ગરુડપુરાણમ્

શર્કરાં મધુસંયુક્તાં પીત્વા તણ્ડુલવારિણા । રક્તાતિસારશમનં ભવતીતિ વૃષધ્વજ ! ॥ ૧,૧૮૨.

શક્કર અને મધને ભાતના પાણીમાં મિક્સ કરી પીવાથી, હે વૃષભધ્વજ, વધુ લોહી વહી જવું શાંત થાય છે.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૧૮૩ હરિરુવાચ । મરિચં શૃઙ્ગવેરં ચ કુટજત્વચમેવ ચ । પાનાચ્ચ ગ્રહણી નશ્યેચ્છશાઙ્કાઙ્કિતશેખર ! ॥ ૧,૧૮૩.

હરિ બોલ્યા: મરી, આદુ અને કુટજની છાલ - આ પીવાથી અજીર્ણ દૂર થાય છે, હે ચંદ્રમૌળી.

પિપ્પલી પિપ્પલીમૂલં મરિચં તગરં વચા । દેવદારુરસં પાઠાં ક્ષીરેણ સહ પેષયેત્ ॥ ૧,૧૮૩.

પીપળી, પીપળીનું મૂળ, મરી, તગર, વચ, દેવદારુનો રસ અને પાઠા - આ બધું દૂધ સાથે પીસવું.

અનેનૈવ પ્રયોગેણ હ્યતિસારો વિનશ્યતિ । મરીચતિલપુષ્પાભ્યા મઞ્જનં કામલાપહમ્ ॥ ૧,૧૮૩.

આ જ રીતે ઉપયોગ કરવાથી અતિસાર દૂર થાય છે. મરી અને તલના ફૂલનું અંજણ આંખમાં લગાડવાથી કામળો દૂર થાય છે.

હરીતકી સમગુડા મધુના સહ યોજિતા । વિરેચનકરી રુદ્ર ! ભવતીતિ ન સંશયઃ ॥ ૧,૧૮૩.

હરિતકી, ગોળ અને મધ સાથે મિક્સ કરી લેવાથી, હે રુદ્ર, નિશ્ચયે જ વિરેચન થાય છે.

ત્રિફલા ચિત્રકં ચિત્રં તથા કટુકરોહિણી । ઉરુસ્તમ્ભહરં હ્યેતદુત્તમન્તુ વિરેચનમ્ ॥ ૧,૧૮૩.

ત્રિફળા, ચિત્રક, ચિત્ર અને કટુકરોહિણી — આ ઉત્તમ વિરેचक છે, જે જાંઘમાં થતો અડધો અવરોધ દૂર કરે છે.

હરીતકી શૃઙ્ગવેરં દેવદારુ ચ ચન્દનમ્ । ક્વાથયેચ્છાગદુગ્ધેન અપામાર્ગસ્ય મૂલકમ્ । ઊરુસ્તમ્ભં જયન્ત્યા વા સપ્તરાત્રેણ નાશયેત્ ॥ ૧,૧૮૩.

હરીતકી, સૂંઠ, દેવદારુ અને ચંદનને, અપામાર્ગના મૂળ સાથે બકરીના દૂધમાં ઉકાળી પીવું, અથવા જયંતી લેવાથી, જાંઘનો અવરોધ સાત દિવસમાં દૂર થાય છે.

અનન્તાશૃઙ્ગવેરસ્ય સૂક્ષ્મચૂર્ણાનિ કારયેત્ । ગુગ્ગુલં ગુડતુલ્યં ચ ગુટિકામુપયુજ્યચ । વાયુઃ સ્નાયુગતં ચૈવ અગ્નિમાન્દ્યં ચ નાશયેત્ ॥ ૧,૧૮૩.

અનંતમૂળ અને સૂંઠનો બારીક ચૂર્ણ બનાવી, ગુગ્ગળ અને ગોળ જેટલું લઈ ગોળી બનાવવી. આ વાદને નસોમાંથી અને પાચનશક્તિની કમજોરીને દૂર કરે છે.

સઙ્ખપુષ્પીન્તુ પુષ્પેણ સમુદ્ધૃત્ય સપત્રિકામ્ । સમૂલાં છાગદુગ્ધેન અપસ્મારહરં પિબેત્ ॥ ૧,૧૮૩.

શંખપુષ્પીનું ફૂલ, પાંદડા અને મૂળ સહિત કાઢી, બકરીના દૂધ સાથે પીવું — આ અપસ્માર (મૂર્છા) દૂર કરે છે.

અશ્વગન્ધાભયે ચૈવ ઉદકેન સમં પિબેત્ । રક્તપિત્તં વિનશ્યેત્તુ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥ ૧,૧૮૩.

અશ્વગંધા અને અભયાને પાણી સાથે પીવું, તો રક્તપિત્ત નાશ પામે છે — તેમાં વધુ વિચાર કરવાની જરૂર નથી.

હરીતકીકુષ્ઠચૂર્ણં કૃત્વા આસ્યં ચ પૂરયેત્ । શીતં પીત્વાથ પાનીયં સર્વચ્છર્દિનિવારણમ્ ॥ ૧,૧૮૩.

હરીતકી અને કુષ્ટનું ચૂર્ણ બનાવી મોઢામાં ભરી, પછી ઠંડું પાણી પીવું — આ બધાં ઉલ્ટી રોકે છે.

ગડૂચીપદ્મકારિષ્ટધાન્યાકં રક્તચંન્દનમ્ । પિત્તશ્લેષ્મજ્વરચ્છર્દિદાહતૃષ્ણાઘ્નમગ્નિકૃત્ । ઓં હું નમ ઇતિ ॥ ૧,૧૮૩.

ગળો, પદ્મક, અરિષ્ટ, ધાણ્યા અને લાલ ચંદન — આ ઉપાય પિત્ત અને કફના તાવ, ઉલ્ટી, દાહ અને તરસ દૂર કરે છે તથા અગ્નિ પ્રબળ કરે છે. ઓમ હૂં નમઃ.

શ્રોત્રે બદ્ધ્વા શઙ્ખપુષ્પીં જ્વરં મન્ત્રેણ વૈ હરેત્ । ઓં જમ્ભિની સ્તમ્ભિની મોહય સર્વવ્યાધીન્મે વજ્રેણ ઠઃ ઠઃ સર્વવ્યાધીન્મે વજ્રેણ ફટિતિ ॥ ૧,૧૮૩.

શંખપુષ્પી કાનમાં બાંધી, મંત્રથી તાવ દૂર થાય છે: ઓમ જંભિની, સ્તંભિની, મારા બધા રોગોને વજ્રથી મોહિત કર, ઠઠ ઠઠ, મારા બધા રોગોને વજ્રથી મોહિત કર, ફટ્.

પુષ્પમષ્ટશતં જપ્ત્વા હસ્તે દત્ત્વા નખં સ્પૃશેત્ । ચાતુર્થિકો જ્વરો રુદ્ર અન્યે ચૈવ જ્વરાસ્તથા ॥ ૧,૧૮૩.

મંત્ર એકસો આઠ વાર પુષ્પ પર જપ્યા પછી, તેને હાથમાં લઈ નખને સ્પર્શવું — ચોથા દિવસે આવતો તાવ, રુદ્ર અને અન્ય તાવ પણ દૂર થાય છે.

જ્મ્બૂફલં હરિદ્રા ચ સર્પસ્યૈવ તુ કઞ્ચુકમ્ । સર્વજ્વરાણાં ધૂપોઽયં હરશ્ચાતુર્થિકસ્ય ચ ॥ ૧,૧૮૩.

જાંબુ ફળ, હળદર અને સાપની કાંદરી — આ ધૂપ સર્વ પ્રકારના તાવ અને ખાસ ચોથા દિવસે આવતો તાવ દૂર કરે છે.

કરવીરં ભૃઙ્ગપત્રં લવણં કુષ્ઠકર્કટે । ચતુર્ગુણેન મૂત્રેણ પચેત્તૈલં હરેચ્ચ તત્ । પામાં વિચર્ચિકાં કુષ્ઠમભ્યઙ્ગાદ્ધિ વ્રણાનિ વૈ ॥ ૧,૧૮૩.

કરવીર, ભૃંગરાજના પાંદડા, મીઠું અને કુષ્ટકર્કટને ચારગણ મૂત્રમાં ઉકાળી તે તેલ બનાવવું. એ તેલથી મલિશન કરવાથી પામા, વિચર્ચિકા, કુષ્ટ અને ઘા સાજા થાય છે.

પિપ્પલીમધુપાનાચ્ચ તથા મધુરભોજનાત્ । પ્લીહા વિનશ્યતે રુદ્ર તથા સૂરણસેવનાત્ ॥ ૧,૧૮૩.

પિપ્પળી મીઠા સાથે પીવાથી અને મીઠું ખાવાથી પળીનો રોગ દૂર થાય છે, હે રુદ્ર, તેમજ સૂરણ ખાવાથી પણ.

પિપ્પલીઞ્ચ હરિદ્રાઞ્ચ ગોમૂત્રેણ સમન્વિતામ્ । પ્રક્ષિપેચ્ચ ગુદદ્વારે અર્શાંસિ વિનિવારયેત્ ॥ ૧,૧૮૩.

પિપ્પળી અને હળદરને ગાયના મૂત્રમાં મિક્સ કરી ગુદા દ્વારે લગાવવું — આ અર્શ (મસા) દૂર કરે છે.

અજાદુગ્ધમાર્દ્રકઞ્ચ પીતં પ્લીહાદિનાશનમ્ । સૈન્ધવઞ્ચ વિડઙ્ગાનિ સોમરાજી તુ સર્ષપાઃ ॥ ૧,૧૮૩.

બકરીનું દૂધ અને તાજું આદુ પીવાથી પળીના રોગ દૂર થાય છે; સૈંધવ મીઠું, વિડંગ, સોમરાજી અને રાઈ પણ લાભદાયી છે.

રજની દ્વે વિષઞ્ચૈવ ગોમૂત્રેણૈવ પેષયેત્ । કુષ્ઠનાશશ્ચ તલ્લેપાન્નિમ્બપત્રાદિના તથા ॥ ૧,૧૮૩.

હળદર બે ભાગ અને વિષને ગાયના મૂત્રમાં પીસવું; આ લપસણ લગાવવાથી કુષ્ટ દૂર થાય છે, તેમજ લીમડાના પાંદડા વગેરેથી પણ.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૧૮૪ હરિરુવાચ । રજનીકદલીક્ષારલેપઃ સિધ્મવિનાશનઃ । કુષ્ઠસ્ય ભાગમેકન્તુ પથ્યાભાગદ્વયં તથા । ઉષ્ણોદકેન સંપીય કટિશૂલવિનાશનમ્ ॥ ૧,૧૮૪.

હળદર, કેળાના ડાંગર અને ક્ષારનો લપસણ સિધ્મા દૂર કરે છે; કુષ્ટમાં આનો એક ભાગ અને પથ્યા બે ભાગ લઈ, ગરમ પાણી સાથે પીવાથી કમરના દુઃખાવા દૂર થાય છે.

અભયા નવનીતઞ્ચ શર્કરાપિપ્પલીયુતમ્ । પાનાદર્શોહરં સ્યાચ્ચ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥ ૧,૧૮૪.

અભયા, નવનીત, ખાંડ અને પિપ્પળી — આ પીવાથી અર્શ (મસા) દૂર થાય છે; વધુ વિચાર કરવાની જરૂર નથી.

આટરૂષકપત્રેણ ઘૃતં મૃદ્વગ્નિના પચેત્ । ચૂર્ણં કૃત્વા તુ લેપોઽયં અર્શરોગહરઃ પરઃ ॥ ૧,૧૮૪.

આટરુષકના પાંદડા સાથે ઘી ધીમી આંચે ઉકાળી, પછી તેનો ચૂર્ણ બનાવી લપસણ કરવો — આ ઉત્તમ અર્શનાશક છે.

ગુગ્ગુલુત્રિફલાયુક્તં પીત્વા નશ્યેદ્ભગન્દરમ્ । અજાજીશૃઙ્ગવેરઞ્ચ દથા મણ્ડં વિપાચયેત્ ॥ ૧,૧૮૪.

ગુગ્ગુલુ અને ત્રિફળા સાથે બનાવેલી કઢી પીવાથી ભાગંદર દૂર થાય છે; અજાજી અને શ્રૃંગવેરા સાથે મંડ બનાવવું જોઈએ.

લવણેન તુ સંયુક્તં મૂત્રકૃચ્છ્રવિનાશનમ્ । યવક્ષારં શર્કરા ચ મૂત્રકૃચ્છ્રવિનાશકૃત્ ॥ ૧,૧૮૪.

મીઠું ઉમેરવાથી મૂત્રકૃચ્છરોગ દૂર થાય છે; યવક્ષાર અને ખાંડ પણ મૂત્રકૃચ્છરોગને દૂર કરે છે.

ચિતાગ્નિઃ ખઞ્જરીટસ્ય વિષ્ઠા ફેનો હયસ્ય ચ । સૌભાઞ્જનં વાસનેત્રં નર એતૈસ્તુ ધૂપિતઃ । અદૃશ્યસ્ત્રિદશૈઃ સર્વૈઃ કિં પુનર્માનવૈઃ શિવ ॥ ૧,૧૮૪.

ચિતા પરની રાખ, ખંજરીટનું વિસર્જન, ઘોડાનું ફેન, સૌભાંજન અને વાસનેત્ર—આ બધાથી ધૂપ કરવાથી માણસ દેવતાઓને પણ દેખાતો નથી; તો મનુષ્યોને તો વધુ જ નહીં, ó શિવ.

તિલતૈલં યવાન્દગ્ધ્વા મષીં કૃત્વા તુ લેપયેત્ । તેનૈવ સહ તૈલેન અગ્નિદગ્ધઃ સુખી ભવેત્ ॥ ૧,૧૮૪.

તલના તેલમાં જવાન બળીને બનાવેલી મશી લગાવવી; એ તેલ સાથે આગમાં બળેલા માણસને આરામ મળે છે.

લજ્જાલોઃ શરપુઙ્ખાયા લેપઃ સાજ્યોઽગ્નિનાશનઃ । ઓં નમો ભગવતે ઠ ઠ છિન્ધિ છિન્ધિ જ્વલનં પ્રજ્વલિતં નાશય નાશય હું ફટ્ ॥ ૧,૧૮૪.

લજ્જાળુ અને શરપુંખા સાથે ઘીનો લેપ આગના દાઝ માટે ઉત્તમ છે; 'ઓમ નમો ભગવતે ṭha ṭha ચિંધિ ચિંધિ જ્વલન પ્રજ્વલિત નાશય નાશય હૂં ફટ'—આ મંત્ર પણ સાથે બોલવો.

કરે બદ્ધં તુ નિર્ગુણ્ડ્યા મૂલં જ્વરહરં દ્રુતમ્ । મૂલઞ્ચ શ્વેતગુઞ્જાયાઃ કૃત્વા તત્સપ્તખણ્ડકમ્ ॥ ૧,૧૮૪.

હાથમાં નિર્ગુંડીનું મૂળ બાંધવાથી જ્વર ઝડપથી દૂર થાય છે; શ્વેતગુંજાનું મૂળ લઈ એના સાત ટુકડા કરવું.