ગરુડપુરાણમ્

ષોઢશ સ્ત્રીસહસ્રાણિ હ્યન્યાન્યાસ મહાત્મનઃ । તાસાં પુત્રાશ્ચ પૌત્રાદ્યાઃ શતશોઽથ સહસ્રશઃ ॥ ૧,૧૪૪.

મહાન આત્માવાળા કૃષ્ણજીની અન્ય પણ સોળ હજાર સ્ત્રીઓ હતી; તેમના પુત્રો, પૌત્રો અને અન્ય સંખ્યામાં સૈંકડો અને હજારો હતા.

રુક્મિણ્યાઞ્ચૈવ પ્રદ્યુમ્નો ન્યવધીચ્છંબરઞ્ચ યઃ । તસ્ય પુત્રોઽનિરુદ્ધોઽભૂદુષાબાણસુતાપતિઃ ॥ ૧,૧૪૪.

રુક્મિણીમાંથી પ્રદ્યુમ્ન જન્મ્યા, જેમણે શમ્બરસુરને મારો; તેમના પુત્ર અનિરુદ્ધ બનાના પુત્રી ઉષાના પતિ બન્યા.

હરિશકરયોર્યત્ર મહાયુદ્ધં બભૂવ હ । બાણબાહુસહસ્રઞ્ચ ચ્છિન્નં બાહુદ્વયં હ્યભૂત્ ॥ ૧,૧૪૪.

હરિ અને ચંદ્રશેખર વચ્ચે મહાયુદ્ધ થયું, જેમાં બાણાસુરના હજાર હાથ કપાઈને માત્ર બે બાકી રહ્યા.

નરકો નિહતો યેન પારિજાતં જહાર યઃ । બલશ્ચ શિસુપાલશ્ચ હતશ્ચ દ્વિવિદઃ કપિઃ ॥ ૧,૧૪૪.

નરકાસુરને કૃષ્ણે મારો અને પારિજાત વૃક્ષ લાવ્યો; બલરામ, શિશુપાલ અને દ્વિવિદ વાનર પણ સંહારાયા.

અનિરુદ્ધાદભૂદ્વજ્રઃ સ ચ રાજા ગતે હરૌ । સન્દીપનિં ગુરુઞ્ચક્રે સપુત્રઞ્ચ ચકાર સઃ । મથુરાયાં ચોગ્રસેનં પાલનં ચ દિવૌકસામ્ ॥ ૧,૧૪૪.

અનિરુદ્ધમાંથી વજ્ર જન્મ્યા, જે હરિના વિયોગ પછી રાજા બન્યા; તેમણે સંદીપનીને અને તેમના પુત્રને ગુરુ બનાવ્યા અને મથુરામાં ઉગ્રસેનને દેવતાઓના રક્ષક તરીકે સ્થાપ્યા.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૧૪૫ બ્રહ્મોવાચ । ભારતં સંપ્રવક્ષ્યામિ ભારાવતરણં ભુવઃ । ચક્રે કૃષ્ણો યુધ્યમાનઃ પાણ્ડવાદિનિમિત્તતઃ ॥ ૧,૧૪૫.

બ્રહ્માએ કહ્યું: હવે હું ભારત કહું છું, જેમાં પૃથ્વીનો ભાર ઉતારાયો; કૃષ્ણે પાંડવો અને અન્ય માટે યુદ્ધ કરી આ કાર્ય પૂરું કર્યું.

વિષ્ણુનાભ્યબ્જતો બ્રહ્મા બ્રહ્મપુત્રોઽત્રિરત્રિતઃ । સોમસ્તતો બુધસ્તસ્માદિલાયાં ચ પુરૂરવાઃ ॥ ૧,૧૪૫.

વિષ્ણુના નાભિમાંથી બ્રહ્મા જન્મ્યા; બ્રહ્માથી તેમના પુત્ર અત્રિ, પછી ચંદ્ર, પછી બુધ અને ઇલામાંથી પુરુરવા જન્મ્યા.

તસ્યાયુસ્તત્ર વંશેઽભૂદ્યયાતિર્ભરતઃ કુરુઃ । શન્તનુસ્તસ્ય વંશેઽભૂદ્ગઙ્ગાયાં શન્તનોઃ સુતઃ ॥ ૧,૧૪૫.

આ વંશમાં આયુસ, પછી યયાતિ, ભારત અને કુરુ જન્મ્યા; કુરુના વંશમાં શાંતનુ થયા, જેમના ગંગાથી પુત્ર થયો.

ભીષ્મઃ સર્વગુણૈયુક્તો બ્રહ્મવૈવર્તપારગઃ ॥ ૧,૧૪૫.

ભીષ્મા સર્વગુણોથી યુક્ત અને બ્રહ્મ વૈવર્ત શાસ્ત્રના પારંગત હતા.

શન્તનોઃ સત્યવત્યાં ચ દ્વૌ પુત્રૌ સંબભૂવતુઃ । ચિત્રાઙ્ગદન્તુ ગન્ધર્વઃ પુત્રં ચિત્રાઙ્ગદોઽવધીત્ ॥ ૧,૧૪૫.

શાંતનુ અને સત્યવતીને બે પુત્રો થયા; ચિત્રાંગદને ગંધર્વે મારી નાખ્યો.

અન્યો વિચિત્રવીર્યોઽભૂત્કાશીરાજસુતાપતિઃ । વિચિત્રવીર્યે સ્વર્યાતે વ્યાસાત્તત્ક્ષેત્રતોઽભવત્ ॥ ૧,૧૪૫.

બીજા પુત્ર વિચિત્રવીર્ય હતા, જે કાશીરાજની પુત્રીના પતિ હતા; વિચિત્રવીર્યના અવસાન પછી, વ્યાસજી દ્વારા નિયોગથી પુત્રો જન્મ્યા.

ધૃતરાષ્ટોઽમ્બિકાપુત્રઃ પાણ્ડુરામ્બાલિકાસુતઃ । ભુજિષ્યાયાન્તુ વિદુરો ગાન્ધાર્યાં ધૃતરાષ્ટ્રતઃ ॥ ૧,૧૪૫.

ધૃતરાષ્ટ્ર અંબિકાના પુત્ર હતા, પાંડુ અંબાલિકાના પુત્ર હતા અને વિદુર ભુજિશ્યાના પુત્ર હતા. ગાંધારીમાંથી ધૃતરાષ્ટ્રને પુત્રો થયા.

દુર્યોધનપ્રધાનાસ્તુ શતસંખ્યા મહાબલાઃ । પાણ્ડોઃ કુન્ત્યાઞ્ચ માદ્યાં ચ પઞ્ચ પુત્રાઃ પ્રજજ્ઞિરે ॥ ૧,૧૪૫.

દુર્યોધનના નેતૃત્વમાં સો બલવાન પુત્રો હતા. પાંડુથી, કુંતી અને માદ્રીમાંથી, પાંચ પુત્રો જન્મ્યા.

યુધિષ્ઠિરો ભીમસેનો હ્યર્જુનો નકુલસ્તથા । સહદેવશ્ચ પઞ્ચૈતે મહાબલપરાક્રમાઃ ॥ ૧,૧૪૫.

યુધિષ્ઠિર, ભીમસેન, અર્જુન, નકુલ અને સહદેવ—આ પાંચેય મહાન બલવાન અને પરાક્રમી હતા.

કુરુપાણ્ડવયોર્વૈરં દૈવયો ગાદ્બભૂવ હ । દુર્યોધનેનાધીરેણ પાણ્ડવાઃ સમુપદ્રુતાઃ ॥ ૧,૧૪૫.

કુરુઓ અને પાંડવો વચ્ચે વૈર ભાગ્યવશ ઊભું થયું; દુર્યોધનના દુશાસનથી પાંડવો ઘણી મુશ્કેલીમાં મૂકાયા.

દગ્ધા જતુગૃહે વીરાસ્તે મુક્તાઃ સ્વધિયામલાઃ ॥ ૧,૧૪૫.

જતુગૃહ દાઝાયું ત્યારે એ વીરોએ પોતાની બુદ્ધિથી બચી ગયા; એમનું મન શુદ્ધ હતું.

તતસ્તદેકચક્રાયાં બ્રાહ્મણસ્ય નિવેશને । વિવિશુસ્તે મહાત્માનો નિહત્ય બકરાક્ષસમ્ ॥ ૧,૧૪૫.

પછી એ મહાન આત્માઓએ એકચક્રા ગામના બ્રાહ્મણના ઘરમાં પ્રવેશ કર્યો, બકાસુર રાક્ષસને મારીને.

તતઃ પાઞ્ચાલવિષયેદ્રૌપદ્યાસ્તે સ્વયંવરમ્ । વિજ્ઞાય વીર્યશુલ્કાન્તાં પાણ્ડવા ઉપયેમિરે ॥ ૧,૧૪૫.

પછી પાંછાલ દેશમાં, પાંડવો દ્રૌપદીનું સ્વયંવર જીત્યા, કારણ કે તેઓ જાણતા હતા કે એ પરાક્રમનો પુરસ્કાર છે.

દ્રોણભીષ્માનુમત્યા તુ ધૃતરાષ્ટ્રઃ સમાનયત્ । અર્દ્વરાજ્યં તતઃ પ્રાપ્તા ઇન્દ્રપ્રસ્થે પુરોત્તમે ॥ ૧,૧૪૫.

દ્રોણ અને ભીષ્મની મંજૂરીથી ધૃતરાષ્ટ્રે સમાધાન કર્યું; ત્યારબાદ પાંડવોને ઈન્દ્રપ્રસ્થના સુંદર શહેરમાં અડધું રાજ્ય મળ્યું.

રાજસૂયન્તતશ્ચક્રુઃ સભાં કૃત્વા યતવ્રતાઃ । અર્જુનો દ્વારવત્યાન્તુ સુભદ્રાં પ્રાપ્તવાન્પ્રિયામ્ । વાસુદેવસ્ય ભગિનીમનુમત્યા મુરદ્વિષઃ ॥ ૧,૧૪૫.

પછી તેમણે સભા બનાવી રાજસૂય યજ્ઞ કર્યો; અર્જુને દ્વારકામાં કૃષ્ણની બહેન સુભદ્રાને, મુરશત્રુ કૃષ્ણની મંજૂરીથી, પત્ની તરીકે મેળવ્યા.

નન્દિઘોષં રથં દિવ્યમગ્નેર્ઘનુરનુત્તમમ્ । ગાણ્ડીવં નામ તદ્દિવ્યં ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતમ્ । અક્ષયાન્સાયકાંશ્ચૈવ તથાભેદ્યઞ્ચ દંશનમ્ ॥ ૧,૧૪૫.

અર્જુને દિવ્ય નંદિઘોષ રથ, ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ ગાંડીવ ધનુષ્ય, અક્ષય તુણીર અને ભેદી ન થતી કવચ પ્રાપ્ત કરી.

સ તેન ધનુષા વીરઃ પાણ્ડવો જાતવેદસમ્ । કૃષ્ણદ્વિતીયો બીભત્સુરતર્પયત વીર્યવાન્ ॥ ૧,૧૪૫.

એ ધનુષ્યથી પાંડવ અર્જુને, કૃષ્ણ સાથે, જતવેદસ અગ્નિદેવને મહાન તૃપ્તિ આપી.

નૃપાન્દિગ્વિજયે જિત્વા રત્નાન્યાદાય વૈ દદૌ । યુધિષ્ઠિરાય મહતે ભ્રાત્રે નીતિવિદે મુદા ॥ ૧,૧૪૫.

ચારે દિશાના રાજાઓને જીતીને, અર્જુને એમના રત્નો લઈને આનંદપૂર્વક પોતાના ધર્મજ્ઞ ભાઈ યુધિષ્ઠિરને આપ્યા.

યુધિષ્ઠિરોઽપિ ધર્માત્મા ભ્રાતૃભિઃ પરિવારિતઃ । જિતો દુર્યોધનેનૈવ માયાદ્યૂતેન પાપિના । કર્ણદુઃ શાસનમતે સ્થિતેન શકુનેર્મતે ॥ ૧,૧૪૫.

યુધિષ્ઠિર પણ, ધર્મપ્રેમી અને ભાઈઓથી ઘેરાયેલા, દુર્યોધનના પાપી અને માયાવાળી જૂએ, કર્ણ, દુશાસન અને શકુનીની સલાહથી, હારી ગયા.

અથ દ્વાદશ વર્ષાણિ વને તેપુર્મહત્તપઃ । સધૌમ્યા દ્રૌપદીષષ્ઠા મુનિવૃન્દાભિસંવૃતાઃ ॥ ૧,૧૪૫.

પછી બાર વર્ષ સુધી તેઓ દ્રૌપદી અને ઋષિ ધૌમ્ય સાથે, અનેક મુનિઓની વચ્ચે, વનમાં મહાન તપસ્યા કરતા રહ્યા.

યયુર્વિરાટનગરં ગુપ્તરૂપેણ સંશ્રિતાઃ । વર્ષમેકં મહાપ્રાજ્ઞા ગોગ્રહાત્તમપાલયન્ ॥ ૧,૧૪૫.

પછી તેઓ ગુપ્ત વેશમાં વિરાટનગર ગયા અને એક વર્ષ સુધી ગૌશાળામાં રહીને સેવા કરી.

તતે યાતાઃ સ્વકં રાષ્ટ્રં પ્રાર્થયામાસુરાદૃતાઃ । પઞ્ચગ્રામાનર્ધરાજ્યાદ્વીરા દુર્યોધનં નૃપમ્ ॥ ૧,૧૪૫.

પછી પોતાના રાજ્યમાં પાછા જઈ, પાંડવોને અડધા રાજ્યના બદલે પાંચ ગામો માટે રાજા દુર્યોધનને વિનંતી કરી.

નાપ્તવન્તઃ કુરુક્ષેત્રે યુદ્ધઞ્ચક્રુર્બલાન્વિતાઃ । અક્ષૌહિણીભિર્દિવ્યાભિઃ સપ્તભિઃ પરિવારિતાઃ ॥ ૧,૧૪૫.

પણ તેમને ગામો ન મળતાં, પાંડવો સાત દિવ્ય અક્ષૌહિણી સેના સાથે કુરુક્ષેત્રમાં યુદ્ધ કરવા ઊભા રહ્યા.

એકાદશભિરુદ્યુક્તા યુક્તા દુર્યોધનાદયઃ । આસીદ્યુદ્ધં સંકુલં ચ દેવાસુરરણોપમમ્ ॥ ૧,૧૪૫.

દુર્યોધન અને તેના સાથીઓ અગિયાર અક્ષૌહિણી સેના સાથે યુદ્ધ માટે તૈયાર થયા; એ યુદ્ધ દેવ-અસુરના યુદ્ધ જેવું ભયાનક અને ગૂંચવણભર્યું હતું.