ગુણભૂતાનિ ભૂતેશે સૂત્રે મણિગણા ઇવ 2.17 અણીયસામણીયાંસં સ્થવિષ્ઠં ચ સ્થવીયસામ્ 2.
ભૂતોના સ્વામીમાં ગુણો એ રીતે છે જેમ દોરામાં મણિઓ ગૂંથાયેલા હોય, જે સૂક્ષ્મમાં પણ સૌથી સૂક્ષ્મ અને મોટા માં પણ સૌથી મોટો છે.
યં વાક્યેષ્વનુવાક્યેષુ નિષત્સૂપનિષત્સુ ચ 2.
જેને વેદના મંત્રો, પુનરાવૃત્તિઓ અને ઉપનિષદો વર્ણવે છે—
પુરાણપુરુષઃ પ્રોક્તો બ્રહ્મા પ્રોક્તો દ્વિજાતિષુ 2.
પુરાણોમાં જેમને પ્રાચીન પુરુષ કહે છે અને દ્વિજોમાં જેમને બ્રહ્મા કહે છે.
યસ્મિંલ્લોકાઃ સ્ફુરન્તીમે જલેષુ શકુન્યો યથા 2.
જેમ પાણી પર પક્ષીઓ તરતાં હોય તેમ, આ બધા લોકોએ જેમા પ્રકાશ પામ્યો છે.
અર્ચયન્તિ ચ યં દેવા યક્ષરાક્ષસપન્નગાઃ 2.
દેવતાઓ, યક્ષો, રાક્ષસો અને સાપો જેની પૂજા કરે છે.
ચન્દ્રાદિત્યૌ ચ નયને તં દેવં ચિન્તયામ્યહમ્ 2.
ચાંદ્ર અને સૂર્ય એના નેત્ર છે; હું એ દેવનું સ્મરણ કરું છું.
યસ્યોચ્છ્વાસશ્ચ પવનઃ તં દેવં ચિન્તયામ્યહમ્ 2.
જેના શ્વાસથી પવન થાય છે, એ દેવનું હું સ્મરણ કરું છું.
કુક્ષૌ સમુદ્રાશ્ચત્વારસ્તં દેવં ચિન્તયામ્યહમ્ 2.
જેના પેટમાં ચાર મહાસાગરો છે, એ દેવનું હું સ્મરણ કરું છું.
અનાદિરાદિર્વિશ્વસ્ય તં દેવં ચિન્તયામ્યહમ્ 2.
જે વિશ્વનો આરંભ પણ છે અને અનાદિ પણ છે, એ દેવનું હું સ્મરણ કરું છું.
મુખાદગ્નિશ્ચ સંજજ્ઞે તં દેવં ચિન્તયામ્યહમ્ 2.
જેના મુખમાંથી અગ્નિ જન્મ્યો, એ દેવનું હું સ્મરણ કરું છું.
મૂર્દ્ધભાગાદ્દિવં યસ્ય તં દેવં ચિન્તયામ્યહમ્ 2.
જેના શિર્ષમાંથી સ્વર્ગ ઉત્પન્ન થયો, એ દેવનું હું સ્મરણ કરું છું.
વંશાનુચરિતં યસ્માત્તં દેવં ચિન્તયામ્યહમ્ 2.
જેમાંથી વંશ અને પરંપરા ચાલે છે, એ દેવનું હું સ્મરણ કરું છું.
ઇત્યુક્તોઽહં પુરા રુદ્રઃ શ્વેતદ્વીપનિવાસિનમ્ 2.
એ રીતે, પ્રાચીન સમયમાં રુદ્રે શ્વેતદ્વીપના નિવાસીને કહ્યું હતું.
અસ્માકં મધ્યતો રુદ્ર ઉવાચ પરમેશ્વરમ્ 2.
અમારા વચ્ચે રુદ્રે પરમેશ્વરને પુછ્યું હતું.
યથા પપ્રચ્છ માં વ્યાસ સ્તથાસૌ ભગવાન્ ભવઃ 2.
જેમ વ્યાસે મને પુછ્યું, તેમ ભગવાન ભવએ પણ પુછ્યું.
હરે કથય દેવેશ ! દેવદેવઃ ક ઈશ્વરઃ 2.
હે હરિ, કહો દેવેશ! દેવોમાં દેવ કોણ છે? શાસક કોણ છે?
કૈર્ધર્મૈઃ કૈશ્ચ નિયમૈઃ કયા વા ધર્મપૂજયા 2.
કયા ધર્મથી, કયા નિયમથી અને કઈ રીતે ધર્મપૂજા કરવી?
કસ્માદ્દેવાજ્જગજ્જાતં જગત્પાલયતે ચ કઃ 2.
કયા દેવથી જગતનું સર્જન થયું અને કોણ જગતનું પાલન કરે છે?
સર્ગશ્ચ પ્રતિસર્ગશ્ચ વંશો મન્વન્તરાણિ ચ 2.
સર્જન અને પ્રલય, વંશ અને મન્વંતરો—
એતત્સર્વં હરે ! બ્રૂહિ યચ્ચાન્યદપિ કિઞ્ચન 2.
હે હરિ, આ બધું અને જે કંઈ વધુ હોય તે પણ કહો.
તથાષ્ટાદશ વિદ્યાશ્ચ હરી રુદ્રં તતોઽબ્રવીત્ હરિરુવાચ 2.
પછી અઢાર વિદ્યા વિષે હરિએ રુદ્રને કહ્યું; હરિ બોલ્યા:
અહં હિ દેવો દેવાનાં સર્વલોકેશ્વરેશ્વરઃ 2.
હું દેવોમાં દેવ છું, સર્વ લોકના ઈશ્વરોનો પણ ઈશ્વર છું.
અહં હિ પૂજિતો રુદ્ર ! દદામિ પરમાં ગતિમ્ 2.
હે રુદ્ર, જયારે મારી પૂજા થાય છે ત્યારે હું સર્વોચ્ચ અવસ્થા આપું છું.
જગત્સ્થિતેરહં બીજં જગત્કર્ત્તા ત્વહં શિવ ! 2.
હે શિવ, હું જ જગતની ઉત્પત્તિનું બીજ છું અને જગતનો સર્જનહાર પણ હું જ છું.
અવતારૈશ્ચ મત્સ્યાદ્યૈઃ પાલયામ્યખિલં જગત્ 2.
માછલીથી શરૂ થતા મારા અવતારો દ્વારા હું આખા જગતનું રક્ષણ કરું છું.
સ્વર્ગાદીનાં ચ કર્ત્તાહં સ્વર્ગાદીન્યહમેવ ચ 2.
હું સ્વર્ગ અને અન્ય લોકનો સર્જનહાર છું અને સ્વર્ગાદિક પણ હું જ છું.
જ્ઞાતા શ્રોતા તથા મન્તા વક્તા વક્તવ્યમેવ ચ 2.
હું જ જાણનાર, સાંભળનાર, વિચારનાર, બોલનાર અને જે કહેવાનું છે તે પણ છું.
ધ્યાનં પૂજોપહારોઽહં મણ્ડલાન્યહમેવ ચ 2.
હું ધ્યાન, પૂજા અર્પણ અને પવિત્ર મંડળ પણ છું.
સર્વજ્ઞાનાન્યહં શમ્ભો ! બ્રહ્માત્માહમહં શિવ ! 2.
હે શંભુ, હું સર્વજ્ઞાન છું; હે શિવ, હું બ્રહ્મનું તત્ત્વ છું.
અહં સાક્ષાત્સદાચારો ધર્મોઽહં વૈષ્ણવો હ્યહમ્ 2.
હું જ સાચો સદાચાર છું, ધર્મ છું અને વૈષ્ણવ માર્ગ પણ હું જ છું.