ગરુડપુરાણમ્

જગ્ધ્વા ફલં મધુવને દૃષ્ટા સીતત્યવેદયત્ । વેણીરત્નઞ્ચ રામાય રામો લઙ્કાપુર્રી યયૌ ॥ ૧,૧૪૩.

મધુવનમાં ફળ ખાઈ અને સીતાજીને મળ્યા પછી, હનુમાને રામને બધું કહ્યું અને વેણીનું રત્ન આપ્યું. ત્યારબાદ રામ લંકાપુર તરફ નીકળી પડ્યા.

સસુગ્રીવઃ સ હનુમાન્સાંગદશ્ચ સલક્ષ્મણઃ । વિભીષણોઽપિ સમ્પ્રાપ્તઃ શરણં રાઘવં પ્રતિ ॥ ૧,૧૪૩.

સુગ્રીવ, હનુમાન, અંગદ, લક્ષ્મણ અને વિભીષણ, જે રાઘવ પાસે આશ્રય લેવા આવ્યા હતા, એમની સાથે રામજી આગળ વધ્યા.

લઙ્કૈશ્વર્યેષ્વભ્યષિઞ્ચદ્રામસ્તં રાવણાનુજમ્ । રામો નલેન સેતુઞ્ચ કૃત્વાબ્ધૌ ચોત્તતાર તમ્ ॥ ૧,૧૪૩.

રામે રાવણના ભાઈને લંકાના રાજસિંહાસન પર બેસાડ્યા અને નલ સાથે સમુદ્ર પર પુલ બાંધીને પાર ઉતર્યા.

સુવેલાવસ્થિતશ્ચૈવ પુરીં લઙ્કાં દદર્શહ । અથ તે વાનરા વીરા નીલાઙ્ગદનલાદયઃ ॥ ૧,૧૪૩.

સુવેલ પર્વત પર ઊભા રહીને રામે લંકાપુરને જોયું. પછી વાનરવીરો - નીલ, અંગદ, નલ અને બીજા -

ધૂમ્રધૂમ્રાક્ષવીરેન્દ્રા જામ્બવત્પ્રમુખાસ્તદા । મૈન્દદ્વિવિદમુખ્યાસ્તે પુરીં લઙ્કાં બભઞ્જિરે ॥ ૧,૧૪૩.

જાંબવાન અને મેઈંદ, દ્વિવિદ જેવા મુખ્ય વાનરો તથા ધૂમ્રાક્ષ જેવા રાક્ષસ વડાઓએ લંકાપુરને તોડી નાખવાનું શરૂ કર્યું.

રાક્ષસાંશ્ચ મહાકાયાન્કાલાઞ્જનચયોપમાન્ । રામઃ સલક્ષ્મણો હત્વા સકપિઃ સર્વરાક્ષસાન્ ॥ ૧,૧૪૩.

રામ, લક્ષ્મણ અને વાનરો સાથે મળીને, મોટા અને કાળાં રાક્ષસોને, જે કાળાં કૂદળા જેવા હતાં, બધાને મારી નાખ્યા.

વિદ્યુજ્જિહ્વઞ્ચ ધૂમ્રાક્ષં દેવાન્તકનરાન્ત કૌ । મહોદરમહાપાર્શ્વાવતિકાયં મહાબલમ્ ॥ ૧,૧૪૩.

વિદ્યુજ્ઝિહ્વ, ધૂમ્રાક્ષ, દેવાંતક, નરાંતક, મહોદર, મહાપાર્શ્વ, અતિકાય અને બીજા મહાબળવાન રાક્ષસોને પણ મારે નાખ્યા.

કુમ્ભં નિકુમ્ભં મત્તઞ્ચ મકરાક્ષં હ્યકમ્પનમ્ । પ્રહસ્તં વીરમુન્મત્તં કુમ્ભકર્ણં મહાબલમ્ ॥ ૧,૧૪૩.

કુંભ, નિકુંભ, મત્ત, મકરાક્ષ, અકમ્પન, પ્રહસ્ત અને મહાબળવાન કુંભકર્ણને પણ રામે સંહાર્યા.

રાવણિં લક્ષ્મણોઽચ્છિન્ત હ્યસ્ત્રાદ્યૈ રાઘવો બલી । નિકૃત્ય બાહુચક્રાણિ રાવણન્તુ ન્યપાતયન્ ॥ ૧,૧૪૩.

લક્ષ્મણે રાવણને શસ્ત્રોથી ઘાયલ કર્યો અને બળવાન રાઘવે તેના હાથ કાપી નાખ્યા અને રાવણને ધરાશાયી કર્યો.

સીતાં શુદ્ધાં ગૃહીત્વાથ વિમાને પુષ્પકે સ્થિતઃ । સવાનરઃ સમાયાતો હ્યયોધ્યાં પ્રવરાં પુરીમ્ ॥ ૧,૧૪૩.

પવિત્ર થયેલી સીતાજીને લઈને, પુષ્પક વિમાનમાં બેસી, વાનરો સાથે રામ અયોધ્યાના સુંદર શહેરમાં પાછા આવ્યા.

તત્ર રાજ્યં ચકારાથ પુત્ત્રવત્પાલયન્પ્રજાઃ । દશાશ્વમેધાનાહૃત્ય ગયાશિરસિ પાતનમ્ ॥ ૧,૧૪૩.

ત્યાં રામે રાજ કર્યું, પ્રજાને પોતાના સંતાન જેવો સંભાળ્યો, દસ અશ્વમેઘ યજ્ઞ કર્યા અને ગયામાં પિંડદાન આપ્યું.

પિણ્ડાનાં વિધિવત્કૃત્વા દત્ત્વા દાનાનિ રાઘવઃ । પુત્રૌ કુશલવૌ દૃષ્ટ્વા તૌ ચ રાજ્યેઽભ્યષેચયત્ ॥ ૧,૧૪૩.

રાઘવે પૂર્વજોના વિધિપૂર્વક શ્રાદ્ધ કર્યા, દાન આપ્યું અને પોતાના પુત્ર કુશ અને લવને જોઈને એમને રાજસિંહાસન પર બેસાડ્યા.

એકાદશસહસ્રાણિ રામો રાજ્યમકારયત્ । શત્રુઘ્નો લવણં જઘ્ને શૈલૂષં ભતસ્તતઃ ॥ ૧,૧૪૩.

રામે અગિયાર હજાર વર્ષ સુધી રાજ્ય કર્યું. શત્રુઘ્ને લવણ અને પછી શૈલૂષ નામના દૈત્યને મારો.

અગસ્ત્યાદીન્મુનીન્નત્વા શ્રુત્વોત્પત્તિઞ્ચ રક્ષસામ્ । સ્વર્ગં ગતો જનૈઃ સાર્ધમયોધ્યાસ્થૈઃ કૃતાર્થકઃ ॥ ૧,૧૪૩.

અગસ્ત્ય અને અન્ય ઋષિઓને વંદન કરીને, રાક્ષસોની ઉત્પત્તિ સાંભળી, અયોધ્યાના લોકો સાથે તે પુરુષ પોતાના ધ્યેયમાં સફળ થઈ સ્વર્ગે ગયો.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૧૪૪ બ્રહ્મોવાચ । હરિવંશં પ્રવક્ષ્યામિ કૃષ્ણમાહાત્મ્યમુત્તમમ્ । વસુદેવાત્તુ દેવક્યાં વાસુદેવો બલોઽભવત્ ॥ ૧,૧૪૪.

બ્રહ્માએ કહ્યું: હવે હું હરિવંશ અને કૃષ્ણજીનું સર્વોત્તમ મહિમા કહું છું. વસુદેવ અને દેવકીમાંથી વાસુદેવ, એટલે કે બલરામ જન્મ્યા.

ધર્માદિરક્ષણાર્થાય હ્યધર્માદિવિનષ્ટયે । કૃષ્ણઃ પીત્વા સ્તનૌ ગાઢં પૂતનામનયત્ક્ષયમ્ ॥ ૧,૧૪૪.

ધર્મની રક્ષા અને અધર્મના નાશ માટે, કૃષ્ણે પૂતનાના સ્તન ગાઢ રીતે ચૂસી, તેને મૃત્યુ પામાડ્યો.

શકટઃ પરિવૃત્તોઽથ ભગ્નૌ ચ યમલાર્જુનૌ । દમિતઃ કાલિયો નાગો ધેનુકો વિનિપાતિતઃ ॥ ૧,૧૪૪.

કૃષ્ણે રથને પલટાવ્યો, યમલાર્જુન વૃક્ષોને તોડી નાખ્યા, કાળિયાને શાંત કર્યો અને ધેનુકાસુરને પણ નાશ કર્યો.

ધૃતો ગોવર્ધનઃ શૈલ ઇન્દ્રેણ પરિપૂજિતઃ । ભારાવતરણં ચક્રે પ્રતિજ્ઞાં કૃતવાન્હરિઃ ॥ ૧,૧૪૪.

કૃષ્ણે ગોવર્ધન પર્વત ઉઠાવ્યો અને ઇન્દ્રે તેની પૂજા કરી; હરિએ પોતાનું વચન પાળ્યું અને પૃથ્વીનો ભાર ઉતાર્યો.

રક્ષણાયાર્જુનાદેશ્ચ હ્યરિષ્ટાદિર્નિપાતિતઃ । કેશી વિનિહતો દૈત્યો ગોપાદ્યાઃ પરિતોષિતાઃ ॥ ૧,૧૪૪.

અર્જુન અને અન્ય ગોપાલકોની રક્ષા માટે, અરિષ્ટાસુર જેવા દૈત્યોને સંહાર્યા; કેશી દૈત્યને પણ મારેા અને ગોપાલકોએ આનંદ અનુભવ્યો.

ચાણૂરો મુષ્ટિકો મલ્લઃ કંસો મઞ્ચાન્નિપાતિતઃ । રુક્મિણીસત્યભામાદ્યાઃ હ્યષ્ટૌ પત્ન્યો હરેઃ પરાઃ ॥ ૧,૧૪૪.

ચાણૂર, મુષ્ટિક અને કમ્સને મંચ પરથી માર્યા; રુક્મિણી, સત્યભામા અને અન્ય મળીને આઠ મહાન પત્નીઓ હરિને પ્રાપ્ત થઈ.

ષોઢશ સ્ત્રીસહસ્રાણિ હ્યન્યાન્યાસ મહાત્મનઃ । તાસાં પુત્રાશ્ચ પૌત્રાદ્યાઃ શતશોઽથ સહસ્રશઃ ॥ ૧,૧૪૪.

મહાન આત્માવાળા કૃષ્ણજીની અન્ય પણ સોળ હજાર સ્ત્રીઓ હતી; તેમના પુત્રો, પૌત્રો અને અન્ય સંખ્યામાં સૈંકડો અને હજારો હતા.

રુક્મિણ્યાઞ્ચૈવ પ્રદ્યુમ્નો ન્યવધીચ્છંબરઞ્ચ યઃ । તસ્ય પુત્રોઽનિરુદ્ધોઽભૂદુષાબાણસુતાપતિઃ ॥ ૧,૧૪૪.

રુક્મિણીમાંથી પ્રદ્યુમ્ન જન્મ્યા, જેમણે શમ્બરસુરને મારો; તેમના પુત્ર અનિરુદ્ધ બનાના પુત્રી ઉષાના પતિ બન્યા.

હરિશકરયોર્યત્ર મહાયુદ્ધં બભૂવ હ । બાણબાહુસહસ્રઞ્ચ ચ્છિન્નં બાહુદ્વયં હ્યભૂત્ ॥ ૧,૧૪૪.

હરિ અને ચંદ્રશેખર વચ્ચે મહાયુદ્ધ થયું, જેમાં બાણાસુરના હજાર હાથ કપાઈને માત્ર બે બાકી રહ્યા.

નરકો નિહતો યેન પારિજાતં જહાર યઃ । બલશ્ચ શિસુપાલશ્ચ હતશ્ચ દ્વિવિદઃ કપિઃ ॥ ૧,૧૪૪.

નરકાસુરને કૃષ્ણે મારો અને પારિજાત વૃક્ષ લાવ્યો; બલરામ, શિશુપાલ અને દ્વિવિદ વાનર પણ સંહારાયા.

અનિરુદ્ધાદભૂદ્વજ્રઃ સ ચ રાજા ગતે હરૌ । સન્દીપનિં ગુરુઞ્ચક્રે સપુત્રઞ્ચ ચકાર સઃ । મથુરાયાં ચોગ્રસેનં પાલનં ચ દિવૌકસામ્ ॥ ૧,૧૪૪.

અનિરુદ્ધમાંથી વજ્ર જન્મ્યા, જે હરિના વિયોગ પછી રાજા બન્યા; તેમણે સંદીપનીને અને તેમના પુત્રને ગુરુ બનાવ્યા અને મથુરામાં ઉગ્રસેનને દેવતાઓના રક્ષક તરીકે સ્થાપ્યા.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૧૪૫ બ્રહ્મોવાચ । ભારતં સંપ્રવક્ષ્યામિ ભારાવતરણં ભુવઃ । ચક્રે કૃષ્ણો યુધ્યમાનઃ પાણ્ડવાદિનિમિત્તતઃ ॥ ૧,૧૪૫.

બ્રહ્માએ કહ્યું: હવે હું ભારત કહું છું, જેમાં પૃથ્વીનો ભાર ઉતારાયો; કૃષ્ણે પાંડવો અને અન્ય માટે યુદ્ધ કરી આ કાર્ય પૂરું કર્યું.

વિષ્ણુનાભ્યબ્જતો બ્રહ્મા બ્રહ્મપુત્રોઽત્રિરત્રિતઃ । સોમસ્તતો બુધસ્તસ્માદિલાયાં ચ પુરૂરવાઃ ॥ ૧,૧૪૫.

વિષ્ણુના નાભિમાંથી બ્રહ્મા જન્મ્યા; બ્રહ્માથી તેમના પુત્ર અત્રિ, પછી ચંદ્ર, પછી બુધ અને ઇલામાંથી પુરુરવા જન્મ્યા.

તસ્યાયુસ્તત્ર વંશેઽભૂદ્યયાતિર્ભરતઃ કુરુઃ । શન્તનુસ્તસ્ય વંશેઽભૂદ્ગઙ્ગાયાં શન્તનોઃ સુતઃ ॥ ૧,૧૪૫.

આ વંશમાં આયુસ, પછી યયાતિ, ભારત અને કુરુ જન્મ્યા; કુરુના વંશમાં શાંતનુ થયા, જેમના ગંગાથી પુત્ર થયો.

ભીષ્મઃ સર્વગુણૈયુક્તો બ્રહ્મવૈવર્તપારગઃ ॥ ૧,૧૪૫.

ભીષ્મા સર્વગુણોથી યુક્ત અને બ્રહ્મ વૈવર્ત શાસ્ત્રના પારંગત હતા.