ગરુડપુરાણમ્

તણ્ડુલીયકમૂલં ચ પિષ્ટં તણ્ડુલવારિણા । ઘૃતેન સહ પીતન્તુ હરેત્સર્વાવિષાણિ ચ ॥ ૧,૧૯૧.

તંડુલિયાના મૂળને ભાતના પાણી સાથે પીસી, ઘી સાથે પીવાથી બધા પ્રકારના ઝેર નાશ પામે છે.

નીલીલજ્જાલુકામૂલં પિષ્ટં તણ્ડુલવારિણા । પીતં તદ્દંશકવિષં નશ્યેદેકેન વોભયોઃ ॥ ૧,૧૯૧.

નીલી અને લજ્જાળુનું મૂળ ભાતના પાણી સાથે પીસી, એક જ વાર પીવાથી બંને પ્રકારના દંશના ઝેરનો નાશ થાય છે.

કૂષ્માણ્ડકસ્ય સ્વરસઃ સગુડઃ સહશર્કરઃ । પીતઃ સદુગ્ધો હન્યાચ્ચ દંશકસ્યવિષં ચ વૈ ॥ ૧,૧૯૧.

કુષ્માંડનો તાજો રસ, ગોળ અને ખાંડ સાથે, દૂધમાં મિક્સ કરીને પીવાથી દંશનું ઝેર નાશ પામે છે.

તથા કોદ્રવમૂલસ્ય મોહસ્ય હર એવ ચ । યષ્ટીમધુસમાયુક્તા તથા પીતા ચ શર્કરા ॥ ૧,૧૯૧.

એ જ રીતે, કોદ્રવનું મૂળ યષ્ટીમધુ અને ખાંડ સાથે પીવાથી મોહ દૂર થાય છે.

સદુગ્ધા ચ ત્રિરાત્રેણ મૂષકાનાં વિષં હરેત્ । ચુલુકત્રયપાનાચ્ચ વારિણઃ શીતલસ્ય વૈ ॥ ૧,૧૯૧.

ત્રણ રાત સુધી દૂધ સાથે પીવાથી ઉંદરના ઝેરનો નાશ થાય છે; અથવા ત્રણ વખત ઠંડું પાણી પીવાથી પણ એ અસર થાય છે.

તામ્બૂલદગ્ધમુખસ્ય લાલાસ્ત્રાવો વિનશ્યતિ । ઘૃતં સશર્કરં ષીત્વા મદ્યપાનમદો ન વૈ ॥ ૧,૧૯૧.

પાનથી મોઢું બળી ગયું હોય તો, ઘી અને ખાંડ પીવાથી લાળ વહી જતી બંધ થાય છે; અને દારૂ પીવાથી થતો નશો પણ આવતો નથી.

કૃષ્ણાઙ્કોલસ્ય મૂલેન પીતં સુક્વથિતં જલમ્ । તતો નશ્યદ્ગરવિષં ત્રિરાત્રેણ મહેશ્વર ॥ ૧,૧૯૧.

કૃષ્ણાંકોલનું મૂળ ઉકાળી, એ પાણી પીવાથી ત્રણ રાતમાં ગરસનું ઝેર નાશ પામે છે, હે મહેશ્વર.

ઉષ્ણં ગવ્યઘૃતં ચૈવ સૈન્ધવેન સમન્વિતમ્ । નાશયેત્તન્મહાદેવ વેદનાં વૃશ્ચિકોદ્ભવામ્ ॥ ૧,૧૯૧.

ગાયનું ગરમ ઘી અને સૈંધવ મીઠું સાથે પીવાથી, વૃશ્ચિકના દંશથી થતો દુઃખ નાશ પામે છે, હે મહાદેવ.

કુસુભં કઙ્કુમઞ્ચૈવ હરિતાલં મનઃ શિલા । કરઞ્જં પિષિતં ચૈવ હ્યર્કમૂલં ચ શઙ્કર ॥ ૧,૧૯૧.

કુસુભ, કુંકુમ, હરિતાળ, મન:શિલા, કરંજ અને અર્કમૂળ પીસીને, હે શંકર—

વિષંનૃણાં વિનશ્યેત્તુ એતેષાં ભક્ષણાચ્છિવ । દીપતૈલપ્રદાનાચ્ચ દંશૈરાકીટજૈઃ શિવ । ખર્જૂરકવિષં નશ્યેત્તદા વૈ નાત્ર સંશયઃ ॥ ૧,૧૯૧.

આ બધું ખાવાથી માનવીના શરીરમાંનું ઝેર નાશ પામે છે, હે શિવ. દીવાના તેલનો લેપ કરવાથી કીટના દંશનું ઝેર પણ દૂર થાય છે. ખજુરાનું ઝેર પણ નિશ્ચયે નાશ પામે છે.

દંશસ્થાનં વૃશ્ચિકસ્ય શુણ્ઠી તગરસંયુતા । નશ્યેન્મધુમક્ષિકાયા એતેષાં લેપતો વિષમ્ ॥ ૧,૧૯૧.

વૃશ્ચિકના દંશના સ્થાન પર સુંઠ અને તગર લગાડવાથી મધમાખીના ઝેરનો નાશ થાય છે; આ બધાનો લેપ ઝેર દૂર કરે છે.

શતપુષ્પા સૈન્ધવઞ્ચ સાજ્યં વા તેન લેપયેત્ । શિરીષસ્ય તુ બીજંવૈ સિદ્ધ ક્ષીરેણ ઘર્ષિતમ્ ॥ ૧,૧૯૧.

શતપુષ્પા, સૈંધવ અને ઘીનું લપસ લગાડવું જોઈએ; અને શિરીષના બીજને દૂધમાં ઘસીને તૈયાર કરવું.

તલ્લેપેન મહાદેવ નશ્યેત્કુક્કુરજં વિષમ્ । જ્વલિતાગ્નિર્વારિસેકો તથા દર્દુરજં વિષમ્ ॥ ૧,૧૯૧.

આ લપસ લગાડવાથી, હે મહાદેવ, કૂતરાના દંશનું ઝેર નાશ પામે છે; અને અગ્નિમાં ગરમ કરેલું પાણી છાંટવાથી દેડકાના ઝેર પણ દૂર થાય છે.

ધત્તૂરકરસોન્મિશ્રં ક્ષીરાદ્યગુડપાનતઃ । શૂનાં વિષં વિનશ્યેત્તુ શશાઙ્કાઙ્કિતશેખર ॥ ૧,૧૯૧.

જો ઘા માંનું ઝેર ધત્તૂરા અને રાઈ સાથે મિક્સ થાય અને પછી દૂધ કે ગોળ પીવડાવવામાં આવે, તો, ચંદ્રમૌળી, એ ઝેર નાશ પામે છે.

વટનિમ્બશમીનાઞ્ચ વલ્કલૈઃ ક્વથિતં જલમ્ । તત્સેકાન્મુખદન્તાનાં નશ્યેદ્વૈ વિષવેદના ॥ ૧,૧૯૧.

વટ, નીમ અને શમીના છાલનું પાણી ઉકાળી ને, એ પાણીથી મોઢું અને દાંત ધોઈએ તો ઝેરનું દુઃખ દૂર થાય છે.

લેપનાદ્દેવદારોશ્ચ ગૈરિકસ્ય ચ લેપનાત્ । નાગેશ્વરો દરિદ્રે દ્વે તથા મઞ્જિષ્ઠકા હર । એભિર્લેપાદ્વિનશ્યેત્તુ લૂતાવિષમુમાપતે ॥ ૧,૧૯૧.

દેવદારુ કે ગેરુનું લેપ, અથવા નાગકેસર, દરિદ્રા અને મંજિષ્ઠાનું લેપ લગાવવાથી, ઉમાપતિ, જીવાતના ઝેરનો અસર નાશ પામે છે.

કરઞ્જસ્ય તુ બીજાનિ વરુણચ્છદમેવ ચ । તિલાશ્ચ સર્ષપા હન્યુર્વિષં વૈ નાત્ર સંશયઃ ॥ ૧,૧૯૧.

કરંજના બીજ, વરુણની છાલ, તલ અને રાઈ—આ બધાં ઝેરને અવશ્ય નાશ કરે છે, એમાં કોઈ શંકા નથી.

ઘૃતં કુમારીપત્રં વૈ દત્તં સલવણં હર । તુરઙ્ગમશરીરાણાં કણ્ડૂર્નશ્યેદ્દશાહતઃ ॥ ૧,૧૯૧.

ઘી, કુમારીના પાન અને મીઠું મિક્સ કરીને આપવાથી, ઘોડાની દાઝથી થયેલી ખંજવાળ દૂર થાય છે.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૧૯૨ હરિરુવાચ । ચિત્રકસ્યાષ્ટભાગાશ્ચ શૂરણસ્ય ચ ષોડશ । શુણ્ઠ્યા ભાગાશ્ચ ચત્વારો મરિચાનાં દ્વયં તથા ॥ ૧,૧૯૨.

હરિ બોલ્યા: ચિત્રકના આઠ ભાગ, શૂરણના સોળ ભાગ, સુંઠના ચાર ભાગ અને મરીના બે ભાગ લો.

ત્રિતયં પિપ્પલીમૂલં વિડઙ્ગાનાં ચતુષ્ટયમ્ । અષ્ટૌ મુશલિકાભાગાસ્ત્રિફલાયાશ્ચતુષ્ટયમ્ । દ્વિગુણેન ગુડેનૈષાં મોદકાનિહ કારયેત્ ॥ ૧,૧૯૨.

પિપ્પલીમૂળના ત્રણ ભાગ, વિદંગના ચાર, મુશળીના આઠ અને ત્રિફળાના ચાર ભાગ ઉમેરો; પછી એ બધુંના બે ગણી જેઠલી ગોળ સાથે લાડુ બનાવો.

તદ્ભક્ષણમજીર્ણં હિ પાણ્ડુરોગઞ્જ કામલમ્ । અતીસારાંશ્ચ મન્દાગ્નિં પ્લીહાઞ્ચૈવ નિવારયેત્ ॥ ૧,૧૯૨.

આ લાડુ ખાવાથી અજિરણ, પાંડુ, કામળો, अतિસાર, અળસું પાચન અને પળીના રોગ દૂર થાય છે.

બિલ્વાગ્નિમન્થઃ શ્યોનાકપાટલાપારિભદ્રકમ્ । પ્રસારણ્યશ્વગન્ધા ચ બૃહતી કણ્ટકારિકા ॥ ૧,૧૯૨.

બિલ્વ, અગ્નિમંઠ, શ્યોનાક, પાટલ, પારિભદ્ર, પ્રસારણી, અશ્વગંધા, બૃહતી અને કંટકારી—

બલા ચાતિબલા રાસ્ના શ્વદંષ્ટ્રા ચ પુનર્નવા । એરણ્ડઃ શારિવા પર્ણો ગુડૂચી કપિકચ્છુકા ॥ ૧,૧૯૨.

બલા, અતિબલા, રસ્ના, શ્વદંષ્ટ્રા, પુનર્નવા, એરંડ, શારિવા, પર્ણ, ગુડૂચી અને કપિકચ્છુ—

એષાં દશપલાન્ભાગાન્ક્વાથયેત્સલિલેઽમલે । તેન પાદાવશેષેણ તૈલપાત્રે વિપાચયેત્ ॥ ૧,૧૯૨.

આ બધાંના દસ-દસ પળા લઈ, શુદ્ધ પાણીમાં ઉકાળો અને ચોથાઈ બાકી રહે ત્યારે તે તેલમાં પકાવો.

આજં વા યદિ ગવ્યં ક્ષીરં દત્ત્વા ચતુર્ગુણમ્ । શતાવરીં સૈન્ધવઞ્ચ તૈલતુલ્યં પ્રદાપયેત્ ॥ ૧,૧૯૨.

પછી એ તેલમાં ચાર ગણી બकरीનું કે ગાયનું દૂધ અને જેટલું તેલ એટલી શતાવરી અને સૈંધવ મિક્સ કરો.

દ્રવ્યાણિયાનિ પેષ્યાણિ તાનિ વક્ષ્યામિ તચ્છૃણુ । શતપુષ્પા દેવદારુર્બલા પર્ણો વચાગુરુ ॥ ૧,૧૯૨.

હવે જે દવાઓ પીસવાની છે, એ કહું છું, સાંભળો: શતપુષ્પા, દેવદારુ, બલા, પર્ણ, વચા અને અગરુ.

કુષ્ઠં માંસી સૈન્ધવઞ્ચ પલમેકં પુનર્નવા । પાને નસ્યે તથાભ્યઙ્ગે તૈલમેતત્પ્રદાપયેત્ ॥ ૧,૧૯૨.

કુષ્ઠ, માંસી, સૈંધવ—એક પળા જેટલું અને પુનર્નવા—આ બધું તેલમાં મિક્સ કરો; એ તેલ પીવા, નાસ્ય અને મલિશ માટે ઉપયોગી છે.

હૃચ્છૂલં પાર્શ્વશૂલઞ્ચ ગણ્ડમાલાઞ્ચ નાશયેત્ । અપસ્મારં વાતરક્તં વપુષ્માંશ્ચ પુમાન્ભવેત્ ॥ ૧,૧૯૨.

આ તેલથી હૃદયનું દુઃખ, પાશ્વનું દુઃખ, ગાંઠો, અપસ્માર, वातરક્ત દૂર થાય છે અને પુરુષ બળવાન બને છે.

ગર્ભમશ્વતરી વિન્દ્યાત્કિં પુનર્માનુષી હર । અશ્વાનાં વાતભગ્નાનાં કુઞ્જરાણાં નૃણાં તથા । તૈલમેતત્પ્રયોક્તવ્યં સર્વવાતવિકારિણામ્ ॥ ૧,૧૯૨.

જ્યારે એ તેલ ખચ્ચરનું ગર્ભ રાખી શકે, તો સ્ત્રીનું તો અવશ્ય રાખશે, હરા! ઘોડા, હાથી અને માણસ—allનાં વાયુના રોગોમાં આ તેલ ઉપયોગી છે.