ગરુડપુરાણમ્

છર્દિ સર્વાં પ્રણુદતિ તૃષ્ણાઞ્ચૈવાપકર્ષતિ । ત્રિફલા ભ્રમમૂર્છાહૃત્પીતા સા મધુનાપિ વા ॥ ૧,૧૭૦.

ત્રિફળા અને મધ સાથે પીવાથી તમામ ઉલટી, તરસ, ચક્કર અને બેહોશી દૂર થાય છે.

પઞ્ચગવ્યં હિતં પાનાદપસ્મારગ્રહાદિનુત્ । કૂષ્માણ્ડકરસો વાજ્યં સયષ્ટિકં તદર્થકૃત્ ॥ ૧,૧૭૦.

પંચગવ્ય પીવાથી અપસ્માર અને ભૂતાદિ રોગો દૂર થાય છે. કૂષ્માંડનો રસ અને ચોખા સાથે પણ એ જ લાભ મળે છે.

બ્રાહ્મીરસવચાકુષ્ઠશઙ્ખપુષ્પીભિરેવ ચ । પુરાણં સેવ્યમુન્માદગ્રહાપસ્મારદ્ઘૃનુતમ્ ॥ ૧,૧૭૦.

બ્રાહ્મી, વચા, કુષ્ટ અને શંખપુષ્પી સાથે તૈયાર કરેલું જૂનું ઘી ઉન્માદ, ભૂતગ્રસ્તતા અને અપસ્માર માટે ઉપયોગી છે.

અશ્વગન્ધાકષાયે ચ કલ્કે ક્ષીરે ચતુર્ગુણે । ઘૃતપક્વન્તુ વાતઘ્નં વૃષ્યં માં સાય પુત્રકૃત્ ॥ ૧,૧૭૦.

અશ્વગંધાનું કઢું કે તેનો લોટ ચારગણું દૂધમાં ઘી સાથે રાંધીને પીવાથી વાયુ શમાય છે, પુરૂષત્વ વધે છે અને સંતાનની પ્રાપ્તિ થાય છે.

નીલીમુણ્ડીરિકાચૂર્ણં મધુસર્પિઃ સમન્વિતમ્ । છિન્નાક્વાથં પિબન્હન્તિ વાતરક્તં સુદુસ્તરમ્ ॥ ૧,૧૭૦.

નીલી અને મુંડીનું ચૂર્ણ મધ અને ઘી સાથે, અને છિન્નાનું કઢું સાથે પીવાથી ભારે વાયુરક્ત પણ નાશ પામે છે.

સગુડાઃ પઞ્ચ પથ્યાશ્ચ કુષ્ટાર્શોવાતસાદનાઃ । ગડચીસ્વરસં કલ્કં ચૂર્ણં વા ક્વાથમેવ વા ॥ ૧,૧૭૦.

પાંચ પથ્યા અને ગોળ સાથેના ઉપાય કષ્ટ, અર્જસ અને વાયુના રોગોમાં લાભદાયી છે; તેનો રસ, લોટ, ચૂર્ણ કે કઢું ઉપયોગી છે.

વાતરક્તાન્તકં કાલાગુડૂચીક્વાથકલ્કતઃ । કુષ્ઠવ્રણાદિશમનં શૃતમાજ્યં સદુગ્ધકમ્ ॥ ૧,૧૭૦.

કાળી ગુડૂચીનું કઢું અને લોટ વાયુરક્તને દૂર કરે છે; તેને ઘી અને દૂધમાં રાંધીને પીવાથી કષ્ટ, ઘા અને આવા રોગો શમાય છે.

ત્રિફલાગુગ્ગુલુર્વાતરક્તમૂર્છાપહારકઃ । ઊરુસ્તમ્ભવિનાશાય ગોમૂત્રેણ ચ ગુગ્ગુલુઃ ॥ ૧,૧૭૦.

ત્રિફળા અને ગુગ્ગળ વાયુરક્ત અને બેભાનપણું દૂર કરે છે; ગુગ્ગળ ગાયના મૂત્ર સાથે thighsની જડતા નાશ કરે છે.

શુણ્ઠીગોક્ષુરકક્વાથઃ સામવાતાર્તિશૂલનુત્ । દશમૂલામૃતૈરણ્ડરાસ્નાનાગરદારુભિઃ ॥ ૧,૧૭૦.

સૂંઠ અને ગોક્ષુરનું કઢું વાયુ અને સામવાતથી થતો દુઃખાવો દૂર કરે છે; દશમૂળ, અમૃત, એરંડ, રસ્ના, સૂંઠ અને દારુ સાથે પણ લાભદાયી છે.

ક્વાથો હન્તિ માહશોથં મરીચગુડસંયુતઃ । કાસઘ્નો મોદકઃ પ્રોક્તસ્તૃષ્ણારોચકનાશનઃ ॥ ૧,૧૭૦.

મરી અને ગોળ સાથેનું કઢું મોટું સોજું દૂર કરે છે; laddu જેવા મિશ્રણથી ખાંસી, તરસ અને ભૂખની તકલીફ દૂર થાય છે.

કણ્ટકારિગુડૂચીભ્યાં પૃથક્ત્રિંશત્પલે રસે । પ્રસ્થસિદ્ધં ઘૃતઞ્ચૈવ કાસનુદ્ધૃદિ દીપનઃ ॥ ૧,૧૭૦.

કંટકારી અને ગુડૂચીનો રસ, બત્રીસ પળા લઈને, એક પ્રસ્થ ઘી સાથે રાંધીને પીવાથી ખાંસી દૂર થાય છે અને હૃદયને બળ મળે છે.

કૃષ્ણાધાત્રીસિતાશુણ્ઠીમરીચસૈન્ધવાન્વિતઃ । ક્વાથ એરણ્ડતૈલેન સામં હન્ત્યનિલં ગુરુમ્ ॥ ૧,૧૭૦.

કૃષ્ણા, ધાત્રી, ખાંડ, સૂંઠ, મરી અને સૈંધવ સાથેનું કઢું, એરંડના તેલમાં મિક્સ કરીને પીવાથી ભારે વાયુ નાશ પામે છે.

બલા પુનર્નવૈરણ્ડબૃહતીદ્વયગોક્ષુરૈઃ । સહિઙ્ગુલવર્ણ પીતં વાતશૂલવિમર્દનમ્ ॥ ૧,૧૭૦.

બલા, પુનર્નવા, એરંડ, બે બૃહતી અને ગોક્ષુર, હિંગુલા સાથે પીવાથી વાયુથી થતો દુઃખાવો દૂર થાય છે.

ત્રિફલાનિમ્બયષ્ટીકકટુકારગ્વધૈઃ શૃતમ્ । પાયયેન્મધુના મિશ્રં દાહશૂલોપશાન્તયે ॥ ૧,૧૭૦.

ત્રિફળા, નીમ, યષ્ટી, કટુકા અને અરગવધનું કઢું મધ સાથે આપી દેહમાં દાહ અને દુઃખાવો શમાય છે.

ત્રિફલાપઃ સયષ્ટીકાઃ પરિણામાર્તિનાશનાઃ । ગોમૂત્રશુદ્ધમણ્ડૂરં ત્રિફલાચૂર્ણસંયુતમ્ । વિલિહન્મધુસર્પિર્ભ્યાં શૂલં હન્તિ ત્રિદોષજમ્ ॥ ૧,૧૭૦.

ત્રિફળા અને યષ્ટી સાથેનું પાણી પાચન દુઃખાવો દૂર કરે છે; શુદ્ધ મંડૂર અને ત્રિફળા ચૂર્ણ મધ-ઘી સાથે ચાટવાથી ત્રિદોષથી થતો દુઃખાવો પણ નાશ પામે છે.

ત્રિવૃત્કૃષ્ણાહરીતક્યો દ્વિચતુષ્પઞ્ચભાગિકાઃ । ગુટિકા ગુડતુલ્યાસ્તા વિડ્વિબન્ધગદાપહાઃ ॥ ૧,૧૭૦.

ત્રિવૃત, કૃષ્ણા અને હરિતકી બે, ચાર અને પાંચ ભાગમાં લઈને, ગોળ જેટલી મોટી ગોળી બનાવી પીવાથી કબજિયાત અને રોગ દૂર થાય છે.

હરીતકીયવક્ષારપિપ્પલીત્રિવૃતસ્તથા । ઘૃતૈશ્ચૂર્ણમિદં પેયમુદાવર્તાવિનાશનમ્ ॥ ૧,૧૭૦.

હરિતકી, યવક્ષાર, પિપ્પળી અને ત્રિવૃતનું ચૂર્ણ ઘી સાથે પીવાથી ઉદાવર્તનો નાશ થાય છે.

ત્રિવૃદ્ધરીતકીશ્યામાઃ સ્નુહીક્ષીરેણ ભાવિતાઃ । વટિકા મૂત્રપીતાસ્તાઃ શ્રેષ્ટાશ્ચાનાહભેદિકાઃ ॥ ૧,૧૭૦.

ત્રિવૃત, હરિતકી અને શ્યામા, સ્નુહીના દૂધમાં ભેજવી, પછી ગોળી બનાવી મૂત્ર સાથે પીવાથી કબજિયાત તૂટે છે.

ત્ર્યૂષણત્રિફલાધન્યવિડઙ્ગચવ્યચિત્રકૈઃ । કલ્કીકૃતૈર્ઘૃતં સિદ્ધં સંસ્કારં વાતગુલ્મનુત્ ॥ ૧,૧૭૦.

ત્ર્યુષણ, ત્રિફળા, ધન્યા, વિડંગ, ચવ્યા અને ચિત્રકનો લોટ બનાવી ઘી સાથે રાંધીને પીવાથી વાયુગુલ્મનો ઉપચાર થાય છે.

મૂલં નાગરમાનીતં સક્ષીરં હૃદયાર્તિનુત્ । સૌવચલં તદર્ધન્તુ શિવાનાઞ્ચ ઘૃતં પિબેત્ ॥ ૧,૧૭૦.

નાગરમૂળ દૂધમાં રાંધીને પીવાથી હૃદયનો દુઃખાવો શમાય છે; અડધું સૈંધવ અને શિવનું ઘી પણ પીવું જોઈએ.

કણાપાષાણભેદૈર્વા શિલાજતુકચૂર્ણકમ્ । તણ્ડુલીભિર્ગુડેનાપિ મૂત્રકૃચ્છ્રીતિ જીવતિ ॥ ૧,૧૭૦.

કણા, પાશાણભેદ અથવા શિલાજતનું ચૂર્ણ, ચોખા અને ગોળ સાથે પીવાથી મૂત્રકૃચ્છરોગ દૂર થાય છે અને પ્રાણ બચી જાય છે.

અમૃતાનાગરીધાત્રીવાજિગન્ધાત્રિકણ્ટકામ્ । પ્રપિબેદ્વાતરેગાર્તઃ સશૂલો મૂત્રકૃચ્છ્રવાન્ ॥ ૧,૧૭૦.

જેને વાયુના રોગ, દુઃખાવા અને મૂત્ર છોડવામાં તકલીફ હોય, એણે અમૃત, નાગરી, ધાત્રી, વાજીગંધા અને ત્રિકંટકાનું કઢું પીવું જોઈએ.

સિતાતુલ્યો યવક્ષારઃ સર્વકૃચ્છ્રનિવારણઃ । નિદિગ્ધિકારસો વાપિ સક્ષૌદ્રઃ કૃચ્છ્રનાશનઃ ॥ ૧,૧૭૦.

યવક્ષાર, જે દેખાવમાં સાકર જેવું લાગે છે, એ બધાં પ્રકારની મૂત્રની તકલીફ દૂર કરે છે; એ જ રીતે, નિદિગ્ધિકા નો રસ મધ સાથે પીવાથી પણ એ રોગો દૂર થાય છે.

લવણં ત્રિફલાકલ્કૈર્મૂત્રાઘાતહરં સ્મૃતમ્ । મૂત્રે વિરુદ્ધે કર્પૂરચૂર્ણં લિઙ્ગે પ્રવેશયેત્ ॥ ૧,૧૭૦.

મીઠું અને ત્રિફળાનો લપસી બનાવીને પીવાથી મૂત્ર રોકાવાની તકલીફ દૂર થાય છે; જો મૂત્ર બંધ થઈ ગયું હોય તો, કપૂર નો ચૂર્ણ લિંગમાં નાખવો.

ક્વાથશ્ચ શિગ્રુમૂલોત્થઃ કટૂષ્ણોશ્માનિપાતનઃ । સર્વમેહહરોધાત્ર્યા રસઃક્ષૌદ્રનિશાયુતઃ । ત્રિફલાદારુદાર્વ્યષ્ટક્વાથઃ ક્ષૌદ્રેણ મેહહા ॥ ૧,૧૭૦.

શિગરુના મૂળનું તીખું અને ગરમ કઢું પીવાથી મૂત્ર છૂટે છે; ધાત્રીનો રસ મધ અને હળદર સાથે પીવાથી બધાં પ્રકારની મૂત્રની બીમારીઓ દૂર થાય છે; ત્રિફળા, દારુ, દાર્વી અને અષ્ટકાનું કઢું મધ સાથે પીવાથી પણ એ રોગો દૂર થાય છે.

અસ્વપ્નં ચ વ્યવાયં ચ વ્યાયામાશ્ચિન્તનાનિ ચ । સ્થૌલ્યમિચ્છન્પપરિત્યક્તં ક્રમેણાભિપ્રવર્ધયેત્ ॥ ૧,૧૭૦.

જેને શરીર પરનું ચરબી ઓછું કરવી હોય, એણે ધીમે ધીમે જાગરણ, બ્રહ્મચર્ય, વ્યાયામ અને વિચાર વધારવા, અને વધારે ખોરાક છોડવો જોઈએ.

યવશ્યામાકભોજી સ્યાસ્થૌલ્યકૃન્મધુવારિણા । ઉષ્ણમન્નં સમણ્ડં વા પિબન્કૃશતનુર્ભવેત્ ॥ ૧,૧૭૦.

યવ અને શ્યામાક ખાવાથી, જે ચરબી ઓછી કરે છે, અને મધવાળું પાણી કે ગરમ રસવાળું ખોરાક પીવાથી, શરીર પાતળું થાય છે.

સચવ્યજીરકં વ્યોષા હિઙ્ગુસૌવર્ચલામલાઃ । મધુના રક્તવઃ પીતા મેધોઘ્ના સર્વદીપનાઃ ॥ ૧,૧૭૦.

ચવ્યા, જીરું, વ્યોષ, હીંગ, સૌવરચળ અને આમળાનું ચૂર્ણ મધ સાથે પીવાથી લોહી શુદ્ધ થાય છે, ચરબી ઓછી થાય છે અને પાચન શક્તિ વધે છે.

ચતુર્ગુણે જલે મૂત્રે દ્વિગુણે ચિત્રકાણિ ચ । કલ્કૈઃ સિદ્ધ ઘૃત પ્રસ્થં સક્ષીરં જઠરી પિબેત્ ॥ ૧,૧૭૦.

પાણી ચાર ગણું અને ગૌમૂત્ર બે ગણું લઇ, તેમાં ચિત્રકના ટુકડા ઉકાળી, લપસી બનાવી, એ ઘી એક પ્રસ્થ દૂધ સાથે પેટના રોગ માટે પીવું.