ગરુડપુરાણમ્

હસ્તબદ્ધં પલાશસ્ય અપામાર્ગસ્ય વા હર । મૂલં સર્વજ્વરહરં ભૂતપ્રેતાદિનુદ્ભવેત્ ॥ ૧,૧૮૯.

પલાશ અથવા અપામાર્ગનું મૂળ હાથમાં બાંધવામાં આવે, હરા, તો એ બધાં તાવ અને ભૂત-પ્રેત વગેરે દૂર કરે છે.

પીતં વૃશ્ચિકમૂલઞ્ચ પ્રાતઃ પર્યુષિતામ્બુના । સાર્ધં વિનાશયેદ્દાહજ્વરઞ્ચ પરમેશ્વર ॥ ૧,૧૮૯.

વિચ્છુનું મૂળ સવારે રાતભર રાખેલા પાણી સાથે પીવામાં આવે, પરમેશ્વર, તો દાહવાળો તાવ નાશ પામે છે.

શિખાયાઞ્ચૈવ તદ્બદ્ધં ભવેદૈકાહિકાહિનુત્ । પીતં પર્યુષિતાદ્ભિશ્ચ ભવેત્સર્વવિષાપહૃત્ ॥ ૧,૧૮૯.

એ જ મૂળ ચોટીમાં બાંધવામાં આવે તો એક દિવસ કે બે દિવસના તાવ દૂર થાય છે; અને રાતભર રાખેલા પાણી સાથે પીવામાં આવે તો બધાં ઝેર દૂર થાય છે.

યસ્ય લજ્જાલુકામૂલં દીયતે ચ સ્વરેતસા । સાર્ધં સ વૈરં સંયાતિ પુમાન્સ્ત્રી વા ન સંશયઃ ॥ ૧,૧૮૯.

જેને લજ્જાળુનું મૂળ પોતાના વિર્ય સાથે આપવામાં આવે, પુરુષ કે સ્ત્રી, એ પોતાના દુશ્મન સાથે મિલન પામે છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.

પિષ્ટ્વા ગવ્યઘૃતેનૈવ પાઠામૂલં પિબેત્તુ યઃ । સર્વં વિષં વિનશ્યેચ્ચ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥ ૧,૧૮૯.

જે વ્યક્તિ પાથાનું મૂળ ગાયના ઘી સાથે પીસીને પીવે છે, એના સર્વ પ્રકારના ઝેર નાશ પામે છે; અહીં વધુ વિચારવાની જરૂર નથી.

મૂલં પર્યુષિતોદેન શિરીષસ્ય યથા તથા । રક્તચિત્રકમૂલસ્ય રસસ્ય ભરણાદ્ધર । કર્ણયોઃ કામલાવ્યાધિનાશઃ સ્યાન્નાત્ર સંશયઃ ॥ ૧,૧૮૯.

શિરીષનું મૂળ રાતભર રાખેલા પાણી સાથે અને રક્ત ચિત્રકના રસને કાનમાં નાખવાથી, હરા, કાનની કામળાનો રોગ દૂર થાય છે; આમાં કોઈ શંકા નથી.

શ્વેતકોકિલાક્ષમૂલં છાગીક્ષીરેણ સંયુતમ્ । ત્રિસપ્તાહેન વૈ પીતં ક્ષયરોગં ક્ષયં નયેત્ ॥ ૧,૧૮૯.

શ્વેત કોયલાક્ષનું મૂળ બકરાના દૂધ સાથે મિક્સ કરીને એકવીસ દિવસ પીવામાં આવે તો ક્ષયરોગ સંપૂર્ણપણે દૂર થાય છે.

નારિકેલસ્ય વૈ પુષ્પં છાગક્ષીરેણ સંયુતમ્ । પિબેચ્ચ ત્રિવિધસ્તસ્ય રક્તવાતો વિનશ્યતિ ॥ ૧,૧૮૯.

નાળિયેરનું ફૂલ બકરાના દૂધ સાથે મિક્સ કરીને ત્રણ વખત પીવામાં આવે તો રક્ત અને વાયુના ત્રાસ દૂર થાય છે.

કુર્યાત્સુદર્શનામૂલં માલ્યેન સુસમાહૃતમ્ । કણ્ઠબદ્ધ ત્ર્યાહિકાદિગ્રહભૂતવિનાશનમ્ ॥ ૧,૧૮૯.

સુદર્શનનું મૂળ ફૂલની માળા સાથે યોગ્ય રીતે લઈ, ગળામાં બાંધવામાં આવે તો ત્રણ દિવસ કે વધુ સમય સુધી ગ્રહ અને ભૂતના દુઃખ દૂર થાય છે.

પુષ્પં ધવલગુઞ્જાયા ગૃહીતં મૂલમેવ ચ । મુખે તુ નિહિતં રુદ્ર હરેન્નાનાવિષં બહુ ॥ ૧,૧૮૯.

ધવળ ગુંજાના ફૂલ અને મૂળ લઈ, જો મોઢામાં મુકવામાં આવે, તો રુદ્ર, એ અનેક પ્રકારના ઝેરને દૂર કરે છે.

હસ્તે બદ્ધં કાણ્ડયુક્તં કણ્ઠે બદ્ધં ગ્રહાદિહૃત્ । કૃષ્ણાયાન્તુ ચતુર્દશ્યાં કટિબદ્ધં સમાહૃતમ્ । સિંહાદિશ્વાપદાદ્ભીતિં હરેચ્ચ નીલલોહિત ॥ ૧,૧૮૯.

જો એના ડાંઠ સાથે હાથમાં બાંધવામાં આવે અથવા ગળામાં પહેરવામાં આવે, તો ગ્રહાદિ દુઃખ દૂર થાય છે; અને કાળાં પક્ષની ચૌદસે કમર પર બાંધવામાં આવે, તો નીલલોહિત, સિંહ અને જંગલી પ્રાણીઓનો ભય પણ દૂર થાય છે.

વિષ્ણુક્રાન્તામૂલમીશ કર્ણબદ્ધન્તુ ધારયેત્ । પટ્ટસૂત્રેણ ભૂતેશ મકરાદિભયં ન વૈ ॥ ૧,૧૮૯.

ભૂતોના સ્વામી, જો વિષ્ણુક્રાંતા નું મૂળ કપડાના દોરાથી કાનમાં બાંધવામાં આવે, તો મકર અને અન્ય જીવોથી થતો ભય દૂર થાય છે.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૧૯૦ હરિરુવાચ । અપરાજિતાયા મૂલઞ્ચ ગોમૂત્રેણ સમન્વિતમ્ । પીતઞ્ચાશુ હરત્યેવ ગણ્ડમાલાં ન સંશયઃ ॥ ૧,૧૯૦.

હરિ બોલ્યા: અપરાજિતાનું મૂળ ગાયના મૂત્ર સાથે મિશ્ર કરીને પીવામાં આવે, તો ગંડમાલા તુરંત જ દૂર થાય છે, એમાં કોઈ શંકા નથી.

અથેન્દ્રવારુણીમૂલં વિધિના પીતમીશ્વર । જિઙ્ગિણ્યૈરણ્ડકં રુદ્ર શૂકશિમ્બ્યા સમન્વિતમ્ । શીતોદકઞ્ચ તત્ર્યસ્તં બાહુગ્રીવાવ્યથાં હરેત્ ॥ ૧,૧૯૦.

પ્રભુ, જો ઇન્દ્રવારુણીનું મૂળ જિંગિણી, એરંડ, શૂક અને શિંબી સાથે, ઠંડા પાણીમાં રાખીને વિધિ પ્રમાણે પીવામાં આવે, તો હાથ અને ગળાની પીડા દૂર થાય છે.

માહિષં નવનીતઞ્ચ અશ્વગન્ધા ચ પિપ્પલી । વચા કુષ્ઠદ્વયં લેપો લિઙ્ગસ્રોતસ્તનાર્તિહૃત્ ॥ ૧,૧૯૦.

મહિષનું ઘી, અશ્વગંધા, પિપ્પળી, વચ અને બે પ્રકારના કુષ્ટથી બનેલો લેપ, લિંગ, નળી અને સ્તનની પીડા દૂર કરે છે.

કુષ્ઠનાગબલાચૂર્ણં નવનીતસમન્વિતમ્ । તલ્લેપો યુવતીનાઞ્ચ કુર્યાદ્વૃત્તોજકૌ શુભૌ ॥ ૧,૧૯૦.

કુષ્ટ, નાગ અને બલાનું ચૂર્ણ નવનીત સાથે મિશ્ર કરીને લેપ બનાવવામાં આવે, તો એ યુવાન સ્ત્રીઓમાં સુંદરતા અને ગોળાઈ લાવે છે.

ઇન્દ્રવારુણિકામૂલં યસ્ય નામ્ના સુદૂરતઃ । નિઃ ક્ષિપ્યતે સમુત્પાટ્ય તસ્ય પ્લીહા વિનશ્યતિ ॥ ૧,૧૯૦.

ઇન્દ્રવારુણીનું મૂળ, તેનું નામ દૂરથી બોલીને ખેંચી અને ફેંકી દેવામાં આવે, તો એ વ્યક્તિની પળીની બીમારી નાશ પામે છે.

પુનર્નવાયાઃ શુક્લાયા મૂલં તણ્ડુલવારિણા । પીતં વિદ્રધિનુત્સ્યાચ્ચ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥ ૧,૧૯૦.

શ્વેત પુનર્નવાનીનું મૂળ તાંદળના પાણી સાથે પીવામાં આવે, તો વિદ્રધી (ફોડ) દૂર થાય છે; એમાં વધુ વિચાર કરવાની જરૂર નથી.

કદલીદલક્ષારન્તુ પાનીયેન પ્રસાધિતમ્ । તસ્યાદનાદ્વિનશ્યન્તિ ઉદરવ્યાધયોઽખિલાઃ ॥ ૧,૧૯૦.

કદળીના પત્તાની રાખનું ચૂર્ણ પાણીમાં તૈયાર કરીને ખાવામાં આવે, તો પેટની બધી બીમારીઓ નાશ પામે છે.

કદલ્યા મૂલમાદાય ગુડાજ્યેન સમન્વિતમ્ । અગ્નિના સાધિતં જગ્ધમુદરસ્થક્રિમીન્હરેત્ ॥ ૧,૧૯૦.

કદળીનું મૂળ, ગોળ અને ઘી સાથે મિશ્ર કરીને અગ્નિ પર પકાવીને ખાવામાં આવે, તો પેટમાં રહેલા કીડા દૂર થાય છે.

નિત્યં નિમ્બદલાનાઞ્ચ ચૂર્ણમામલકસ્ય ચ । પ્રત્યૂષે ભક્ષયેચ્ચૈવ તસ્ય કુષ્ઠં વિનશ્યતિ ॥ ૧,૧૯૦.

રોજ, નીમના પત્તાં અને આમલકાનું ચૂર્ણ સવારે ખાવામાં આવે, તો કુષ્ટરોગ નાશ પામે છે.

હરીતકીવિડઙ્ગઞ્ચ હરિદ્રા સિતસર્ષપાઃ । સોમરાજસ્ય મૂલાનિ કરઞ્જસ્ય ચ રૌન્ધવમ્ । ગોમૂત્રપિષ્ટાન્યેતાનિ કુષ્ઠરોગહરાણિ વૈ ॥ ૧,૧૯૦.

હરીતકી, વિડંગ, હળદર, સફેદ સરસવ, સોમરાજના મૂળ અને કરંજનું રૌંધવ, ગાયના મૂત્રમાં પીસીને, એ બધા કુષ્ટરોગ માટે ઉપચાર છે.

એકશ્ચ ત્રિફલાભાગસ્તથા ભાગદ્વયં શિવા । સોમરાજસ્ય બીજાનાં જગ્ધં પથ્યેન દદ્રુનુત્ ॥ ૧,૧૯૦.

એક ભાગ ત્રિફળા, બે ભાગ શિવા અને સોમરાજના બીજ, પથ્ય સાથે ખાવામાં આવે, તો દાદરૂ (ચામડીના રોગ) દૂર થાય છે.

અમ્લતક્રં સગોમૂત્રં ક્વથિતં લવણાન્વિતમ્ । કાંસ્યઘૃષ્ટં ખરં લેપાત્કુષ્ઠદદ્રુવિનાશનમ્ ॥ ૧,૧૯૦.

ખાટું છાસ, ગાયનું મૂત્ર, મીઠું અને કાંસ્ય પર ઘસીને બનાવેલો ખડક લેપ, ચામડીના રોગ અને દાદ દૂર કરે છે.

હરિદ્રા હરિતાલશ્ચ દૂર્વાગોમૂત્રસૈન્ધવમ્ । અયં લેપો હન્તિ દદ્રું પામાનં ચ ગરં તથા ॥ ૧,૧૯૦.

હળદર, હરિતાલ, દુર્વા, ગાયનું મૂત્ર અને સૈંધવ મીઠુંથી બનેલો લેપ, દાદ, પામા અને ઝેર દૂર કરે છે.

સોમ રાજસ્ય બીજાનિ નવનીતયુતાનિ ચ । મધુનાસ્વાદિતાનિ સ્યુઃ શુક્લકુષ્ઠહરાણિ વૈ । તક્રાન્નપાનતો રુદ્ર નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥ ૧,૧૯૦.

સોમરાજના બીજ નવનીત સાથે અને મધમાં ચાખીને, દહીં અથવા તાંદળના પાણી સાથે લેવાય, તો શ્વેત કુષ્ટ દૂર થાય છે; એમાં વધુ વિચાર કરવાની જરૂર નથી.

શ્વેતાપરા જિતામૂલં વર્તિતં ચાસ્ય વારિણા । તલ્લેપો રુદ્ર માસેન શુક્લકુષ્ઠવિનાશનઃ ॥ ૧,૧૯૦.

શ્વેત અપરાજિતાનું મૂળ પાણીમાં પીસીને લેપ બનાવવામાં આવે અને એક મહિનો લગાડવામાં આવે, તો રુદ્ર, એ શ્વેત કુષ્ટને નાશ કરે છે.

માહિષં નવનીતઞ્ચ સિન્દૂરં સમરીચકમ્ । પામા વિલેપનાન્નશ્યેદ્દુર્નામા વૃષભધ્વજ ॥ ૧,૧૯૦.

મહિષનું ઘી, નવાણું, સિંદૂર અને અમરીચક — આ બધું ચામડીના રોગે લગાડવામાં આવે તો, હે વૃષભધ્વજ, દુર્નામા નામની પીડા નાશ પામે છે.

વિશુષ્કગામ્ભારીમૂલં પક્વં ક્ષીરેણ સંયુતમ્ । ભક્ષિતં શુક્લપિત્તસ્ય વિનાશકરમીશ્વર ॥ ૧,૧૯૦.

સૂકું ગાંભારીનું મૂળ દૂધમાં ઉકાળી પીવાથી, હે ઈશ્વર, શુક્લપિત્તનો નાશ થાય છે.