ગરુડપુરાણમ્

કદલીક્ષારસંયુક્તહરિદ્રા સિધ્મકાપહા । રમ્ભાપામાર્ગયોઃ ક્ષાર એરણ્ડેન વિમિશ્રિતઃ । તદભ્યઙ્ગાન્મહાદેવ ! સદ્યઃ સિધ્મ વિનશ્યતિ ॥ ૧,૧૯૦.

કદળીની રાખમાં હળદર મિક્સ કરી લગાડવાથી સિધ્મક દૂર થાય છે; રંભા અને અપામારગની રાખને એરંડા સાથે મિક્સ કરી મસળવાથી, હે મહાદેવ, સિધ્મક તુરંત નાશ પામે છે.

કૂષ્માણ્ડનાલક્ષારશ્ચ સગોમૂત્રશ્ચ તત્ત્વતઃ । જલપિષ્ટા હરિદ્રા ચ સિદ્ધા મન્દાનલેનહિ ॥ ૧,૧૯૦.

કૂષ્માંડા અને નાળની રાખમાં ગૌમૂત્ર અને પાણીમાં પીસેલી હળદર, ધીમી આંચે તૈયાર કરી લેવાય તો તે અસરકારક છે.

માહિષેણ પુરીષેણ વેષ્ટિતા વૃષભધ્વજ । અસ્યા ઉદ્વર્તનં કુર્યાદઙ્ગસૌષ્ઠવમીશ્વર ॥ ૧,૧૯૦.

મહિષના લોટથી શરીર ઢાંકી મસળવાથી, હે વૃષભધ્વજ, અંગો મજબૂત બને છે, હે ઈશ્વર.

તિલસર્ષપસંયુક્તં હરિદ્રાદ્વયકુષ્ઠકમ્ । તેનોદ્વર્તિતદેહઃ સ્યાદ્દુર્ગન્ધઃ સુરભિઃ પુમાન્ ॥ ૧,૧૯૦.

તલ અને સરસવ સાથે હળદર મિક્સ કરી શરીર પર મસળવાથી, દુર્ગંધ વાળો માણસ પણ સુગંધિત બની જાય છે.

મનોહરશ્ચાનુદિનં દૂર્વાણાં કાકજઙ્ઘાયા । અર્જુનસ્ય તુ પુષ્પાણિ જમ્બૂપત્રયુતાનિ ચ । સલોધ્રાણિ ચ તલ્લેપો દેહદુર્ગન્ધતાં હરેત્ ॥ ૧,૧૯૦.

દરરોજ દુર્વા, કાકજંઘા અને અર્જુનના ફૂલો, જાંબુના ફળ અને લોધ્ર સાથે પીસીને લગાડવાથી શરીરની દુર્ગંધ દૂર થાય છે.

યુક્તં લોધ્રભવૈર્નોરૈશ્ચૂર્ણન્તુ કનકસ્ય ચ । તેનોદ્વર્તિતદેહસ્ય ન સ્યાદ્ગ્રીષ્મપ્રબાધિકા ॥ ૧,૧૯૦.

લોધ્ર, ભવ અને નોરાની ચૂર્ણ અને સોનાનું ચૂર્ણ મસળવાથી, ઉનાળાની તકલીફ થતી નથી.

દુગ્ધેનોષસિ સેકશ્ચ ઘર્મદોષશ્ચ નશ્યતિ । કાકજઙ્ઘોદ્વર્તનન્તુ હ્યઙ્ગરાગકરં ભવેત્ ॥ ૧,૧૯૦.

રાત્રે દૂધ છાંટવાથી ગરમીના દોષ દૂર થાય છે; કાકજંઘાથી મસળવાથી શરીરે સુગંધ આવે છે.

મધુયષ્ટી શર્કરા ચ વાસકસ્ય રસો મધુ । એતત્પીતં રક્તપિત્તકામલાપાણ્ડુરોગનુત્ ॥ ૧,૧૯૦.

મધુયષ્ટિ, ખાંડ, વસકાનો રસ અને મધ પીવાથી રક્તપિત્ત, કામલા અને પાંડુ રોગ દૂર થાય છે.

રક્તપિત્તં હરેત્પીતો વાસકસ્ય રસો મધુ । પ્રાતઃ કાલે તોયપાનાત્પીનસં દારુણં હરેત્ ॥ ૧,૧૯૦.

વસકાનો રસ અને મધ પીવાથી રક્તપિત્ત દૂર થાય છે; સવારે પાણી પીવાથી કઠણ પીનસ પણ દૂર થાય છે.

બિભીતકસ્ય વૈ ચૂર્ણં પિપ્પલ્યાઃ સૈન્ધવસ્ય ચ । પીતં સકાઞ્જિકં હન્તિ સ્વરભેદં મહેશ્વર ॥ ૧,૧૯૦.

બિભીતક, પિપ્પલી અને સૈંધવનું ચૂર્ણ કાંજી સાથે પીવાથી, હે મહેશ્વર, અવાજની કરકશતા દૂર થાય છે.

ચૂર્ણમામલકં સેવ્યં પીતં ગવ્યપયોઽન્વિતમ્ । મનઃ શિલા બલામૂલં કોલપણ ચ ગુગ્ગુલુઃ ॥ ૧,૧૯૦.

આમળાનું ચૂર્ણ ગાયના દૂધ સાથે, મન:શિલા, બલાનું મૂળ, કોલપણ અને ગુગ્ગળ સાથે પીવાથી લાભ થાય છે.

જાતિપત્રં કોલપત્રં તથા ચૈવ મનઃ શિલા । એભિશ્ચૈવ કૃતા વર્તિર્બદર્યગ્નૌ મહેશ્વર । ધૂમપાનં કાસહરં નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥ ૧,૧૯૦.

જાતીપાન, કોલપાન અને મન:શિલાથી વટ્ટી બનાવી, બોરના લાકડાની આગમાં ધૂપ આપીને તેનો ધૂમ્રપાન કરવાથી, હે મહેશ્વર, ખાંસી દૂર થાય છે — તેમાં શંકા નથી.

ત્રિફલાપિપ્પલીચૂર્ણં ભક્ષિતં મધુનાયુતમ્ । ભોજનાદૌ હિ સમધુ પિપાસાજ્વ(ત્વ)રિતં હરેત્ ॥ ૧,૧૯૦.

ત્રિફળા અને પિપ્પલીનું ચૂર્ણ મધ સાથે ભોજન પહેલાં પીવાથી તરસ અને તાવ દૂર થાય છે.

બિલ્વમૂલઞ્ચ સમધુગુડૂચીક્વથિતં જલમ્ । પીતં હરેચ્ચ ત્રિવધં છર્દિં નૈવાત્રસંશયઃ । પીતા દૂર્વા છર્દિનુત્સ્યાત્પિષ્ટાતણ્ડુલવારિણા ॥ ૧,૧૯૦.

બિલ્વનું મૂળ, મધ અને ગુડૂચી પાણીમાં ઉકાળી પીવાથી ત્રણ પ્રકારની ઉલટી દૂર થાય છે — તેમાં શંકા નથી; દુર્વા તાંદળના પાણીમાં પીસીને પીવાથી પણ ઉલટી દૂર થાય છે.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૧૯૧ હરિરુવાચ । પુનર્નવાયા મૂલઞ્ચ શ્વેતં પુષ્યે સમાહૃતમ્ । વારિ પીતં તસ્ય પાર્શ્વ ભવનેષુ ન પન્નગાઃ ॥ ૧,૧૯૧.

શ્રીહરિ કહે છે: પુષ્ય નક્ષત્રમાં લવાયેલું સફેદ પુનર્નવાની મૂળ, તેનું પાણી પીવાથી ઘરમાં ક્યારેય સાપ નથી આવતાં.

તાર્ક્ષ્યમૂર્તિં વહેદ્યો વૈ ભલ્લૂકદન્તનિર્મિતામ્ । સ પન્નગૈર્ન દૃશ્યેત યાવજ્જીવં વૃષધ્વજ ॥ ૧,૧૯૧.

જ્યારે સુધી વૃષધ્વજ ભગવાન જીવતા રહે, ત્યાં સુધી ભલ્લૂકના દાંતથી બનેલી તાર્ક્ષ્યમૂર્તિ સાથે રાખનારને સાપો દેખાતા નથી.

પિબેચ્છલ્મલિમૂલં યઃ પુષ્યર્ક્ષે રુદ્ર વારિણા । તસ્મિન્નપાસ્તદશના નાગાઃ સ્યુર્નાત્ર સંશયઃ ॥ ૧,૧૯૧.

જે વ્યક્તિ પુષ્ય નક્ષત્રમાં શલમલીનું મૂળ રુદ્રને અર્પિત પાણી સાથે પીવે છે, તેને સાપના દંશથી મુક્તિ મળે છે; આમાં કોઈ શંકા નથી.

પુષ્યે લજ્જાલુકામૂલે હસ્તબદ્ધે તુ પન્નગાન્ । ગૃહ્ણીયાલ્લેપતો વાપિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥ ૧,૧૯૧.

પુષ્ય નક્ષત્રમાં લજ્જાળુનું મૂળ હાથમાં બાંધવામાં આવે અથવા તેનો લેપ કરવામાં આવે તો, સાપોને નિર્ભયતાથી પકડી શકાય છે.

પુષ્યેશ્વેતાર્કમૂલન્તુ પીતં શીતેન વારિણા । નશ્યેતુ દંશકવિષં કરવીરાદિજં વિષમ્ ॥ ૧,૧૯૧.

પુષ્ય નક્ષત્રમાં એતાર્કનું મૂળ ઠંડા પાણી સાથે પીવામાં આવે તો, દંશ અને કરવીરથી થયેલું ઝેર નાશ પામે છે.

મહાકાલસ્ય વૈ મૂલં પિષ્ટં તત્કાઞ્જિકેન વૈ । વોડ્રાણાં ડુણ્ડુભાનાં ચ તલ્લોપો હરતે વિષમ્ ॥ ૧,૧૯૧.

મહાકાળનું મૂળ કાંજી સાથે પીસીને લપસ તરીકે લગાડવાથી વોડ્રા અને ડુંડુભા નામના જીવના ઝેરને દૂર કરે છે.

તણ્ડુલીયકમૂલં ચ પિષ્ટં તણ્ડુલવારિણા । ઘૃતેન સહ પીતન્તુ હરેત્સર્વાવિષાણિ ચ ॥ ૧,૧૯૧.

તંડુલિયાના મૂળને ભાતના પાણી સાથે પીસી, ઘી સાથે પીવાથી બધા પ્રકારના ઝેર નાશ પામે છે.

નીલીલજ્જાલુકામૂલં પિષ્ટં તણ્ડુલવારિણા । પીતં તદ્દંશકવિષં નશ્યેદેકેન વોભયોઃ ॥ ૧,૧૯૧.

નીલી અને લજ્જાળુનું મૂળ ભાતના પાણી સાથે પીસી, એક જ વાર પીવાથી બંને પ્રકારના દંશના ઝેરનો નાશ થાય છે.

કૂષ્માણ્ડકસ્ય સ્વરસઃ સગુડઃ સહશર્કરઃ । પીતઃ સદુગ્ધો હન્યાચ્ચ દંશકસ્યવિષં ચ વૈ ॥ ૧,૧૯૧.

કુષ્માંડનો તાજો રસ, ગોળ અને ખાંડ સાથે, દૂધમાં મિક્સ કરીને પીવાથી દંશનું ઝેર નાશ પામે છે.

તથા કોદ્રવમૂલસ્ય મોહસ્ય હર એવ ચ । યષ્ટીમધુસમાયુક્તા તથા પીતા ચ શર્કરા ॥ ૧,૧૯૧.

એ જ રીતે, કોદ્રવનું મૂળ યષ્ટીમધુ અને ખાંડ સાથે પીવાથી મોહ દૂર થાય છે.

સદુગ્ધા ચ ત્રિરાત્રેણ મૂષકાનાં વિષં હરેત્ । ચુલુકત્રયપાનાચ્ચ વારિણઃ શીતલસ્ય વૈ ॥ ૧,૧૯૧.

ત્રણ રાત સુધી દૂધ સાથે પીવાથી ઉંદરના ઝેરનો નાશ થાય છે; અથવા ત્રણ વખત ઠંડું પાણી પીવાથી પણ એ અસર થાય છે.

તામ્બૂલદગ્ધમુખસ્ય લાલાસ્ત્રાવો વિનશ્યતિ । ઘૃતં સશર્કરં ષીત્વા મદ્યપાનમદો ન વૈ ॥ ૧,૧૯૧.

પાનથી મોઢું બળી ગયું હોય તો, ઘી અને ખાંડ પીવાથી લાળ વહી જતી બંધ થાય છે; અને દારૂ પીવાથી થતો નશો પણ આવતો નથી.

કૃષ્ણાઙ્કોલસ્ય મૂલેન પીતં સુક્વથિતં જલમ્ । તતો નશ્યદ્ગરવિષં ત્રિરાત્રેણ મહેશ્વર ॥ ૧,૧૯૧.

કૃષ્ણાંકોલનું મૂળ ઉકાળી, એ પાણી પીવાથી ત્રણ રાતમાં ગરસનું ઝેર નાશ પામે છે, હે મહેશ્વર.

ઉષ્ણં ગવ્યઘૃતં ચૈવ સૈન્ધવેન સમન્વિતમ્ । નાશયેત્તન્મહાદેવ વેદનાં વૃશ્ચિકોદ્ભવામ્ ॥ ૧,૧૯૧.

ગાયનું ગરમ ઘી અને સૈંધવ મીઠું સાથે પીવાથી, વૃશ્ચિકના દંશથી થતો દુઃખ નાશ પામે છે, હે મહાદેવ.

કુસુભં કઙ્કુમઞ્ચૈવ હરિતાલં મનઃ શિલા । કરઞ્જં પિષિતં ચૈવ હ્યર્કમૂલં ચ શઙ્કર ॥ ૧,૧૯૧.

કુસુભ, કુંકુમ, હરિતાળ, મન:શિલા, કરંજ અને અર્કમૂળ પીસીને, હે શંકર—