ગરુડપુરાણમ્

રામોઽપિ પ્રેષયામાસ બાણૈર્યમપુરઞ્ચ તાન્ । રાક્ષસ્યા પ્રેરિતોઽભ્યાગાદ્રાવણો હરણાય હિ ॥ ૧,૧૪૩.

રામે બાણોથી તેમને યમલોક મોકલી દીધા. પછી રાક્ષસીના ઉશ્કેરવાથી રાવણ સીતાને અપહરણ કરવા આવ્યો.

મૃગરૂપં સ મારીચં કૃત્વાગ્રેઽથ ત્રિદણ્ડધૃક્ । સીતયા પ્રેરિતો રામો મારીચં નિજઘાન હ ॥ ૧,૧૪૩.

રાવણે મારિચને હરણનું રૂપ ધારણ કરાવ્યું અને તેને આગળ મોકલ્યો. સીતાના કહેવા પર રામે મારિચને મારી નાખ્યો.

મ્રિયમાણઃ સ ચ પ્રાહ હા સીતે ! લક્ષ્મણોતિ ચ । સીતોક્તો લક્ષ્મણોઽથાગાદ્રામશ્ચાનુદદર્શ તમ્ ॥ ૧,૧૪૩.

મરતાં મારિચે 'હાય સીતે! હાય લક્ષ્મણ!' કહીને બૂમ પાડી. પછી સીતાના બોલાવવાથી લક્ષ્મણ આવ્યા અને રામે તેમને જોયા.

ઉવાચ રાક્ષસી માયા નૂનં સીતા હૃતેતિ સઃ । રાવણોઽન્તરમાસાદ્ય હ્યઙ્કેનાદાય જાનકીમ્ ॥ ૧,૧૪૩.

રાક્ષસીએ માયાથી કહ્યું, 'નિશ્ચયે સીતાનું અપહરણ થયું છે.' રાવણે તક મળતાં જ જાનકીને પકડી લઈ ગયા.

જટાયુષં વિનિર્ભિદ્ય યયૌ લઙ્કાં તતો બલી । અશોકવૃક્ષચ્છાયાયાં રક્ષિતાં તામધારયત્ ॥ ૧,૧૪૩.

મહાબલી રાવણે જટાયુને મારી નાખ્યો અને પછી લંકા ગયો. ત્યાં તેણે સીતાને અશોકવૃક્ષોની છાંયમાં કડક રખેવાળ હેઠળ રાખી.

આગત્ય રામઃ સૂન્યાઞ્ચ પર્ણશાલાં દદર્શ હ । શોકં કૃત્વાથ જાનક્યા માર્ગણં કૃતવાન્પ્રભુઃ ॥ ૧,૧૪૩.

રામ ત્યાં પહોંચ્યા અને ખાલી પર્ણકુટિર જોઈ. તેમણે જાનકી માટે દુઃખ કરીને તેની શોધ શરૂ કરી.

જટાયુષઞ્ચ સંસ્કૃત્ય તદુક્તો દક્ષિણાં દિશમ્ । ગત્વા સખ્યં તતશ્ચક્રે સુગ્રીવેણ ચ રાઘવઃ ॥ ૧,૧૪૩.

જટાયુનું ક્રિયા વિધિ કરીને, જે રીતે કહ્યું હતું એ પ્રમાણે દક્ષિણ દિશામાં ગયા. પછી રામે સુગ્રીવ સાથે મિત્રતા કરી.

સપ્ત તાલાન્વિનિર્ભિદ્ય શરેણાનતપર્વણા । વાલિનઞ્ચ વિનિર્ભિદ્ય કિષ્કિન્ધાયાં હરીશ્વરમ્ ॥ ૧,૧૪૩.

રામે એક જ બાણથી સાત તાડના વૃક્ષો ભેદ્યા અને પછી કિષ્કિંધામાં વાનરરાજ વાલીનો સંહાર કર્યો.

સુગ્રીવં કૃતવાન્રામ ઋશ્યમૂકે સ્વયં સ્થિતઃ । સુગ્રીવઃ પ્રેષયામાસ વાનરાન્પર્વતોપમાન્ ॥ ૧,૧૪૩.

રામે સુગ્રીવને રાજગાદી આપી અને પોતે ઋશ્યમૂક પર્વત પર રહ્યા. સુગ્રીવે પહાડ જેવા બળવાન વાનરોને શોધ માટે મોકલ્યા.

સીતાયા માર્ગણં કર્તું પૂર્વાદ્યાશાસુ સોત્સવાન્ । પ્રતીચીમુત્તરાં પ્રાચીં દિશં ગત્વા સમાગતાઃ ॥ ૧,૧૪૩.

સીતાની શોધ કરવા વાનરો આનંદપૂર્વક પૂર્વ, પશ્ચિમ, ઉત્તર અને દક્ષિણ દિશામાં ગયા અને પછી પાછા ભેગા થયા.

દક્ષિણાન્તુ દિશં યે ચ માર્ગયન્તોઽથ જાનકીમ્ । વનાનિ પર્વતાન્દ્વીપાન્નદીનાં પુલિનાનિ ચ ॥ ૧,૧૪૩.

દક્ષિણ દિશામાં જેઓ જાનકીની શોધ કરતા હતા, તેમણે વનો, પર્વતો, દ્વીપો, નદીઓ અને derenાં કિનારા શોધ્યા.

જાનકીન્તે હ્યપશ્યન્તો મરણે કૃતનિશ્ચયાઃ । સમ્પાતિવચનાજ્જ્ઞાત્વા હનૂમાન્કપિકુઞ્જરઃ ॥ ૧,૧૪૩.

જાનકી ન મળતાં તેઓ મરવાનો નિશ્ચય કર્યો. પણ સંપાતિના વચનથી વાનરપતિ હનુમાનને સાચી જાણ મળી.

શતયોજનવિસ્તીર્ણં પુપ્લુવે મકરાલયમ્ । અપશ્યજ્જાનકીં તત્ર હ્યશોકવનિકાસ્થિતામ્ ॥ ૧,૧૪૩.

હનુમાને સો યોજન પહોળા દરિયાને ફાંદી લીધો અને ત્યાં અશોકવટિકામાં બેઠેલી જાનકીને જોયા.

ભર્ત્સિતાં રાક્ષસીભિશ્ચ રાવણેન ચ રક્ષસા । ભવ ભાર્યેતિ વદતા ચિન્તયન્તીઞ્ચ રાઘવમ્ ॥ ૧,૧૪૩.

જાનકી રાક્ષસીઓ અને રાવણના ધમકીઓ સહન કરતી હતી. રાવણ કહેતો, 'મારી પત્ની બન,' પણ સીતાના મનમાં તો માત્ર રામ જ હતા.

અઙ્ગુલીયં કપિર્દત્ત્વા સીતાં કૌશલ્યમબ્રવીત્ । રામસ્ય તસ્ય દૂતોઽહં શોકં મા કુરુ મૈથિલિ ॥ ૧,૧૪૩.

વાનરે સીતાને અંગૂઠી આપી અને કહ્યું, 'હું રામનો દૂત છું, માઇથિલી, દુઃખ ના કર.'

સ્વાભિજ્ઞાનઞ્ચ મે દેહિ યેન રામઃ સ્મરિષ્યતિ । તચ્છ્રુત્વા પ્રદદૌ સીતા વેણીરત્નં હનૂમતે ॥ ૧,૧૪૩.

મને કંઈક ઓળખાણ માટે આપો, જેથી રામ મને યાદ રાખે. એવું હનુમાનએ કહ્યું ત્યારે સીતાએ પોતાના વેણીનું રત્ન હનુમાનને આપ્યું.

યથા રામો નયેચ્છીઘ્રં તથા વાચ્યં ત્વયા કપે । તથેત્યુક્ત્વા તુ હનુમાન્વનં દિવ્યં બભઞ્જ હ ॥ ૧,૧૪૩.

તમે રામને એવી રીતે કહેજો કે તે વહેલી તકે મને લઈ જાય. હનુમાનએ 'જેમ કહ્યું તેમ' કહીને પછી દેવતાવટિકાને તોડી નાખી.

હત્વાક્ષં રાક્ષસાંશ્ચાન્યાન્બન્ધનં સ્વયમાગતઃ । સર્વૈરિન્દ્રજિતો બાણૈર્દૃષ્ટ્વા રાવણમબ્રવીત્ ॥ ૧,૧૪૩.

અક્ષ અને બીજા રાક્ષસોને મારીને, હનુમાન પોતે બંધનમાં આવ્યો. ઇન્દ્રજિતના બાણોથી બંધાયેલ હનુમાનને જોઈને રાવણને ખબર પડી.

રામદૂતોઽસ્મિ હનુમાન્દેહિ રામાય મૈથિલીમ્ । એતચ્છ્રુત્વા પ્રકુપિતો દીપયામાસ પુચ્છકમ્ ॥ ૧,૧૪૩.

હનુમાને કહ્યું: 'હું રામનો દૂત છું, સીતાજીને રામને આપી દો.' આવું સાંભળીને રાવણ ગુસ્સે થયો અને હનુમાનની પૂંછે આગ લગાવી.

કપિર્જ્વલિતલાઙ્ગૂલો લઙ્કાં દેહેઽ મહાબલઃ । દગ્ધ્વા લઙ્કાં સમાયાતો રામપાર્શ્વં સ વાનરઃ ॥ ૧,૧૪૩.

મહાબળવાન વાનર, જ્યોતીલ પૂંછ સાથે, લંકાને બળાવીને પછી રામજી પાસે પાછો ગયો.

જગ્ધ્વા ફલં મધુવને દૃષ્ટા સીતત્યવેદયત્ । વેણીરત્નઞ્ચ રામાય રામો લઙ્કાપુર્રી યયૌ ॥ ૧,૧૪૩.

મધુવનમાં ફળ ખાઈ અને સીતાજીને મળ્યા પછી, હનુમાને રામને બધું કહ્યું અને વેણીનું રત્ન આપ્યું. ત્યારબાદ રામ લંકાપુર તરફ નીકળી પડ્યા.

સસુગ્રીવઃ સ હનુમાન્સાંગદશ્ચ સલક્ષ્મણઃ । વિભીષણોઽપિ સમ્પ્રાપ્તઃ શરણં રાઘવં પ્રતિ ॥ ૧,૧૪૩.

સુગ્રીવ, હનુમાન, અંગદ, લક્ષ્મણ અને વિભીષણ, જે રાઘવ પાસે આશ્રય લેવા આવ્યા હતા, એમની સાથે રામજી આગળ વધ્યા.

લઙ્કૈશ્વર્યેષ્વભ્યષિઞ્ચદ્રામસ્તં રાવણાનુજમ્ । રામો નલેન સેતુઞ્ચ કૃત્વાબ્ધૌ ચોત્તતાર તમ્ ॥ ૧,૧૪૩.

રામે રાવણના ભાઈને લંકાના રાજસિંહાસન પર બેસાડ્યા અને નલ સાથે સમુદ્ર પર પુલ બાંધીને પાર ઉતર્યા.

સુવેલાવસ્થિતશ્ચૈવ પુરીં લઙ્કાં દદર્શહ । અથ તે વાનરા વીરા નીલાઙ્ગદનલાદયઃ ॥ ૧,૧૪૩.

સુવેલ પર્વત પર ઊભા રહીને રામે લંકાપુરને જોયું. પછી વાનરવીરો - નીલ, અંગદ, નલ અને બીજા -

ધૂમ્રધૂમ્રાક્ષવીરેન્દ્રા જામ્બવત્પ્રમુખાસ્તદા । મૈન્દદ્વિવિદમુખ્યાસ્તે પુરીં લઙ્કાં બભઞ્જિરે ॥ ૧,૧૪૩.

જાંબવાન અને મેઈંદ, દ્વિવિદ જેવા મુખ્ય વાનરો તથા ધૂમ્રાક્ષ જેવા રાક્ષસ વડાઓએ લંકાપુરને તોડી નાખવાનું શરૂ કર્યું.

રાક્ષસાંશ્ચ મહાકાયાન્કાલાઞ્જનચયોપમાન્ । રામઃ સલક્ષ્મણો હત્વા સકપિઃ સર્વરાક્ષસાન્ ॥ ૧,૧૪૩.

રામ, લક્ષ્મણ અને વાનરો સાથે મળીને, મોટા અને કાળાં રાક્ષસોને, જે કાળાં કૂદળા જેવા હતાં, બધાને મારી નાખ્યા.

વિદ્યુજ્જિહ્વઞ્ચ ધૂમ્રાક્ષં દેવાન્તકનરાન્ત કૌ । મહોદરમહાપાર્શ્વાવતિકાયં મહાબલમ્ ॥ ૧,૧૪૩.

વિદ્યુજ્ઝિહ્વ, ધૂમ્રાક્ષ, દેવાંતક, નરાંતક, મહોદર, મહાપાર્શ્વ, અતિકાય અને બીજા મહાબળવાન રાક્ષસોને પણ મારે નાખ્યા.

કુમ્ભં નિકુમ્ભં મત્તઞ્ચ મકરાક્ષં હ્યકમ્પનમ્ । પ્રહસ્તં વીરમુન્મત્તં કુમ્ભકર્ણં મહાબલમ્ ॥ ૧,૧૪૩.

કુંભ, નિકુંભ, મત્ત, મકરાક્ષ, અકમ્પન, પ્રહસ્ત અને મહાબળવાન કુંભકર્ણને પણ રામે સંહાર્યા.

રાવણિં લક્ષ્મણોઽચ્છિન્ત હ્યસ્ત્રાદ્યૈ રાઘવો બલી । નિકૃત્ય બાહુચક્રાણિ રાવણન્તુ ન્યપાતયન્ ॥ ૧,૧૪૩.

લક્ષ્મણે રાવણને શસ્ત્રોથી ઘાયલ કર્યો અને બળવાન રાઘવે તેના હાથ કાપી નાખ્યા અને રાવણને ધરાશાયી કર્યો.