ગરુડપુરાણમ્

નિત્યં નિમ્બદલાનાઞ્ચ ચૂર્ણમામલકસ્ય ચ । પ્રત્યૂષે ભક્ષયેચ્ચૈવ તસ્ય કુષ્ઠં વિનશ્યતિ ॥ ૧,૧૯૦.

રોજ, નીમના પત્તાં અને આમલકાનું ચૂર્ણ સવારે ખાવામાં આવે, તો કુષ્ટરોગ નાશ પામે છે.

હરીતકીવિડઙ્ગઞ્ચ હરિદ્રા સિતસર્ષપાઃ । સોમરાજસ્ય મૂલાનિ કરઞ્જસ્ય ચ રૌન્ધવમ્ । ગોમૂત્રપિષ્ટાન્યેતાનિ કુષ્ઠરોગહરાણિ વૈ ॥ ૧,૧૯૦.

હરીતકી, વિડંગ, હળદર, સફેદ સરસવ, સોમરાજના મૂળ અને કરંજનું રૌંધવ, ગાયના મૂત્રમાં પીસીને, એ બધા કુષ્ટરોગ માટે ઉપચાર છે.

એકશ્ચ ત્રિફલાભાગસ્તથા ભાગદ્વયં શિવા । સોમરાજસ્ય બીજાનાં જગ્ધં પથ્યેન દદ્રુનુત્ ॥ ૧,૧૯૦.

એક ભાગ ત્રિફળા, બે ભાગ શિવા અને સોમરાજના બીજ, પથ્ય સાથે ખાવામાં આવે, તો દાદરૂ (ચામડીના રોગ) દૂર થાય છે.

અમ્લતક્રં સગોમૂત્રં ક્વથિતં લવણાન્વિતમ્ । કાંસ્યઘૃષ્ટં ખરં લેપાત્કુષ્ઠદદ્રુવિનાશનમ્ ॥ ૧,૧૯૦.

ખાટું છાસ, ગાયનું મૂત્ર, મીઠું અને કાંસ્ય પર ઘસીને બનાવેલો ખડક લેપ, ચામડીના રોગ અને દાદ દૂર કરે છે.

હરિદ્રા હરિતાલશ્ચ દૂર્વાગોમૂત્રસૈન્ધવમ્ । અયં લેપો હન્તિ દદ્રું પામાનં ચ ગરં તથા ॥ ૧,૧૯૦.

હળદર, હરિતાલ, દુર્વા, ગાયનું મૂત્ર અને સૈંધવ મીઠુંથી બનેલો લેપ, દાદ, પામા અને ઝેર દૂર કરે છે.

સોમ રાજસ્ય બીજાનિ નવનીતયુતાનિ ચ । મધુનાસ્વાદિતાનિ સ્યુઃ શુક્લકુષ્ઠહરાણિ વૈ । તક્રાન્નપાનતો રુદ્ર નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥ ૧,૧૯૦.

સોમરાજના બીજ નવનીત સાથે અને મધમાં ચાખીને, દહીં અથવા તાંદળના પાણી સાથે લેવાય, તો શ્વેત કુષ્ટ દૂર થાય છે; એમાં વધુ વિચાર કરવાની જરૂર નથી.

શ્વેતાપરા જિતામૂલં વર્તિતં ચાસ્ય વારિણા । તલ્લેપો રુદ્ર માસેન શુક્લકુષ્ઠવિનાશનઃ ॥ ૧,૧૯૦.

શ્વેત અપરાજિતાનું મૂળ પાણીમાં પીસીને લેપ બનાવવામાં આવે અને એક મહિનો લગાડવામાં આવે, તો રુદ્ર, એ શ્વેત કુષ્ટને નાશ કરે છે.

માહિષં નવનીતઞ્ચ સિન્દૂરં સમરીચકમ્ । પામા વિલેપનાન્નશ્યેદ્દુર્નામા વૃષભધ્વજ ॥ ૧,૧૯૦.

મહિષનું ઘી, નવાણું, સિંદૂર અને અમરીચક — આ બધું ચામડીના રોગે લગાડવામાં આવે તો, હે વૃષભધ્વજ, દુર્નામા નામની પીડા નાશ પામે છે.

વિશુષ્કગામ્ભારીમૂલં પક્વં ક્ષીરેણ સંયુતમ્ । ભક્ષિતં શુક્લપિત્તસ્ય વિનાશકરમીશ્વર ॥ ૧,૧૯૦.

સૂકું ગાંભારીનું મૂળ દૂધમાં ઉકાળી પીવાથી, હે ઈશ્વર, શુક્લપિત્તનો નાશ થાય છે.

મૂલકસ્ય તુ બીજાનિ હ્યપા માર્ગરસેન વૈ । પિષ્ટાનિ તેન લેપેન સિધ્મકં રુદ્ર નશ્યતિ ॥ ૧,૧૯૦.

મૂળકાના બીજ અપામારગના રસ સાથે પીસીને લગાડવાથી, હે રુદ્ર, સિધ્મક રોગ દૂર થાય છે.

કદલીક્ષારસંયુક્તહરિદ્રા સિધ્મકાપહા । રમ્ભાપામાર્ગયોઃ ક્ષાર એરણ્ડેન વિમિશ્રિતઃ । તદભ્યઙ્ગાન્મહાદેવ ! સદ્યઃ સિધ્મ વિનશ્યતિ ॥ ૧,૧૯૦.

કદળીની રાખમાં હળદર મિક્સ કરી લગાડવાથી સિધ્મક દૂર થાય છે; રંભા અને અપામારગની રાખને એરંડા સાથે મિક્સ કરી મસળવાથી, હે મહાદેવ, સિધ્મક તુરંત નાશ પામે છે.

કૂષ્માણ્ડનાલક્ષારશ્ચ સગોમૂત્રશ્ચ તત્ત્વતઃ । જલપિષ્ટા હરિદ્રા ચ સિદ્ધા મન્દાનલેનહિ ॥ ૧,૧૯૦.

કૂષ્માંડા અને નાળની રાખમાં ગૌમૂત્ર અને પાણીમાં પીસેલી હળદર, ધીમી આંચે તૈયાર કરી લેવાય તો તે અસરકારક છે.

માહિષેણ પુરીષેણ વેષ્ટિતા વૃષભધ્વજ । અસ્યા ઉદ્વર્તનં કુર્યાદઙ્ગસૌષ્ઠવમીશ્વર ॥ ૧,૧૯૦.

મહિષના લોટથી શરીર ઢાંકી મસળવાથી, હે વૃષભધ્વજ, અંગો મજબૂત બને છે, હે ઈશ્વર.

તિલસર્ષપસંયુક્તં હરિદ્રાદ્વયકુષ્ઠકમ્ । તેનોદ્વર્તિતદેહઃ સ્યાદ્દુર્ગન્ધઃ સુરભિઃ પુમાન્ ॥ ૧,૧૯૦.

તલ અને સરસવ સાથે હળદર મિક્સ કરી શરીર પર મસળવાથી, દુર્ગંધ વાળો માણસ પણ સુગંધિત બની જાય છે.

મનોહરશ્ચાનુદિનં દૂર્વાણાં કાકજઙ્ઘાયા । અર્જુનસ્ય તુ પુષ્પાણિ જમ્બૂપત્રયુતાનિ ચ । સલોધ્રાણિ ચ તલ્લેપો દેહદુર્ગન્ધતાં હરેત્ ॥ ૧,૧૯૦.

દરરોજ દુર્વા, કાકજંઘા અને અર્જુનના ફૂલો, જાંબુના ફળ અને લોધ્ર સાથે પીસીને લગાડવાથી શરીરની દુર્ગંધ દૂર થાય છે.

યુક્તં લોધ્રભવૈર્નોરૈશ્ચૂર્ણન્તુ કનકસ્ય ચ । તેનોદ્વર્તિતદેહસ્ય ન સ્યાદ્ગ્રીષ્મપ્રબાધિકા ॥ ૧,૧૯૦.

લોધ્ર, ભવ અને નોરાની ચૂર્ણ અને સોનાનું ચૂર્ણ મસળવાથી, ઉનાળાની તકલીફ થતી નથી.

દુગ્ધેનોષસિ સેકશ્ચ ઘર્મદોષશ્ચ નશ્યતિ । કાકજઙ્ઘોદ્વર્તનન્તુ હ્યઙ્ગરાગકરં ભવેત્ ॥ ૧,૧૯૦.

રાત્રે દૂધ છાંટવાથી ગરમીના દોષ દૂર થાય છે; કાકજંઘાથી મસળવાથી શરીરે સુગંધ આવે છે.

મધુયષ્ટી શર્કરા ચ વાસકસ્ય રસો મધુ । એતત્પીતં રક્તપિત્તકામલાપાણ્ડુરોગનુત્ ॥ ૧,૧૯૦.

મધુયષ્ટિ, ખાંડ, વસકાનો રસ અને મધ પીવાથી રક્તપિત્ત, કામલા અને પાંડુ રોગ દૂર થાય છે.

રક્તપિત્તં હરેત્પીતો વાસકસ્ય રસો મધુ । પ્રાતઃ કાલે તોયપાનાત્પીનસં દારુણં હરેત્ ॥ ૧,૧૯૦.

વસકાનો રસ અને મધ પીવાથી રક્તપિત્ત દૂર થાય છે; સવારે પાણી પીવાથી કઠણ પીનસ પણ દૂર થાય છે.

બિભીતકસ્ય વૈ ચૂર્ણં પિપ્પલ્યાઃ સૈન્ધવસ્ય ચ । પીતં સકાઞ્જિકં હન્તિ સ્વરભેદં મહેશ્વર ॥ ૧,૧૯૦.

બિભીતક, પિપ્પલી અને સૈંધવનું ચૂર્ણ કાંજી સાથે પીવાથી, હે મહેશ્વર, અવાજની કરકશતા દૂર થાય છે.

ચૂર્ણમામલકં સેવ્યં પીતં ગવ્યપયોઽન્વિતમ્ । મનઃ શિલા બલામૂલં કોલપણ ચ ગુગ્ગુલુઃ ॥ ૧,૧૯૦.

આમળાનું ચૂર્ણ ગાયના દૂધ સાથે, મન:શિલા, બલાનું મૂળ, કોલપણ અને ગુગ્ગળ સાથે પીવાથી લાભ થાય છે.

જાતિપત્રં કોલપત્રં તથા ચૈવ મનઃ શિલા । એભિશ્ચૈવ કૃતા વર્તિર્બદર્યગ્નૌ મહેશ્વર । ધૂમપાનં કાસહરં નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥ ૧,૧૯૦.

જાતીપાન, કોલપાન અને મન:શિલાથી વટ્ટી બનાવી, બોરના લાકડાની આગમાં ધૂપ આપીને તેનો ધૂમ્રપાન કરવાથી, હે મહેશ્વર, ખાંસી દૂર થાય છે — તેમાં શંકા નથી.

ત્રિફલાપિપ્પલીચૂર્ણં ભક્ષિતં મધુનાયુતમ્ । ભોજનાદૌ હિ સમધુ પિપાસાજ્વ(ત્વ)રિતં હરેત્ ॥ ૧,૧૯૦.

ત્રિફળા અને પિપ્પલીનું ચૂર્ણ મધ સાથે ભોજન પહેલાં પીવાથી તરસ અને તાવ દૂર થાય છે.

બિલ્વમૂલઞ્ચ સમધુગુડૂચીક્વથિતં જલમ્ । પીતં હરેચ્ચ ત્રિવધં છર્દિં નૈવાત્રસંશયઃ । પીતા દૂર્વા છર્દિનુત્સ્યાત્પિષ્ટાતણ્ડુલવારિણા ॥ ૧,૧૯૦.

બિલ્વનું મૂળ, મધ અને ગુડૂચી પાણીમાં ઉકાળી પીવાથી ત્રણ પ્રકારની ઉલટી દૂર થાય છે — તેમાં શંકા નથી; દુર્વા તાંદળના પાણીમાં પીસીને પીવાથી પણ ઉલટી દૂર થાય છે.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૧૯૧ હરિરુવાચ । પુનર્નવાયા મૂલઞ્ચ શ્વેતં પુષ્યે સમાહૃતમ્ । વારિ પીતં તસ્ય પાર્શ્વ ભવનેષુ ન પન્નગાઃ ॥ ૧,૧૯૧.

શ્રીહરિ કહે છે: પુષ્ય નક્ષત્રમાં લવાયેલું સફેદ પુનર્નવાની મૂળ, તેનું પાણી પીવાથી ઘરમાં ક્યારેય સાપ નથી આવતાં.

તાર્ક્ષ્યમૂર્તિં વહેદ્યો વૈ ભલ્લૂકદન્તનિર્મિતામ્ । સ પન્નગૈર્ન દૃશ્યેત યાવજ્જીવં વૃષધ્વજ ॥ ૧,૧૯૧.

જ્યારે સુધી વૃષધ્વજ ભગવાન જીવતા રહે, ત્યાં સુધી ભલ્લૂકના દાંતથી બનેલી તાર્ક્ષ્યમૂર્તિ સાથે રાખનારને સાપો દેખાતા નથી.

પિબેચ્છલ્મલિમૂલં યઃ પુષ્યર્ક્ષે રુદ્ર વારિણા । તસ્મિન્નપાસ્તદશના નાગાઃ સ્યુર્નાત્ર સંશયઃ ॥ ૧,૧૯૧.

જે વ્યક્તિ પુષ્ય નક્ષત્રમાં શલમલીનું મૂળ રુદ્રને અર્પિત પાણી સાથે પીવે છે, તેને સાપના દંશથી મુક્તિ મળે છે; આમાં કોઈ શંકા નથી.

પુષ્યે લજ્જાલુકામૂલે હસ્તબદ્ધે તુ પન્નગાન્ । ગૃહ્ણીયાલ્લેપતો વાપિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥ ૧,૧૯૧.

પુષ્ય નક્ષત્રમાં લજ્જાળુનું મૂળ હાથમાં બાંધવામાં આવે અથવા તેનો લેપ કરવામાં આવે તો, સાપોને નિર્ભયતાથી પકડી શકાય છે.

પુષ્યેશ્વેતાર્કમૂલન્તુ પીતં શીતેન વારિણા । નશ્યેતુ દંશકવિષં કરવીરાદિજં વિષમ્ ॥ ૧,૧૯૧.

પુષ્ય નક્ષત્રમાં એતાર્કનું મૂળ ઠંડા પાણી સાથે પીવામાં આવે તો, દંશ અને કરવીરથી થયેલું ઝેર નાશ પામે છે.