ગરુડપુરાણમ્

શુચિદ્રથો વૃષ્ણિમાંશ્ચ સુપેણશ્ચ સુનીથકઃ । નૃચક્ષુશ્ચ મુખાબાણઃ મેધાવી ચ નૃપઞ્જયઃ ॥ ૧,૧૪૧.

પછી શુચિદ્રથ, વૃષ્ણિમાન, સુપેણ, સુનીથક, નૃચક્ષુ, મુખાબાણ, મેધાવી અને નૃપંજય થયા.

પારિપ્લવશ્ચ મુનયો મેધાવી ચ નૃપઞ્જયઃ । બૃહદ્રથો હરિસ્તિગ્મો શતાનીકઃ સુદાનકઃ ॥ ૧,૧૪૧.

પારિપ્લવ, મેધાવી, નૃપંજય, બૃહદ્રથ, હરિસ્તિગ્મ, શતાનિક અને સુધાનક પછી આવ્યા.

ઉદાનોઽહ્નિનરશ્ચૈવ દણ્ડપાણિર્નિમિત્તકઃ । ક્ષેમકશ્ચ તતઃ શૂદ્રઃ પિતા પૂર્વસ્તતઃ સુતઃ ॥ ૧,૧૪૧.

પછી ઉદાન, અહ્નિનર, દંડપાણી, નિમિત્તક અને પછી ક્ષેમક થયા. ત્યારબાદ શૂદ્ર અને પછી તેનો પુત્ર, પૂર્વ પિતા થયો.

બૃહદ્બલાસ્તુ કથયન્તે નૃપોશ્ચૈક્ષ્વાકુવંશજાઃ । બૃહદ્બલાદુરુક્ષયો વત્સવ્યૂહસ્તતઃ પરઃ ॥ ૧,૧૪૧.

બૃહદબલ અને ઇક્ષ્વાકુ વંશના રાજાઓનું વર્ણન થાય છે; બૃહદબલ પછી ઉરુક્ષય, પછી વત્સવ્યૂહ અને પછી બીજા રાજાઓ આવ્યા.

વત્સવ્યૂહાત્તતઃ સૂર્યઃ સહદેવસ્તદાત્મજઃ । બૃહદશ્વો ભાનુરથઃ પ્રતીચ્યશ્ચ પ્રતીતકઃ । મનુદેવઃ સુનક્ષત્રઃ કિન્નરશ્ચાન્તરિક્ષકઃ ॥ ૧,૧૪૧.

વત્સવ્યૂહ પછી સૂર્ય, પછી તેનો પુત્ર સહદેવ, પછી બૃહદશ્વ, ભાનુરથ, પ્રતિચ્ય, પ્રતિતક, મનુદેવ, સુનક્ષત્ર, કિનર અને અંતરિક્ષક આવ્યા.

સુપર્ણઃ કૃતજિચ્ચૈવ બૃહદ્ભ્રાજશ્ચ ધાર્મિકઃ । કૃતઞ્જયો ધનઞ્જયઃ સંજયઃ શાક્ય એવ ચ ॥ ૧,૧૪૧.

સુપર્ણ, કૃતજિત અને ધર્મી બૃહદભ્રાજ; પછી કૃતંજય, ધનંજય, સંજય અને શાક્ય પણ આવ્યા.

શુદ્ધોદનો બાહુલશ્ચ સેનજિત્ક્ષુદ્રકસ્તથા । સુમિત્રઃ કુડવશ્ચાતઃ સુમિત્રાન્માગધાઞ્છણુ ॥ ૧,૧૪૧.

શુદ્ધોધન, બાહુલ, સેનજિત અને ક્ષુદ્રક; પછી સુમિત્ર, કુડવ અને સુમિત્રમાંથી મગધો વંશ થયો.

જરાસન્ધઃ સહદેવઃ સોમાપિશ્ચ શ્રુતશ્રવાઃ । અયુતાયુર્નિરમિત્રઃ સુક્ષત્રો બહુકર્મકઃ ॥ ૧,૧૪૧.

જરાસંધ, સહદેવ, સોમાપિ, શ્રુતશ્રવા, અયુતાયુ, નિરમિત્ર, સુક્ષત્ર અને બહુકર્મક આવ્યા.

શ્રુતઞ્જયઃ સેનજિચ્ચ ભૂરિશ્ચૈવ શુચિસ્તથા । ક્ષેમ્યશ્ચ સુવ્રતો ધર્મઃ શ્મશ્રુલો દૃઢસેનકઃ ॥ ૧,૧૪૧.

શ્રુતંજય, સેનજિત, ભૂરી અને શુચિ; પછી ક્ષેમ્ય, સુવ્રત, ધર્મ, શ્મશ્રુલ અને દૃઢસેનક આવ્યા.

સુમતિઃ સુબલો નીતો સત્યજિદ્વિશ્વજિત્તથા । ઇષુઞ્જયશ્ચ ઇત્યેતે નૃપા બાર્હદ્રથાઃ સ્મૃતાઃ ॥ ૧,૧૪૧.

સુમતિ, સુબલ, નીત, સત્યજિત, વિશ્વજિત અને ઇષુંજય—આ બધા રાજાઓ બાર્હદ્રથ તરીકે ઓળખાય છે.

અધર્મિષ્ઠાશ્ચ શૂદ્રાશ્ચ ભવિષ્યન્તિ નૃપાસ્તતઃ । સ્વર્ગાદિકૃદ્ધિ ભગવાન્સાક્ષાન્નારાયણોઽવ્યયઃ ॥ ૧,૧૪૧.

પછી અધર્મી અને શૂદ્ર વર્ણના રાજાઓ આવશે; પછી સ્વર્ગાદિનું કારણ, અનંત અને પવિત્ર નારાયણ સ્વયં અવતરીને પૃથ્વી પર આવશે.

નૈમિત્તિકઃ પ્રાકૃતિકસ્તથૈવાત્યન્તિકો લયઃ । યાતિ ભૂઃ પ્રલયં ચાપ્સુ હ્યાપસ્તેજસિ પાવકઃ ॥ ૧,૧૪૧.

ક્યારેક, પ્રાકૃતિક અને અંતિમ એવા ત્રણ પ્રકારના પ્રલય થાય છે; પૃથ્વી પાણીમાં વિલીન થાય છે, પાણી અગ્નિમાં અને અગ્નિ વાયુમાં સમાઈ જાય છે.

વાયૌ વાયુશ્ચ વિયતિ ત્વાકાશૌ યાત્યહઙ્કૃતૌ । અહં બુદ્ધૌ મતિર્જોવે જીવોઽવ્યક્તે તદાત્મનિ ॥ ૧,૧૪૧.

પછી વાયુ આકાશમાં, આકાશ અહંકારમાં, અહંકાર બુદ્ધિમાં, બુદ્ધિ મનમાં, મન જીવમાં, જીવ અવ્યક્તમાં અને પછી પરમાત્મામાં લીન થાય છે.

આત્મા પરેશ્વરો વિષ્ણુરેકો નારાયણો નરઃ । અવિનાશ્યપરં સર્વં જગત્સ્વર્ગાદિ નાશિ હિ ॥ ૧,૧૪૧.

આ આત્મા પરમેશ્વર, વિષ્ણુ, એક નારાયણ અને નર છે; જગત, સ્વર્ગ વગેરે બધું નાશવાન છે, પણ એ અવિનાશી અને સર્વોપરી છે.

નૃપાદયો ગતા નાશમતઃ પાપં વિવર્જયેત્ । ધર્મં કુર્યાત્સ્થિરં યેન પાપં હિત્વા હરિં વ્રજેત્ ॥ ૧,૧૪૧.

રાજાઓ અને બીજા બધા નાશ પામ્યા છે, તેથી પાપથી દૂર રહેવું જોઈએ; જે ધર્મને દૃઢપણે પાળે છે, તે પાપ છોડીને હરિ પાસે પહોંચે છે.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૧૪૨ બ્રહ્મોવાચ । વિંશાદીન્પાલયામાસ હ્યવતીર્ણો હરિઃ પ્રભુઃ । દૈત્યધર્મસ્ય નાશાર્થં વેદધર્માદિગુપ્તયે ॥ ૧,૧૪૨.

બ્રહ્માએ કહ્યું: ભગવાન હરિ પોતે અવતરીને મનુ અને બીજા બધાની રક્ષા કરી, દૈત્યધર્મના નાશ અને વેદધર્મની રક્ષા માટે.

મત્સ્યાદિકસ્વરૂપેણ ત્વવતારં કરોત્યજઃ । મત્સ્યો ભૂત્વા હયગ્રીવં દૈત્યં હત્વાજિકણ્ટકમ્ ॥ ૧,૧૪૨.

મત્સ્ય વગેરે રૂપ ધારણ કરીને, જન્મરહિત ભગવાન અવતાર લે છે; મત્સ્ય બનીને, એણે હયગ્રીવ દૈત્યનો નાશ કર્યો.

વેદાનાનીય મન્વાદીન્પાલયામાસ કેશવઃ । મન્દરં ધારયામાસ કૂર્મો ભૂત્વા હિતાય ચ ॥ ૧,૧૪૨.

વેદો પાછા લાવીને, કેશવે મનુ અને બીજાની રક્ષા કરી; કૂર્મ બનીને, એણે મંદર પર્વતને ધારણ કર્યો.

ક્ષીરોદમથને વૈ દ્યો દેવો ધન્વન્તરિર્હ્યર્ભૂત્ । બિભ્રત્કમણ્ડલું પૂર્ણમમૃતેન સમુત્થિતઃ ॥ ૧,૧૪૨.

ક્ષીરસાગરનું મથન થતાં, ધન્વંતરી દેવ Emerged, એમણે અમૃતથી ભરેલું કમંડળ ધારણ કર્યું.

આયુર્વેદમથાષ્ટાઙ્ગં સુશ્રુતાય સ ઉક્તવાન્ । અમૃતં પાયયામાસ સ્ત્રીરૂપી ચ સુરાન્હરિઃ ॥ ૧,૧૪૨.

એમણે સુશ્રુતને આઠ અંગવાળો આયુર્વેદ શીખવ્યો; અને હરિ સ્ત્રીરૂપે દેવતાઓને અમૃત પાવડાવ્યું.

અવતીર્ણો વરાહોઽથ હિરણ્યાક્ષં જઘાન હ । પૃથિવીં ધારયામાસ પાલયામાસ દેવતાઃ ॥ ૧,૧૪૨.

પછી, વરાહ રૂપે અવતરીને, એણે હિરણ્યાક્ષ દૈત્યને મારી નાખ્યો; પૃથ્વીને ઊંચી રાખી, દેવતાઓની રક્ષા કરી.

નરસિંહોઽવર્તોર્ણોઽથ હિરણ્યકશિપુંરિપુમ્ । દૈત્યાન્નિહતવાન્વેદધર્માદીનભ્યપાલયત્ ॥ ૧,૧૪૨.

પછી નરસિંહ રૂપે ભગવાન પ્રગટ થયા અને હિરણ્યકશિપુ નામના દૈત્યને માર્યા. દૈત્યોને સંહાર કર્યા પછી, તેમણે વેદ, ધર્મ અને અન્ય બધાનું રક્ષણ કર્યું.

તતઃ પરશુરામોઽભૂજ્જમદગ્નેર્જગત્પ્રભુઃ । ત્રિઃ સપ્તકૃત્વઃ પૃથિવીં ચક્રે નિઃ ક્ષત્ત્રિયાં હરિઃ ॥ ૧,૧૪૨.

પછી જગતના સ્વામી પરશુરામ, જમદગ્નિના પુત્ર રૂપે અવતર્યા. હરિએ એકવીસ વખત પૃથ્વીમાંથી ક્ષત્રિયોને નાશ કર્યા.

કાર્તવીર્યં જઘાનાજૌ કશ્યપાય મહીં દદૌ । યાગં કૃત્વા મહાબાહુર્મહેન્દ્રે પર્વતે સ્થિતઃ ॥ ૧,૧૪૨.

તેમણે યુદ્ધમાં કાર્તવીર્યને મારેા અને પૃથ્વી કશ્યપને આપી. મહાબાહુ પરશુરામે યજ્ઞ કર્યા પછી મહેન્દ્ર પર્વત પર નિવાસ કર્યો.

તતો રામો ભવિષ્ણુશ્ચ ચતુર્ધા દુષ્ટર્મદનઃ । પુત્રો દશરથાજ્જજ્ઞે રામશ્ચ ભરતોઽનુજઃ ॥ ૧,૧૪૨.

પછી દુષ્ટોના વિનાશક એવા રામ ચારે ભાગે અવતરવાના હતા. દશરથના પુત્ર રૂપે રામ જન્મ્યા અને તેમના નાના ભાઈ ભરત હતા.

લક્ષ્મણશ્ચાથ શત્રુઘ્નો રામભાર્યા ચ જાનકી । રામશ્ચ પિતૃસત્યાર્થં માતૃભ્યો હિતમાચરન્ ॥ ૧,૧૪૨.

પછી લક્ષ્મણ અને શત્રુઘ્ન જન્મ્યા અને રામની પત્ની તરીકે જાનકી. રામે પિતાની પ્રતિજ્ઞા માટે માતાઓના હિતમાં વર્તન કર્યું.

શૃઙ્ગવેરં ચિત્રકૂટં દણ્ડકારણ્યમાગતઃ । નાસાં શૂર્પણખાયાશ્ચ ચ્છિત્ત્વાથ ખરદૂષણમ્ ॥ ૧,૧૪૨.

તેમણે શ્રૃંગવેરપુર, ચિત્રકૂટ અને દંડકવનમાં વિહાર કર્યો. પછી શૂર્પણખાની નાક કાપી અને ખરા-દૂષણને સંહાર્યા.

હત્વા સ રાક્ષસં સીતાપહારિરજનીચરમ્ । રાવણં ચાનુજં તસ્ય લઙ્કાપુર્યાં વિભીષણમ્ ॥ ૧,૧૪૨.

તેમણે રાત્રે ફરતા, સીતા અપહરણ કરનાર રાવણ અને તેના ભાઈને લંકામાં મારેા. પછી વિભીષણને રાજ્ય આપ્યું.

રક્ષોરાજ્યે ચ સંસ્થાપ્ય સુગ્રીવનુમન્મુખૈઃ । આરુહ્ય પુષ્પકં સાર્ધં સીતયા પતિભક્તયા ॥ ૧,૧૪૨.

રાક્ષસોના રાજ્યમાં વિભીષણને સ્થાપિત કર્યા પછી, સુગ્રીવ અને હનુમાન સાથે, પતિભક્તા સીતાજી સાથે પુષ્પક વિમાનમાં આરૂઢ થયા.