં પાર્શ્વશૂલઞ્ચ ગણ્ડમાલાઞ્ચ નાશયેત્ । અપસ્મારં વાતરક્તં વપુષ્માંશ્ચ પુમાન્ભવેત્ ॥ ૧,૧૯૨.

આ તેલથી હૃદયનું દુઃખ, પાશ્વનું દુઃખ, ગાંઠો, અપસ્માર, वातરક્ત દૂર થાય છે અને પુરુષ બળવાન બને છે.

ગર્ભમશ્વતરી વિન્દ્યાત્કિં પુનર્માનુષી હર । અશ્વાનાં વાતભગ્નાનાં કુઞ્જરાણાં નૃણાં તથા । તૈલમેતત્પ્રયોક્તવ્યં સર્વવાતવિકારિણામ્ ॥ ૧,૧૯૨.

જ્યારે એ તેલ ખચ્ચરનું ગર્ભ રાખી શકે, તો સ્ત્રીનું તો અવશ્ય રાખશે, હરા! ઘોડા, હાથી અને માણસ—allનાં વાયુના રોગોમાં આ તેલ ઉપયોગી છે.

હિઙ્ગુતુમ્બુરુશુણ્ઠીભિઃ સિદ્ધં તૈલન્તુ સાર્ષપમ્ । એતદ્ધિ પુરણં શ્રેષ્ઠં કર્ણશૂલાપહં પરમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

હિંગ, તુંબુરુ અને સુંઠથી તૈયાર કરેલું તેલ, ખાસ કરીને રાઈનું તેલ, શ્રેષ્ઠ અને જૂનું ઉપાય છે અને કાનના દુઃખને દૂર કરે છે.

શુષ્કમૂલકશુણ્ઠીનાં ક્ષારો હિઙ્ગુલનાગરમ્ । તક્રં ચતુર્ગુણં દદ્યાત્તૈલમેતદ્વિપાચયેત્ ॥ ૧,૧૯૨.

સૂકું મૂળો, સુંઠ, ક્ષાર, હિંગ, સિન્ધૂર અને આદુ—આ બધુંમાં ચાર ગણી છાસ ઉમેરીને તેલ તૈયાર કરો.

બાધિર્યં કર્ણશૂલઞ્ચ પૂયસ્ત્રાવઞ્ચ કર્ણયોઃ । ક્રિમયશ્ચ વિનશ્યન્તિ તૈલસ્યાસ્ય પ્રપૂરણાત્ ॥ ૧,૧૯૨.

બહેરાપણું, કાનમાં દુખાવો, કાનમાંથી પુંસ નીકળવું અને કાનના કીડા—all આ તેલ નાખવાથી દૂર થાય છે.

શુષ્કમૂલકશુણ્ઠીનાં ક્ષારો હિઙ્ગુલનાગરમ્ । શતપુષ્પા વચા કુષ્ઠં દારુશિગ્રુરસાઞ્જનમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

સૂકું મૂળો, સૂકી સૂંઠ, ખાર, હીંગુલ, પીપળ, સુવા, વચ, કુઠ, દેવદારુ અને અંજણનો રસ—

સૌવર્ચલં યવક્ષારં સામુદ્રં સૈન્ધવં તથા । ગ્રન્થિકં વિડમુસ્તં ચ મધુ શુક્તં ચતુર્ગુણમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

સૌવાર્ચળ મીઠું, જૌનું ખાર, સૈંધવ મીઠું, ગ્રંથિકા, વિદંગ, મુસ્તા, મધ અને ચાર ગણું ખાટું છાશ—

માતુલુઙ્ગરસશ્ચૈવ કદલીરસ એવ ચ । તૈલમેભિર્વિપક્તવ્યં કર્ણશૂલાપહં પરમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

માતુલુંગનો રસ અને કેળાનું રસ પણ—આ બધાંને તેલમાં પકાવવું જોઈએ; એ કાનના દુખાવામાં ઉત્તમ ઔષધ છે.

બાધિર્યં કર્ણનાદશ્ચ પૂયસ્ત્રાવશ્ચ દારુણમ્ । પૂરણાદસ્ય તૈલસ્ય ક્રિમયઃ કર્ણયોર્હર ॥ ૧,૧૯૨.

બહેરાપણું, કાનમાં અવાજ, ભારે પુંસ નીકળવું અને કાનના કીડા—આ તેલ નાખવાથી દૂર થાય છે.

સદ્યો વિનાશમાયાન્તિ શશાઙ્કકૃતશેખર । ક્ષારતૈલમિદં શ્રેષ્ઠં મુખદન્તમલાપહમ્ ॥ ૧,૧૯૨.

આ બધું તરત જ નાશ પામે છે, ચંદ્રશેખર! આ ખારવાળું તેલ શ્રેષ્ઠ છે અને મોઢા તથા દાંતની મેલ દૂર કરે છે.

ચન્દનં કુઙ્કુમં માંસી કર્પૂરં જાતિપત્રિકા । જાતીકઙ્કોલપૂગાનાં લવઙ્ગસ્ય ફલાનિ ચ ॥ ૧,૧૯૨.

ચંદન, કુંકુમ, માંસી, કપૂર, જાતીપત્ર, જાતી, કંકોલ, પૂગફળ અને લવિંગના ફળ—

અગુરૂણિ ચ કસ્તૂરી કુષ્ઠં તગરપાદિકા । ગોરોચના પ્રિયઙ્ગુશ્ચ બલા ચૈવ તથા નખી ॥ ૧,૧૯૨.

અગરૂ, કસ્તૂરી, કુઠ, તગર, ગોરોચન, પ્રિયંગુ, બલા અને નખી—