ગરુડપુરાણમ્

બલા ચૈવ સર્જરસં સૌવીરસર્ષપાસ્તથા । સર્પયૂકામક્ષિકાણાં ધૂમો મશકનાશનઃ ॥ ૧,૧૮૦.

બલા, સરજનું રેસિન, સૌવીર મીઠું અને સરસવ – આ બધાનો ધૂપ સર્પ, જૂં, માખી અને મચ્છરનો નાશ કરે છે.

ભૂતલાયાશ્ચ ચૂર્ણેન સ્તમ્ભઃ સ્યાદ્યોનિપૂરણાત્ । તેન લેપનતો યોનૌ ભગસ્તમ્ભસ્તુ જાયતે ॥ ૧,૧૮૦.

ભૂતલા નામની વનસ્પતિનું ચૂર્ણ યોનિમાં ભરવાથી સંકોચ આવે છે; એ ચૂર્ણ યોનિ પર લગાવવાથી યોનિ તંગ બને છે.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૧૮૧ હરિરુવાચ । તામ્બૂલઞ્ચ ઘૃતં ક્ષૌદ્રં લવણં તામ્રભાજને । તથા પયઃ સમાયુક્તં ચક્ષુઃ શૂલહરં પરમ્ ॥ ૧,૧૮૧.

હરિ કહે છે: પાન, ઘી, મધ અને મીઠું તાંબાના વાસણમાં, અને એમાં દૂધ ભેળવીને આંખના દુઃખાવામાં ઉત્તમ ઉપાય છે.

હરીતકી વચા કુષ્ઠં વ્યોષં હિઙ્ગુ મનઃ શિલા । કાસે શ્વાસે ચ હિક્કાયાં લિહ્યાત્ક્ષૌદ્રં ઘૃપ્લુતમ્ ॥ ૧,૧૮૧.

હરીતકી, વચા, કુષ્ઠ, વ્યોષ, હિંગ અને મન:શિલા – આ બધું મધ અને ઘી સાથે ચાટવાથી ખાંસી, શ્વાસ અને હીક્કામાં લાભ થાય છે.

પિપ્પલીત્રિફલાચૂર્ણં મધુના લેહયેન્નરઃ । નશ્યતે પીનસઃ કાસઃ શ્વાસશ્ચ બલવત્તરઃ ॥ ૧,૧૮૧.

પિપ્પળી, ત્રિફળા અને મધનું ચૂર્ણ ચાટી લેવું; એથી પીનસ, ખાંસી અને શ્વાસની તકલીફ દૂર થાય છે અને દમ મજબૂત બને છે.

સમૂલચિત્રકં ભસ્મપિપ્પલીચૂર્ણકં લિહેત્ । શ્વાસં કાસઞ્ચ હિક્કાઞ્ચ મધુમિશ્રં વૃષધ્વજ ! ॥ ૧,૧૮૧.

સમૂળ ચિત્રક, એની ભસ્મ અને પિપ્પળીનું ચૂર્ણ મધ સાથે ચાટવાથી, શ્વાસ, ખાંસી અને હીક્કામાં આરામ મળે છે.

નીલોત્પલં શર્કરા ચ મધુકં પદ્મકં સમમ્ । તણ્ડુલોદકસંમિશ્રં પ્રશમેદ્રક્તવિક્રિયાઃ ॥ ૧,૧૮૧.

નીલકમળ, ખાંડ, યસ્તિમધુ અને પદ્મક – આ બધું બરાબર ભાગમાં લઈ, તાંદળના પાણીમાં ભેળવીને પીવાથી રક્તના રોગો શમાય છે.

શુણ્ઠી ચ શર્કરા ચૈવ તથા ક્ષૌદ્રેણ સંયુતા । કોકિલસ્વર એવ સ્યાદ્ગુટિકા ભુક્તિમાત્રતઃ ॥ ૧,૧૮૧.

સૂંઠ અને ખાંડને મધ સાથે ભેળવી, ગોળી બનાવી ભોજન જેટલી માત્રામાં લેવાથી અવાજ કોયલ જેવો મીઠો થાય છે.

હરિતાલં શઙ્ખચૂર્ણં કદલીદલભસ્મના । એતદ્દ્રવ્યેણ ચોદ્વર્ત્ય લોમશાતનમુત્તમમ્ ॥ ૧,૧૮૧.

હરિતાલ, શંખનું ચૂર્ણ અને કેળાના પાનની ભસ્મ – આ દ્રવ્યથી ઘસવાથી વાળ સરળતાથી દૂર થાય છે.

લવણં હરિતાલઞ્ચ તુમ્બિન્યાશ્ચ ફલાનિ ચ । લાક્ષારસસમાયુક્તં લોમશાતનમુત્તમ્ ॥ ૧,૧૮૧.

મીઠું, હરિતાળ અને તુમ્બીનીના ફળો, સાથે લાકની લાઈ મેળવી, વાળ દૂર કરવા માટે ઉત્તમ ઉપાય છે.

સુધા ચ હરિતાલઞ્ચ શઙ્ખભસ્મ મનઃ શિલા । સૈન્ધવેન સહૈકત્ર છાગમૂત્રેણ પેષયેત્ ॥ ૧,૧૮૧.

ચૂન, હરિતાળ, શંખભસ્મ અને મન:શિલા, આ બધું સૈંધવ મીઠા અને બકરાની મૂત્ર સાથે પીસવું જોઈએ.

તત્ક્ષણોદ્વર્તનાદેવ લોમશાતનમુત્તમમ્ । શઙ્ખમામલકં પત્રં ધાતક્યાઃ કુસુમાનિ ચ ॥ ૧,૧૮૧.

આ પેસ્ટ તરત લગાડવાથી વાળ દૂર થાય છે; ઉપરાંત, શંખ, આમળાની પાંદડી અને ધાતકીના ફૂલો પણ ઉપયોગી છે.

પિષ્ટ્વા તત્પયસા સાર્ધં સપ્તાહં ધારયેન્મુખે । સ્નિગ્ધાઃ શ્વેતાશ્ચ દન્તાશ્ચ ભવન્તિ વિમલપ્રભાઃ ॥ ૧,૧૮૧.

આ બધું દૂધમાં પીસી, સાત દિવસ મોઢામાં રાખવું, તો દાંત ચકચકિત, સફેદ અને મસૃણ બને છે.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૧૮૨ હરિરુવાચ । શરદ્ગ્રીષ્મવસન્તેષુ પ્રાયશો દધિ ગર્હિતમ્ । હેમન્તે શિશિરે ચૈવ વર્ષાસુ દધિ શસ્યતે ॥ ૧,૧૮૨.

હરિએ કહ્યું: શરદ, ઉનાળો અને વસંતમાં દહીં લેવું યોગ્ય નથી; પણ હેમંત, શિશિર અને વરસાદમાં દહીં લેવું શ્રેષ્ઠ છે.

ભુક્તે તુ શર્કરા પીતા નવનીતેન બુદ્ધિકૃત્ । ગુડસ્ય તુ પુરાણસ્ય પલમેકન્તુ ભક્ષયેત્ । સ્ત્રીસહસ્રઞ્ચ સંગચ્છેત્પુમાન્બલયુતો હર ! ॥ ૧,૧૮૨.

ભોજન પછી નવનીત સાથે ખાંડ પીવાથી બુદ્ધિ વધે છે; જૂનું ગોળ એક પલ ખાવું, તો પુરુષે હજારો સ્ત્રીઓ સાથે સંયોગ કરી શકે છે, હે હર!

કુષ્ઠં સંચૂર્ણિતં કૃત્વા ઘૃતમાક્ષિકસંયુતમ્ । ભક્ષયેત્સ્વપ્નવેલાયાં બલીપલિતનાશનમ્ ॥ ૧,૧૮૨.

કુષ્ઠ પીસી, ઘી અને મધ સાથે રાત્રે ખાવું, તો તાકાત વધે છે અને વાળમાં પાંખળી દૂર થાય છે.

અતસીમાષગોધૂમચૂર્ણં કૃત્વા તુ પિપ્પલી । ઘૃતેન લેપયેદ્ગત્રમોભિઃ સાર્ધં વિચક્ષણઃ । કન્દર્પસદૃશો મર્ત્યો નિત્યં ભવતિ શઙ્કર ! ॥ ૧,૧૮૨.

અતસી, માશ, ઘઉં અને પીપળીનું ચૂર્ણ, ઘી અને પાણી સાથે શરીરે લગાડવું જોઈએ; નિયમિત કરવાથી મનુષ્ય કામદેવ જેવો સુંદર બને છે, હે શંકર!

યવાસ્તિલાશ્વગન્ધા ચ મુશલી સરલા ગુડમ્ । એભિશ્ચ રચિતાં જગ્ધ્વા તરુણો બલવાન્ભવેત્ ॥ ૧,૧૮૨.

યવ, તલ, અશ્વગંધા, મુશલી, સરળ અને ગોળ વડે બનેલી વાનગી ખાવાથી યુવાન અને બળવાન થવાય છે.

હિઙ્ગુ સૌવર્ચલં શુણ્ઠીં પીત્વા તુ ક્વથિતોદકૈઃ । પરિણામાખ્યશૂલઞ્ચ અજીર્ણઞ્ચૈવ નશ્યતિ ॥ ૧,૧૮૨.

હિંગ, સૌવરચળ અને સૂંઠ ઉકાળેલા પાણી સાથે પીવાથી પાચન દુખાવા અને અજીરણ દૂર થાય છે.

ધાતકીં સોમરાજીઞ્ચ ક્ષીરેણ સહ પેષયેત્ । દુર્બલશ્ચ ભવેત્સ્થૂલો નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥ ૧,૧૮૨.

ધાતકી અને સોમરાજી દૂધમાં પીસી પીવાથી દુર્બળ માણસ પણ મજબૂત બને છે; વધુ વિચાર કરવાની જરૂર નથી.

શર્કરામધુસંયુક્તં નવનીતં બલી લિહેત્ । ક્ષીરાશી ચ ક્ષયી પુષ્ટિં મેધાઞ્ચૈવાતુલાં વ્રજેત્ ॥ ૧,૧૮૨.

મજબૂત માણસે ખાંડ અને મધ સાથે નવનીત ચાટી લેવું; જે દૂધ પણ લે છે, તેને તંદુરસ્તી અને અતુલ બુદ્ધિ મળે છે.

કુલીરચૂર્ણં સક્ષીરં પીતઞ્ચ ક્ષયરેગનુત્ । ભલ્લાતકં વિડઙ્ગઞ્ચ યવક્ષારઞ્ચ સૈન્ધવમ્ ॥ ૧,૧૮૨.

કુલીરનું ચૂર્ણ દૂધ સાથે પીવાથી ક્ષય રોગ દૂર થાય છે; ભલ્લાતક, વિડંગ, યવક્ષાર અને સૈંધવ પણ ઉપયોગી છે.

મનઃ શિલા શઙ્ખચૂર્ણં તૈલપક્વં તથૈવ ચ । લોમાનિ શાતયત્યેવ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥ ૧,૧૮૨.

મન:શિલા અને શંખનું ચૂર્ણ તેલમાં પકાવી વાળ પર લગાવવાથી વાળ દૂર થાય છે; તેમાં કોઈ શંકા નથી.

માલૂરસ્ય રસં ગૃહ્ય જલૌકાં તત્ર પેષયેત્ । હસ્તૌ સંલેપયેત્તેન ત્વગ્નિસ્તમ્ભનમુત્તમમ્ ॥ ૧,૧૮૨.

માલૂરનું રસ લઈ, જળૌકા પીસી તેમાં મિક્સ કરી હાથ પર લગાવવું, તો અગ્નિ રોકવાનો ઉત્તમ ઉપાય છે.

શાલ્મલીરસમાદાય ખરમૂત્રે નિધાય તમ્ । અગ્નયાદૌ વિક્ષિપેત્તેન હ્યગ્નિસ્તમ્ભનમુત્તમમ્ ॥ ૧,૧૮૨.

શાલમલીનું રસ લઈ, ખચ્ચરની મૂત્રમાં મૂકી, તેને અગ્નિમાં નાખવું, તો અગ્નિ રોકાય છે.

વાયસ્યા ઉદરં ગૃહ્ય મણ્ડૂકવસયા સહ । ગુટિકાં કારયેત્તેન તતોઽગ્નૌ સંક્ષૈપેત્સુધીઃ । એવમેતત્પ્રયોગેણ હ્યગ્નિસ્તમ્ભનમુત્તમમ્ ॥ ૧,૧૮૨.

ગિધડનું પેટ અને દેડકાની ચરબી લઈ, ગોળી બનાવી અગ્નિમાં નાખવી; આ રીતે અગ્નિ રોકાય છે.

મુણ્ડીત્વક્ચ વચા મુસ્તં મરિચં તગરં તથા । ચર્વિત્વા ચ ત્વિમં સદ્યો જિહ્વયા જ્વલનં લિહેત્ ॥ ૧,૧૮૨.

મુંડીની છાલ, વચ, મુસ્તા, મરી અને તગર ચાવીને, તરત જ જીભથી અગ્નિ બુઝાવી શકાય છે.

ગોરોચનાં ભૃઙ્ગરાજં ચૂર્ણોકૃત્યઘૃતં સમમ્ । દિવ્યામ્ભસઃ સ્તમ્ભનં સ્યાન્મન્ત્રેણાનેન વૈ તથા । ઓં અગ્નિસ્તમ્ભનં કુરુ કુરુ ॥ ૧,૧૮૨.

ગાયની ગોરોચન અને ભૃંગરાજનું ચૂર્ણ સમાન પ્રમાણમાં ઘીમાં મિક્સ કરો. આ મિશ્રણને દિવ્ય જળ સાથે મંત્ર બોલી ઉપયોગ કરો તો અગ્નિને સ્થિર કરી શકાય છે. મંત્ર છે: 'ૐ અગ્નિને સ્થિર કરો, સ્થિર કરો.'

ઓં નમો ભગવતે જલં સ્તમ્ભય સં સં સં કેક કેકઃ ચરચર । જલસ્તમ્ભનમન્ત્રોઽયં જલં સ્તમ્ભયતે શિવ ! ॥ ૧,૧૮૨.

'ૐ, ભગવાનને વંદન, જળને સ્થિર કરો, સં સં સં, કેક કેક, ચાલતું અને અચળ.' હે શિવ, આ જળને સ્થિર કરવાનો મંત્ર છે, જે જળને સ્થિર કરે છે.