ગરુડપુરાણમ્

હસ્તે બદ્ધં કાણ્ડયુક્તં કણ્ઠે બદ્ધં ગ્રહાદિહૃત્ । કૃષ્ણાયાન્તુ ચતુર્દશ્યાં કટિબદ્ધં સમાહૃતમ્ । સિંહાદિશ્વાપદાદ્ભીતિં હરેચ્ચ નીલલોહિત ॥ ૧,૧૮૯.

જો એના ડાંઠ સાથે હાથમાં બાંધવામાં આવે અથવા ગળામાં પહેરવામાં આવે, તો ગ્રહાદિ દુઃખ દૂર થાય છે; અને કાળાં પક્ષની ચૌદસે કમર પર બાંધવામાં આવે, તો નીલલોહિત, સિંહ અને જંગલી પ્રાણીઓનો ભય પણ દૂર થાય છે.

વિષ્ણુક્રાન્તામૂલમીશ કર્ણબદ્ધન્તુ ધારયેત્ । પટ્ટસૂત્રેણ ભૂતેશ મકરાદિભયં ન વૈ ॥ ૧,૧૮૯.

ભૂતોના સ્વામી, જો વિષ્ણુક્રાંતા નું મૂળ કપડાના દોરાથી કાનમાં બાંધવામાં આવે, તો મકર અને અન્ય જીવોથી થતો ભય દૂર થાય છે.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૧૯૦ હરિરુવાચ । અપરાજિતાયા મૂલઞ્ચ ગોમૂત્રેણ સમન્વિતમ્ । પીતઞ્ચાશુ હરત્યેવ ગણ્ડમાલાં ન સંશયઃ ॥ ૧,૧૯૦.

હરિ બોલ્યા: અપરાજિતાનું મૂળ ગાયના મૂત્ર સાથે મિશ્ર કરીને પીવામાં આવે, તો ગંડમાલા તુરંત જ દૂર થાય છે, એમાં કોઈ શંકા નથી.

અથેન્દ્રવારુણીમૂલં વિધિના પીતમીશ્વર । જિઙ્ગિણ્યૈરણ્ડકં રુદ્ર શૂકશિમ્બ્યા સમન્વિતમ્ । શીતોદકઞ્ચ તત્ર્યસ્તં બાહુગ્રીવાવ્યથાં હરેત્ ॥ ૧,૧૯૦.

પ્રભુ, જો ઇન્દ્રવારુણીનું મૂળ જિંગિણી, એરંડ, શૂક અને શિંબી સાથે, ઠંડા પાણીમાં રાખીને વિધિ પ્રમાણે પીવામાં આવે, તો હાથ અને ગળાની પીડા દૂર થાય છે.

માહિષં નવનીતઞ્ચ અશ્વગન્ધા ચ પિપ્પલી । વચા કુષ્ઠદ્વયં લેપો લિઙ્ગસ્રોતસ્તનાર્તિહૃત્ ॥ ૧,૧૯૦.

મહિષનું ઘી, અશ્વગંધા, પિપ્પળી, વચ અને બે પ્રકારના કુષ્ટથી બનેલો લેપ, લિંગ, નળી અને સ્તનની પીડા દૂર કરે છે.

કુષ્ઠનાગબલાચૂર્ણં નવનીતસમન્વિતમ્ । તલ્લેપો યુવતીનાઞ્ચ કુર્યાદ્વૃત્તોજકૌ શુભૌ ॥ ૧,૧૯૦.

કુષ્ટ, નાગ અને બલાનું ચૂર્ણ નવનીત સાથે મિશ્ર કરીને લેપ બનાવવામાં આવે, તો એ યુવાન સ્ત્રીઓમાં સુંદરતા અને ગોળાઈ લાવે છે.

ઇન્દ્રવારુણિકામૂલં યસ્ય નામ્ના સુદૂરતઃ । નિઃ ક્ષિપ્યતે સમુત્પાટ્ય તસ્ય પ્લીહા વિનશ્યતિ ॥ ૧,૧૯૦.

ઇન્દ્રવારુણીનું મૂળ, તેનું નામ દૂરથી બોલીને ખેંચી અને ફેંકી દેવામાં આવે, તો એ વ્યક્તિની પળીની બીમારી નાશ પામે છે.

પુનર્નવાયાઃ શુક્લાયા મૂલં તણ્ડુલવારિણા । પીતં વિદ્રધિનુત્સ્યાચ્ચ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥ ૧,૧૯૦.

શ્વેત પુનર્નવાનીનું મૂળ તાંદળના પાણી સાથે પીવામાં આવે, તો વિદ્રધી (ફોડ) દૂર થાય છે; એમાં વધુ વિચાર કરવાની જરૂર નથી.

કદલીદલક્ષારન્તુ પાનીયેન પ્રસાધિતમ્ । તસ્યાદનાદ્વિનશ્યન્તિ ઉદરવ્યાધયોઽખિલાઃ ॥ ૧,૧૯૦.

કદળીના પત્તાની રાખનું ચૂર્ણ પાણીમાં તૈયાર કરીને ખાવામાં આવે, તો પેટની બધી બીમારીઓ નાશ પામે છે.

કદલ્યા મૂલમાદાય ગુડાજ્યેન સમન્વિતમ્ । અગ્નિના સાધિતં જગ્ધમુદરસ્થક્રિમીન્હરેત્ ॥ ૧,૧૯૦.

કદળીનું મૂળ, ગોળ અને ઘી સાથે મિશ્ર કરીને અગ્નિ પર પકાવીને ખાવામાં આવે, તો પેટમાં રહેલા કીડા દૂર થાય છે.

નિત્યં નિમ્બદલાનાઞ્ચ ચૂર્ણમામલકસ્ય ચ । પ્રત્યૂષે ભક્ષયેચ્ચૈવ તસ્ય કુષ્ઠં વિનશ્યતિ ॥ ૧,૧૯૦.

રોજ, નીમના પત્તાં અને આમલકાનું ચૂર્ણ સવારે ખાવામાં આવે, તો કુષ્ટરોગ નાશ પામે છે.

હરીતકીવિડઙ્ગઞ્ચ હરિદ્રા સિતસર્ષપાઃ । સોમરાજસ્ય મૂલાનિ કરઞ્જસ્ય ચ રૌન્ધવમ્ । ગોમૂત્રપિષ્ટાન્યેતાનિ કુષ્ઠરોગહરાણિ વૈ ॥ ૧,૧૯૦.

હરીતકી, વિડંગ, હળદર, સફેદ સરસવ, સોમરાજના મૂળ અને કરંજનું રૌંધવ, ગાયના મૂત્રમાં પીસીને, એ બધા કુષ્ટરોગ માટે ઉપચાર છે.

એકશ્ચ ત્રિફલાભાગસ્તથા ભાગદ્વયં શિવા । સોમરાજસ્ય બીજાનાં જગ્ધં પથ્યેન દદ્રુનુત્ ॥ ૧,૧૯૦.

એક ભાગ ત્રિફળા, બે ભાગ શિવા અને સોમરાજના બીજ, પથ્ય સાથે ખાવામાં આવે, તો દાદરૂ (ચામડીના રોગ) દૂર થાય છે.

અમ્લતક્રં સગોમૂત્રં ક્વથિતં લવણાન્વિતમ્ । કાંસ્યઘૃષ્ટં ખરં લેપાત્કુષ્ઠદદ્રુવિનાશનમ્ ॥ ૧,૧૯૦.

ખાટું છાસ, ગાયનું મૂત્ર, મીઠું અને કાંસ્ય પર ઘસીને બનાવેલો ખડક લેપ, ચામડીના રોગ અને દાદ દૂર કરે છે.

હરિદ્રા હરિતાલશ્ચ દૂર્વાગોમૂત્રસૈન્ધવમ્ । અયં લેપો હન્તિ દદ્રું પામાનં ચ ગરં તથા ॥ ૧,૧૯૦.

હળદર, હરિતાલ, દુર્વા, ગાયનું મૂત્ર અને સૈંધવ મીઠુંથી બનેલો લેપ, દાદ, પામા અને ઝેર દૂર કરે છે.

સોમ રાજસ્ય બીજાનિ નવનીતયુતાનિ ચ । મધુનાસ્વાદિતાનિ સ્યુઃ શુક્લકુષ્ઠહરાણિ વૈ । તક્રાન્નપાનતો રુદ્ર નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥ ૧,૧૯૦.

સોમરાજના બીજ નવનીત સાથે અને મધમાં ચાખીને, દહીં અથવા તાંદળના પાણી સાથે લેવાય, તો શ્વેત કુષ્ટ દૂર થાય છે; એમાં વધુ વિચાર કરવાની જરૂર નથી.

શ્વેતાપરા જિતામૂલં વર્તિતં ચાસ્ય વારિણા । તલ્લેપો રુદ્ર માસેન શુક્લકુષ્ઠવિનાશનઃ ॥ ૧,૧૯૦.

શ્વેત અપરાજિતાનું મૂળ પાણીમાં પીસીને લેપ બનાવવામાં આવે અને એક મહિનો લગાડવામાં આવે, તો રુદ્ર, એ શ્વેત કુષ્ટને નાશ કરે છે.

માહિષં નવનીતઞ્ચ સિન્દૂરં સમરીચકમ્ । પામા વિલેપનાન્નશ્યેદ્દુર્નામા વૃષભધ્વજ ॥ ૧,૧૯૦.

મહિષનું ઘી, નવાણું, સિંદૂર અને અમરીચક — આ બધું ચામડીના રોગે લગાડવામાં આવે તો, હે વૃષભધ્વજ, દુર્નામા નામની પીડા નાશ પામે છે.

વિશુષ્કગામ્ભારીમૂલં પક્વં ક્ષીરેણ સંયુતમ્ । ભક્ષિતં શુક્લપિત્તસ્ય વિનાશકરમીશ્વર ॥ ૧,૧૯૦.

સૂકું ગાંભારીનું મૂળ દૂધમાં ઉકાળી પીવાથી, હે ઈશ્વર, શુક્લપિત્તનો નાશ થાય છે.

મૂલકસ્ય તુ બીજાનિ હ્યપા માર્ગરસેન વૈ । પિષ્ટાનિ તેન લેપેન સિધ્મકં રુદ્ર નશ્યતિ ॥ ૧,૧૯૦.

મૂળકાના બીજ અપામારગના રસ સાથે પીસીને લગાડવાથી, હે રુદ્ર, સિધ્મક રોગ દૂર થાય છે.

કદલીક્ષારસંયુક્તહરિદ્રા સિધ્મકાપહા । રમ્ભાપામાર્ગયોઃ ક્ષાર એરણ્ડેન વિમિશ્રિતઃ । તદભ્યઙ્ગાન્મહાદેવ ! સદ્યઃ સિધ્મ વિનશ્યતિ ॥ ૧,૧૯૦.

કદળીની રાખમાં હળદર મિક્સ કરી લગાડવાથી સિધ્મક દૂર થાય છે; રંભા અને અપામારગની રાખને એરંડા સાથે મિક્સ કરી મસળવાથી, હે મહાદેવ, સિધ્મક તુરંત નાશ પામે છે.

કૂષ્માણ્ડનાલક્ષારશ્ચ સગોમૂત્રશ્ચ તત્ત્વતઃ । જલપિષ્ટા હરિદ્રા ચ સિદ્ધા મન્દાનલેનહિ ॥ ૧,૧૯૦.

કૂષ્માંડા અને નાળની રાખમાં ગૌમૂત્ર અને પાણીમાં પીસેલી હળદર, ધીમી આંચે તૈયાર કરી લેવાય તો તે અસરકારક છે.

માહિષેણ પુરીષેણ વેષ્ટિતા વૃષભધ્વજ । અસ્યા ઉદ્વર્તનં કુર્યાદઙ્ગસૌષ્ઠવમીશ્વર ॥ ૧,૧૯૦.

મહિષના લોટથી શરીર ઢાંકી મસળવાથી, હે વૃષભધ્વજ, અંગો મજબૂત બને છે, હે ઈશ્વર.

તિલસર્ષપસંયુક્તં હરિદ્રાદ્વયકુષ્ઠકમ્ । તેનોદ્વર્તિતદેહઃ સ્યાદ્દુર્ગન્ધઃ સુરભિઃ પુમાન્ ॥ ૧,૧૯૦.

તલ અને સરસવ સાથે હળદર મિક્સ કરી શરીર પર મસળવાથી, દુર્ગંધ વાળો માણસ પણ સુગંધિત બની જાય છે.

મનોહરશ્ચાનુદિનં દૂર્વાણાં કાકજઙ્ઘાયા । અર્જુનસ્ય તુ પુષ્પાણિ જમ્બૂપત્રયુતાનિ ચ । સલોધ્રાણિ ચ તલ્લેપો દેહદુર્ગન્ધતાં હરેત્ ॥ ૧,૧૯૦.

દરરોજ દુર્વા, કાકજંઘા અને અર્જુનના ફૂલો, જાંબુના ફળ અને લોધ્ર સાથે પીસીને લગાડવાથી શરીરની દુર્ગંધ દૂર થાય છે.

યુક્તં લોધ્રભવૈર્નોરૈશ્ચૂર્ણન્તુ કનકસ્ય ચ । તેનોદ્વર્તિતદેહસ્ય ન સ્યાદ્ગ્રીષ્મપ્રબાધિકા ॥ ૧,૧૯૦.

લોધ્ર, ભવ અને નોરાની ચૂર્ણ અને સોનાનું ચૂર્ણ મસળવાથી, ઉનાળાની તકલીફ થતી નથી.

દુગ્ધેનોષસિ સેકશ્ચ ઘર્મદોષશ્ચ નશ્યતિ । કાકજઙ્ઘોદ્વર્તનન્તુ હ્યઙ્ગરાગકરં ભવેત્ ॥ ૧,૧૯૦.

રાત્રે દૂધ છાંટવાથી ગરમીના દોષ દૂર થાય છે; કાકજંઘાથી મસળવાથી શરીરે સુગંધ આવે છે.

મધુયષ્ટી શર્કરા ચ વાસકસ્ય રસો મધુ । એતત્પીતં રક્તપિત્તકામલાપાણ્ડુરોગનુત્ ॥ ૧,૧૯૦.

મધુયષ્ટિ, ખાંડ, વસકાનો રસ અને મધ પીવાથી રક્તપિત્ત, કામલા અને પાંડુ રોગ દૂર થાય છે.

રક્તપિત્તં હરેત્પીતો વાસકસ્ય રસો મધુ । પ્રાતઃ કાલે તોયપાનાત્પીનસં દારુણં હરેત્ ॥ ૧,૧૯૦.

વસકાનો રસ અને મધ પીવાથી રક્તપિત્ત દૂર થાય છે; સવારે પાણી પીવાથી કઠણ પીનસ પણ દૂર થાય છે.