ગરુડપુરાણમ્

ચૂર્ણમામલકં સેવ્યં પીતં ગવ્યપયોઽન્વિતમ્ । મનઃ શિલા બલામૂલં કોલપણ ચ ગુગ્ગુલુઃ ॥ ૧,૧૯૦.

આમળાનું ચૂર્ણ ગાયના દૂધ સાથે, મન:શિલા, બલાનું મૂળ, કોલપણ અને ગુગ્ગળ સાથે પીવાથી લાભ થાય છે.

જાતિપત્રં કોલપત્રં તથા ચૈવ મનઃ શિલા । એભિશ્ચૈવ કૃતા વર્તિર્બદર્યગ્નૌ મહેશ્વર । ધૂમપાનં કાસહરં નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥ ૧,૧૯૦.

જાતીપાન, કોલપાન અને મન:શિલાથી વટ્ટી બનાવી, બોરના લાકડાની આગમાં ધૂપ આપીને તેનો ધૂમ્રપાન કરવાથી, હે મહેશ્વર, ખાંસી દૂર થાય છે — તેમાં શંકા નથી.

ત્રિફલાપિપ્પલીચૂર્ણં ભક્ષિતં મધુનાયુતમ્ । ભોજનાદૌ હિ સમધુ પિપાસાજ્વ(ત્વ)રિતં હરેત્ ॥ ૧,૧૯૦.

ત્રિફળા અને પિપ્પલીનું ચૂર્ણ મધ સાથે ભોજન પહેલાં પીવાથી તરસ અને તાવ દૂર થાય છે.

બિલ્વમૂલઞ્ચ સમધુગુડૂચીક્વથિતં જલમ્ । પીતં હરેચ્ચ ત્રિવધં છર્દિં નૈવાત્રસંશયઃ । પીતા દૂર્વા છર્દિનુત્સ્યાત્પિષ્ટાતણ્ડુલવારિણા ॥ ૧,૧૯૦.

બિલ્વનું મૂળ, મધ અને ગુડૂચી પાણીમાં ઉકાળી પીવાથી ત્રણ પ્રકારની ઉલટી દૂર થાય છે — તેમાં શંકા નથી; દુર્વા તાંદળના પાણીમાં પીસીને પીવાથી પણ ઉલટી દૂર થાય છે.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૧૯૧ હરિરુવાચ । પુનર્નવાયા મૂલઞ્ચ શ્વેતં પુષ્યે સમાહૃતમ્ । વારિ પીતં તસ્ય પાર્શ્વ ભવનેષુ ન પન્નગાઃ ॥ ૧,૧૯૧.

શ્રીહરિ કહે છે: પુષ્ય નક્ષત્રમાં લવાયેલું સફેદ પુનર્નવાની મૂળ, તેનું પાણી પીવાથી ઘરમાં ક્યારેય સાપ નથી આવતાં.

તાર્ક્ષ્યમૂર્તિં વહેદ્યો વૈ ભલ્લૂકદન્તનિર્મિતામ્ । સ પન્નગૈર્ન દૃશ્યેત યાવજ્જીવં વૃષધ્વજ ॥ ૧,૧૯૧.

જ્યારે સુધી વૃષધ્વજ ભગવાન જીવતા રહે, ત્યાં સુધી ભલ્લૂકના દાંતથી બનેલી તાર્ક્ષ્યમૂર્તિ સાથે રાખનારને સાપો દેખાતા નથી.

પિબેચ્છલ્મલિમૂલં યઃ પુષ્યર્ક્ષે રુદ્ર વારિણા । તસ્મિન્નપાસ્તદશના નાગાઃ સ્યુર્નાત્ર સંશયઃ ॥ ૧,૧૯૧.

જે વ્યક્તિ પુષ્ય નક્ષત્રમાં શલમલીનું મૂળ રુદ્રને અર્પિત પાણી સાથે પીવે છે, તેને સાપના દંશથી મુક્તિ મળે છે; આમાં કોઈ શંકા નથી.

પુષ્યે લજ્જાલુકામૂલે હસ્તબદ્ધે તુ પન્નગાન્ । ગૃહ્ણીયાલ્લેપતો વાપિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥ ૧,૧૯૧.

પુષ્ય નક્ષત્રમાં લજ્જાળુનું મૂળ હાથમાં બાંધવામાં આવે અથવા તેનો લેપ કરવામાં આવે તો, સાપોને નિર્ભયતાથી પકડી શકાય છે.

પુષ્યેશ્વેતાર્કમૂલન્તુ પીતં શીતેન વારિણા । નશ્યેતુ દંશકવિષં કરવીરાદિજં વિષમ્ ॥ ૧,૧૯૧.

પુષ્ય નક્ષત્રમાં એતાર્કનું મૂળ ઠંડા પાણી સાથે પીવામાં આવે તો, દંશ અને કરવીરથી થયેલું ઝેર નાશ પામે છે.

મહાકાલસ્ય વૈ મૂલં પિષ્ટં તત્કાઞ્જિકેન વૈ । વોડ્રાણાં ડુણ્ડુભાનાં ચ તલ્લોપો હરતે વિષમ્ ॥ ૧,૧૯૧.

મહાકાળનું મૂળ કાંજી સાથે પીસીને લપસ તરીકે લગાડવાથી વોડ્રા અને ડુંડુભા નામના જીવના ઝેરને દૂર કરે છે.

તણ્ડુલીયકમૂલં ચ પિષ્ટં તણ્ડુલવારિણા । ઘૃતેન સહ પીતન્તુ હરેત્સર્વાવિષાણિ ચ ॥ ૧,૧૯૧.

તંડુલિયાના મૂળને ભાતના પાણી સાથે પીસી, ઘી સાથે પીવાથી બધા પ્રકારના ઝેર નાશ પામે છે.

નીલીલજ્જાલુકામૂલં પિષ્ટં તણ્ડુલવારિણા । પીતં તદ્દંશકવિષં નશ્યેદેકેન વોભયોઃ ॥ ૧,૧૯૧.

નીલી અને લજ્જાળુનું મૂળ ભાતના પાણી સાથે પીસી, એક જ વાર પીવાથી બંને પ્રકારના દંશના ઝેરનો નાશ થાય છે.

કૂષ્માણ્ડકસ્ય સ્વરસઃ સગુડઃ સહશર્કરઃ । પીતઃ સદુગ્ધો હન્યાચ્ચ દંશકસ્યવિષં ચ વૈ ॥ ૧,૧૯૧.

કુષ્માંડનો તાજો રસ, ગોળ અને ખાંડ સાથે, દૂધમાં મિક્સ કરીને પીવાથી દંશનું ઝેર નાશ પામે છે.

તથા કોદ્રવમૂલસ્ય મોહસ્ય હર એવ ચ । યષ્ટીમધુસમાયુક્તા તથા પીતા ચ શર્કરા ॥ ૧,૧૯૧.

એ જ રીતે, કોદ્રવનું મૂળ યષ્ટીમધુ અને ખાંડ સાથે પીવાથી મોહ દૂર થાય છે.

સદુગ્ધા ચ ત્રિરાત્રેણ મૂષકાનાં વિષં હરેત્ । ચુલુકત્રયપાનાચ્ચ વારિણઃ શીતલસ્ય વૈ ॥ ૧,૧૯૧.

ત્રણ રાત સુધી દૂધ સાથે પીવાથી ઉંદરના ઝેરનો નાશ થાય છે; અથવા ત્રણ વખત ઠંડું પાણી પીવાથી પણ એ અસર થાય છે.

તામ્બૂલદગ્ધમુખસ્ય લાલાસ્ત્રાવો વિનશ્યતિ । ઘૃતં સશર્કરં ષીત્વા મદ્યપાનમદો ન વૈ ॥ ૧,૧૯૧.

પાનથી મોઢું બળી ગયું હોય તો, ઘી અને ખાંડ પીવાથી લાળ વહી જતી બંધ થાય છે; અને દારૂ પીવાથી થતો નશો પણ આવતો નથી.

કૃષ્ણાઙ્કોલસ્ય મૂલેન પીતં સુક્વથિતં જલમ્ । તતો નશ્યદ્ગરવિષં ત્રિરાત્રેણ મહેશ્વર ॥ ૧,૧૯૧.

કૃષ્ણાંકોલનું મૂળ ઉકાળી, એ પાણી પીવાથી ત્રણ રાતમાં ગરસનું ઝેર નાશ પામે છે, હે મહેશ્વર.

ઉષ્ણં ગવ્યઘૃતં ચૈવ સૈન્ધવેન સમન્વિતમ્ । નાશયેત્તન્મહાદેવ વેદનાં વૃશ્ચિકોદ્ભવામ્ ॥ ૧,૧૯૧.

ગાયનું ગરમ ઘી અને સૈંધવ મીઠું સાથે પીવાથી, વૃશ્ચિકના દંશથી થતો દુઃખ નાશ પામે છે, હે મહાદેવ.

કુસુભં કઙ્કુમઞ્ચૈવ હરિતાલં મનઃ શિલા । કરઞ્જં પિષિતં ચૈવ હ્યર્કમૂલં ચ શઙ્કર ॥ ૧,૧૯૧.

કુસુભ, કુંકુમ, હરિતાળ, મન:શિલા, કરંજ અને અર્કમૂળ પીસીને, હે શંકર—

વિષંનૃણાં વિનશ્યેત્તુ એતેષાં ભક્ષણાચ્છિવ । દીપતૈલપ્રદાનાચ્ચ દંશૈરાકીટજૈઃ શિવ । ખર્જૂરકવિષં નશ્યેત્તદા વૈ નાત્ર સંશયઃ ॥ ૧,૧૯૧.

આ બધું ખાવાથી માનવીના શરીરમાંનું ઝેર નાશ પામે છે, હે શિવ. દીવાના તેલનો લેપ કરવાથી કીટના દંશનું ઝેર પણ દૂર થાય છે. ખજુરાનું ઝેર પણ નિશ્ચયે નાશ પામે છે.

દંશસ્થાનં વૃશ્ચિકસ્ય શુણ્ઠી તગરસંયુતા । નશ્યેન્મધુમક્ષિકાયા એતેષાં લેપતો વિષમ્ ॥ ૧,૧૯૧.

વૃશ્ચિકના દંશના સ્થાન પર સુંઠ અને તગર લગાડવાથી મધમાખીના ઝેરનો નાશ થાય છે; આ બધાનો લેપ ઝેર દૂર કરે છે.

શતપુષ્પા સૈન્ધવઞ્ચ સાજ્યં વા તેન લેપયેત્ । શિરીષસ્ય તુ બીજંવૈ સિદ્ધ ક્ષીરેણ ઘર્ષિતમ્ ॥ ૧,૧૯૧.

શતપુષ્પા, સૈંધવ અને ઘીનું લપસ લગાડવું જોઈએ; અને શિરીષના બીજને દૂધમાં ઘસીને તૈયાર કરવું.

તલ્લેપેન મહાદેવ નશ્યેત્કુક્કુરજં વિષમ્ । જ્વલિતાગ્નિર્વારિસેકો તથા દર્દુરજં વિષમ્ ॥ ૧,૧૯૧.

આ લપસ લગાડવાથી, હે મહાદેવ, કૂતરાના દંશનું ઝેર નાશ પામે છે; અને અગ્નિમાં ગરમ કરેલું પાણી છાંટવાથી દેડકાના ઝેર પણ દૂર થાય છે.

ધત્તૂરકરસોન્મિશ્રં ક્ષીરાદ્યગુડપાનતઃ । શૂનાં વિષં વિનશ્યેત્તુ શશાઙ્કાઙ્કિતશેખર ॥ ૧,૧૯૧.

જો ઘા માંનું ઝેર ધત્તૂરા અને રાઈ સાથે મિક્સ થાય અને પછી દૂધ કે ગોળ પીવડાવવામાં આવે, તો, ચંદ્રમૌળી, એ ઝેર નાશ પામે છે.

વટનિમ્બશમીનાઞ્ચ વલ્કલૈઃ ક્વથિતં જલમ્ । તત્સેકાન્મુખદન્તાનાં નશ્યેદ્વૈ વિષવેદના ॥ ૧,૧૯૧.

વટ, નીમ અને શમીના છાલનું પાણી ઉકાળી ને, એ પાણીથી મોઢું અને દાંત ધોઈએ તો ઝેરનું દુઃખ દૂર થાય છે.

લેપનાદ્દેવદારોશ્ચ ગૈરિકસ્ય ચ લેપનાત્ । નાગેશ્વરો દરિદ્રે દ્વે તથા મઞ્જિષ્ઠકા હર । એભિર્લેપાદ્વિનશ્યેત્તુ લૂતાવિષમુમાપતે ॥ ૧,૧૯૧.

દેવદારુ કે ગેરુનું લેપ, અથવા નાગકેસર, દરિદ્રા અને મંજિષ્ઠાનું લેપ લગાવવાથી, ઉમાપતિ, જીવાતના ઝેરનો અસર નાશ પામે છે.

કરઞ્જસ્ય તુ બીજાનિ વરુણચ્છદમેવ ચ । તિલાશ્ચ સર્ષપા હન્યુર્વિષં વૈ નાત્ર સંશયઃ ॥ ૧,૧૯૧.

કરંજના બીજ, વરુણની છાલ, તલ અને રાઈ—આ બધાં ઝેરને અવશ્ય નાશ કરે છે, એમાં કોઈ શંકા નથી.

ઘૃતં કુમારીપત્રં વૈ દત્તં સલવણં હર । તુરઙ્ગમશરીરાણાં કણ્ડૂર્નશ્યેદ્દશાહતઃ ॥ ૧,૧૯૧.

ઘી, કુમારીના પાન અને મીઠું મિક્સ કરીને આપવાથી, ઘોડાની દાઝથી થયેલી ખંજવાળ દૂર થાય છે.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૧૯૨ હરિરુવાચ । ચિત્રકસ્યાષ્ટભાગાશ્ચ શૂરણસ્ય ચ ષોડશ । શુણ્ઠ્યા ભાગાશ્ચ ચત્વારો મરિચાનાં દ્વયં તથા ॥ ૧,૧૯૨.

હરિ બોલ્યા: ચિત્રકના આઠ ભાગ, શૂરણના સોળ ભાગ, સુંઠના ચાર ભાગ અને મરીના બે ભાગ લો.