ગરુડપુરાણમ્

રસાઞ્જનં હરીતક્યાશ્ચૂર્ણં તેનૈવ ગુણ્ઠનાત્ । નાશયેત્પુરુષો વ્યાધીન્નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥ ૧,૧૮૬.

રસાંજન અને હરિતકીનું ચૂર્ણ સાથે લગાડવાથી બધા રોગો નાશ પામે છે; અહીં વધુ વિચાર કરવાની જરૂર નથી.

કરવીરમૂલલેપાદ્વૈ લેપાત્પૂગફલસ્ય ચ । પુંવ્યાધિર્નશ્યતે રુદ્ર યોગમન્યં વદામ્યહમ્ ॥ ૧,૧૮૬.

કરવીરનું મૂળ અથવા પૂગફળનું લગાડવાથી પુરૂષ રોગો દૂર થાય છે, રુદ્ર; હવે હું બીજું ઉપાય કહું છું.

દન્તીમૂલં હરિદ્રા ચ ચિત્રકં તસ્ય લેપનાત્ । ભગન્દરવિનાશઃ સ્યાદન્યં યોગં વદામ્યહમ્ । જલૌકાજગ્ધરક્તઞ્ચ ભગન્દરમુમાપતે ॥ ૧,૧૮૬.

દંતીનું મૂળ, હળદર અને ચિત્રક પીસીને લગાડવાથી ભાગંદર રોગ દૂર થાય છે; બીજું ઉપાય કહું છું: જલોકા દ્વારા ભાગંદરનું લોહી કાઢવું, ઉમાપતિ.

ત્રિફલાજલઘૃષ્ટઞ્ચ માર્જારાસ્થિ વિલેપિતમ્ । તતો ન પ્રસ્ત્રવેદ્રક્તં નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥ ૧,૧૮૬.

ત્રિફળા પાણીમાં ઘસેલું બિલાડીનું અસ્થિ લગાડવાથી ભાગંદરમાંથી લોહી વહેવું બંધ થાય છે; અહીં શંકા કરવાની જરૂર નથી.

હરિદ્રાનેકવારઞ્ચ સ્નુહીક્ષીરેણ ભાવિતા । વટિકાર્ઽશોવિનાશાય તલ્લેપાદ્વૃષભધ્વજ । ઘોષાફલં સૈન્ધવઞ્ચ પિષ્ટ્વા ચાર્શોહરં પરમ્ ॥ ૧,૧૮૬.

હળદર, વારંવાર સ્નુહીના દૂધમાં ભાંગીને લગાડવાથી અર્શ (મસ્સા) નાશ પામે છે, વૃષભધ્વજ; ઘોષા ફળ અને સૈંધવ પીસીને લગાડવાથી પણ piles માટે ઉત્તમ ઉપાય છે.

ગવ્યાજ્યં સાધિતં પીતં પલાશક્ષારવારિણા । ત્રિગુણેન ત્રિકટુકં અર્શાંસિ ક્ષપયેચ્છિવ ॥ ૧,૧૮૬.

ગાયનું ઘી, પલાશની ખારના પાણી સાથે અને ત્રણ ગણો ત્રિકટુ લઈ પીવાથી અર્શ (મસ્સા) નાશ પામે છે, શિવ.

બિલ્વસ્ય ચ ફલં દગ્ધં રક્તાર્શઃ પ્રવિનાશનમ્ । જગ્ધવા કૃષ્ણતિલાનેવ નવનીતયુતાનપિ ॥ ૧,૧૮૬.

બિલ્વનું ફળ બળી ગયેલું રક્ત અર્શ દૂર કરે છે; અને કાળા તિલને નવનીત સાથે ખાઈએ તો તે પણ લાભદાયી છે.

શુણ્ઠીચૂર્ણં યવક્ષારયુક્તં તુલ્યગુડાન્વિતમ્ । અગ્નિવૃદ્ધિં કરોત્યેવ પ્રત્યૂષે વૃષભધ્વજ ॥ ૧,૧૮૬.

સૂંઠનું ચૂર્ણ, યવખાર અને સમાન ગુડ સાથે લઈએ તો, વૃષભધ્વજ, સવારે પાચન અગ્નિ વધે છે.

શુણ્ઠ્યા ચ ક્વથિતં વારિ પીતં ચાગ્નિં કરોતિ વૈ । હરીતકીં સૈન્ધવઞ્ચ ચિત્રકં રુદ્ર પિપ્પલી ॥ ૧,૧૮૬.

સૂંઠનું કઢું પાણી પીવાથી પાચન અગ્નિ વધે છે; હરિતકી, સૈંધવ, ચિત્રક અને પિપ્પલી, રુદ્ર—

ચૂર્ણમુષ્ણોદકેનૈષાં પીતં ચાતિક્ષુધાકરમ્ । સાજ્યં સૂકરમાંસં વૈ પીતં ચાતિક્ષુધાકરમ્ ॥ ૧,૧૮૬.

આ બધાનું ચૂર્ણ ઉનાળું પાણી સાથે પીવાથી ભૂખ ખૂબ વધે છે; અને ઘી સાથે રાંધેલું સૂરનું માંસ પણ પીવાથી ભૂખ વધારે થાય છે.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૧૮૭ હરિરુવાચ । હસ્તિકર્ણપલાશસ્ય પત્રાણિ? ચૂર્ણયેદ્ધર । સર્વરોગવિનિર્મુક્તં ચૂર્ણં પલશતં શિવ ॥ ૧,૧૮૭.

હરીએ કહ્યું: હસ્તિકર્ણ પલાશના પાંદડાં પીસીને, શિવ, એક સો પલાં જેટલું ચૂર્ણ બનાવીએ તો તે બધા રોગોથી મુક્ત કરે છે.

સક્ષીરં ભક્ષીતં કુર્યાત્સપ્તાહેન વૃષધ્વજ । નરં શ્રુતિધરં રુદ્ર મૃગેન્દ્રગતિવિક્રમમ્ ॥ ૧,૧૮૭.

એ ચૂર્ણ દૂધ સાથે સાત દિવસ ખાઈએ તો, વૃષભધ્વજ, મનુષ્યને તીખી સાંભળવાની શક્તિ અને સિંહ જેવી ચાલ અને બળ મળે છે, રુદ્ર.

પદ્મરાગપ્રતીકાશંયુક્તં દશશતાયુષા । ષોડશાબ્દાકૃતિં રુદ્ર સતતં દુગ્ધભોજનાત્ ॥ ૧,૧૮૭.

પદ્મરાગ જેવી કાંતિ, હજાર વર્ષનું આયુષ્ય અને સોળ વર્ષના યુવાન જેવી કાયાં, રુદ્ર, સતત દૂધ પીવાથી મળે છે.

મધુસર્પિઃસમાયુક્તં દુગ્ધમાયુષ્કરં ભવેત્ । તજ્જગ્ધં મધુના સાર્ધં દશવર્ષ સહસ્રિણમ્ ॥ ૧,૧૮૭.

દૂધમાં મધ અને ઘી મિશ્રિત કરવાથી તે આયુષ્ય વધારતું બને છે; અને મધ સાથે તે પીવાથી માણસને દસ હજાર વર્ષ સુધી જીવન મળે છે.

કુર્યાન્નરં શ્રુતિધરં પ્રમદાજનવલ્લભમ્ । દધ્ના નિત્યં ભક્ષિતન્તુ વજ્રદેહકરં ભવેત્ ॥ ૧,૧૮૭.

દહીં રોજ ખાવાથી માણસ વિદ્વાન બને છે, સ્ત્રીઓનો પ્રિય બને છે અને તેનું શરીર વજ્ર જેવા મજબૂત થાય છે.

કેશરાજિસમાયુક્તં નરં વર્ષસહસ્રિણમ્ । તચ્ચ કાઞ્જિકસંયુક્તં નરં કુર્યાચ્ચ ભક્ષિતમ્ ॥ ૧,૧૮૭.

કેસર મિશ્રિત ખોરાક ખાવાથી માણસને હજાર વર્ષ સુધી આયુષ્ય મળે છે; અને તે ખોરાક કાંજી સાથે મિશ્રિત કરીને પણ ખાવું જોઈએ.

શતવર્ષં દિવ્યદેહં વલીપલિતવર્જિતમ્ । જગ્ધં ત્રિફલયા ક્ષૌદ્રં ચક્ષુષ્મન્તં કરોતિ વૈ ॥ ૧,૧૮૭.

ત્રિફળા સાથે મધ ખાવાથી માણસને સો વર્ષ સુધી દિવ્ય શરીર મળે છે, જેમાં કોઈ વાળની સફેદી કે ચામડીની સળવળ નથી, અને દૃષ્ટિ પણ તેજસ્વી થાય છે.

અન્ધઃ પશ્યેત્તુ ચૂર્ણસ્ય સાજ્યસ્યૈવ તુ ભક્ષણાત્ । મહિષીક્ષીરસંયુક્તસ્તલ્લેપઃ કૃષ્ણકેશકૃત્ ॥ ૧,૧૮૭.

ઘી સાથે મિશ્રિત ચૂર્ણ ખાવાથી અંધ માણસ પણ જોઈ શકે છે; અને ભેંસના દૂધ સાથે તેનો લેપ કરવાથી વાળ કાળા થાય છે.

ખલ્વાટસ્ય ચ વૈ કેશા ભવન્તિ વૃષભધ્વજ । તૈલયુક્તેન ચૂર્ણેન વલીપલિતનાશનમ્ ॥ ૧,૧૮૭.

વૃષભધ્વજ, તેલ સાથે મિશ્રિત ચૂર્ણ વાપરવાથી ટકલા માણસને પણ વાળ આવે છે; અને ચામડીની સળવળ અને વાળની સફેદી દૂર થાય છે.

તદુદ્વર્તનમાત્રેણ સર્વરાગઃ પ્રમુચ્યતે । સચ્છાગક્ષીરચૂર્ણેન દૃષ્ટિઃ સ્યાન્માસતોઽઞ્જનાત્ ॥ ૧,૧૮૭.

માત્ર તે ચૂર્ણ રગડવાથી બધા રંગના ડાઘ દૂર થાય છે; અને સચ્ચાગા દૂધના ચૂર્ણથી એક મહિના સુધી અંજણ લગાવવાથી દૃષ્ટિ સુધરે છે.

પલાશસ્ય ચ બીજાનિ શ્રાવણે વિતુષાણિ ચ । ગૃહીત્વા નવનીતેન તેષાં ચૂર્ણં ચ ભક્ષયેત્ ॥ ૧,૧૮૭.

શ્રાવણ મહિનામાં પલાશના બીજ અને વિતુષાના દાણા લઈને, તેનું ચૂર્ણ નવનીત સાથે ખાવું જોઈએ.

કર્ષાર્ધમેકં સેવેત નત્વા નિત્યં હરિં પ્રભુમ્ । પુરાણષષ્ટિધાન્યસ્ય પથ્યમમ્બુ પિબન્હર । જીવેદ્વર્ષસહસ્રાણિ વલીપલિતવર્જિતઃ ॥ ૧,૧૮૭.

દરરોજ અડધું કે એક કર્ષા લઈ, હમેશા હરિ ભગવાનને વંદન કરીને, જૂના અને શષ્ટધાન્યના પથ્ય ખોરાક અને પાણી પીવાથી માણસને હજાર વર્ષ સુધી જીવન મળે છે, અને ચામડીની સળવળ તથા વાળની સફેદી દૂર રહે છે.

ભૃઙ્ગરાજસ્ય વૈ મૂલં પુષ્યર્ક્ષે તુ સમાહૃતમ્ । વિધાય તસ્ય ચૂર્ણં વૈ સસૌવીરઞ્ચ ભક્ષયેતં ॥ ૧,૧૮૭.

પુષ્ય નક્ષત્રમાં ભૃંગરાજનું મૂળ લઈ, તેનું ચૂર્ણ બનાવીને સૌવીર સાથે ખાવું જોઈએ.

માસમાત્રપ્રયોગેણ વલીપલિતવર્જિતઃ । શતાનિ પઞ્ચ જીવેચ્ચ નરો નાગબલો ભવેત્ । ભવેચ્છ્રુતિધરો રુદ્ર પુષ્યર્ક્ષે ચૈવ ભક્ષણાત્ ॥ ૧,૧૮૭.

માત્ર એક મહિના સુધી ઉપયોગ કરવાથી માણસને ચામડીની સળવળ અને વાળની સફેદી દૂર થાય છે, પાંચસો વર્ષ સુધી જીવન મળે છે, હાથી જેવી તાકાત મળે છે અને વિદ્વાન બને છે, હે રુદ્ર, પુષ્ય નક્ષત્રમાં તેને ખાવાથી.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૧૮૮ હરિરુવાચ । નિર્વ્રણઃ સ્યાત્પૂયંહીનો પ્રહારો ઘૃપૂરિતઃ । અપામાર્ગસ્ય વૈ મૂલં હસ્તાભ્યાઞ્ચ વિમર્દિતમ્ । તદ્રસેન પ્રહારસ્ય રક્તસ્ત્રાવો ન પૂરણાત્ ॥ ૧,૧૮૮.

હરિ કહે છે: ઘા અને પિયુંથી મુક્ત થાય છે, ઘી ભરેલા ઘા સાજા થાય છે; અપામારગનું મૂળ હાથથી ઘસીને, તેનું રસ ઘા પર લગાવવાથી રક્તસ્રાવ અટકે છે અને પિયું થતું નથી.

રુદ્ર લાઙ્ગલિકામૂલં ચેક્ષુદર્ભસ્તથૈવ ચ । તેન વ્રણમુખં લિપ્તં શલ્યં નિઃ સ રતિ વ્રણાત્ । ચિરકાલપ્રવિષ્ટોઽપિ તેન માર્ગેણ શઙ્કર ॥ ૧,૧૮૮.

હે શંકર, રુદ્રલાંગલિકા અને કુશ ઘાસનું મૂળ, ઘાની મોઢી પર લગાવવાથી, ઘા માંથી પરપોટા બહાર આવી જાય છે, ભલે તે લાંબા સમયથી અંદર હોય.

બાલમૂલં મેષશૃઙ્ગીમૂલં વા વારિઘર્ષિતમ્ । તેન લિપ્તં ચિરં જાતં વ્રણં નાડ્યાઃ પ્રશામ્યતિ ॥ ૧,૧૮૮.

બાલમૂળ અથવા મેષશૃંગીનું મૂળ પાણી સાથે ઘસીને, ઘા પર લાંબા સમય સુધી લગાવવાથી નાડીના ઘા ઠીક થાય છે.

જગ્ધં માહિષપધ્ના ચ યુક્તં કોદ્રવભક્તકમ્ । હિઙ્ગુમૂલસ્ય વૈ ચૂર્ણં દત્તં નાડીવ્રણાપહમ્ ॥ ૧,૧૮૮.

હિંગના મૂળનું ચૂર્ણ ભેંસના દહીં અને કોદ્રવા ભાત સાથે આપવાથી નાડીના ઘા સાજા થાય છે.

બ્રહ્મયષ્ટિફલં પિષ્ટં વારિણા તેનલેપિતમ્ । તેન ઘૃષ્ટં રક્તદોષઃ પ્રણશ્યતિ ન સંશયઃ ॥ ૧,૧૮૮.

બ્રહ્મયષ્ટીનું ફળ પાણીમાં પીસીને લગાવવાથી રક્તના રોગ દૂર થાય છે, તેમાં કોઈ શંકા નથી.