ગરુડપુરાણમ્

ઋક્ષાચ્ચ ભીમસેનોઽભૂદ્દિલીપો ભીમસેનતઃ । પ્રતીપોઽભૂદ્દિલીપાચ્ચ દેવાપિસ્તુ પ્રતીપતઃ ॥ ૧,૧૪૦.

ઋક્ષથી ભીમસેન, ભીમસેનથી દિલીપ, દિલીપથી પ્રતિપ અને પ્રતિપથી દેવાપિ જન્મ્યા.

શન્તનુશ્ચૈવ બાહ્લીકસ્ત્રયસ્તે ભ્રાતરો નૃપાઃ । બાહ્લીકાત્સોમદત્તોઽભૂદ્ભૂરિર્ભૂરિશ્રવાસ્તતઃ ॥ ૧,૧૪૦.

શાંતનુ, બાહ્લીક અને ત્રીજા ભાઈ એમ ત્રણ રાજા હતા. બાહ્લીકથી સોમદત્ત, સોમદત્તથી ભૂરી અને ભૂરીશ્રવા જન્મ્યા.

શલશ્ચ શન્તનોર્ભોષ્મો ગઙ્ગાયાં ધાર્મિકો મહાન્ । ચિત્રાઙ્ગદવિચિત્રૌ તુ સત્યવત્યાન્તુ શન્તનોઃ ॥ ૧,૧૪૦.

શાંતનુના પુત્ર શલ હતા અને ગંગામાંથી મહાન અને ધર્મી ભીષ્મ જન્મ્યા. સત્યવતીમાંથી શાંતનુએ ચિત્તરાંગદ અને વિચિત્રવીર્ય પામ્યા.

ભાર્યે વિચિત્રવીર્યસ્ય ત્વમ્બિકામ્બાલિકે તયોઃ । ધૃરાષ્ટ્રં ચ પાણ્ડુઞ્ચ તદ્દાસ્યાં વિદુરન્તથા ॥ ૧,૧૪૦.

વિચિત્રવીર્યની પત્નીઓ અંબિકા અને અંબાલિકા હતી. એમની પાસેથી ધૃતરાષ્ટ્ર અને પાંડુ જન્મ્યા અને દાસીમાંથી વિદુર જન્મ્યા.

વ્યાસ ઉત્પાદયામાસ ગાન્ધાગી ધૃતરાષ્ટ્રતઃ । શતપુત્રં દુર્યોધનાદ્યં પાણ્ડોઃ પઞ્ચ પ્રજજ્ઞિરે ॥ ૧,૧૪૦.

વ્યાસજીએ ગાંધારીમાંથી ધૃતરાષ્ટ્રને જન્મ આપ્યો, ધૃતરાષ્ટ્રના સો પુત્રોમાં દુર્યોધન પહેલો હતો. પાંડુમાંથી પાંચ પુત્રો જન્મ્યા.

પ્રતિબિન્ધ્યઃ શ્રુતસોમઃ શ્રુતકીર્તિસ્તથાર્જુનાત્ । શતાનીકઃ શ્રુતકર્મા દ્રૌપદ્યાં પઞ્ચ વૈ ક્રમાત્ ॥ ૧,૧૪૦.

દ્રૌપદીના પાંચ પુત્રો ક્રમશઃ પ્રતિબંધ્ય, શ્રુતસોમ, શ્રુતકીર્તિ, શતાનિક અને શ્રુતકર્મા હતા, દરેક પાંડવમાંથી એક.

યૌધેયી ચ હિડિમ્બા ચ કૌશી ચૈવ સુભદ્રિકા । વિજયા વૈ રેણુમતી પઞ્ચભ્યસ્તુ સુતાઃ ક્રમાત્ ॥ ૧,૧૪૦.

યૌધેયી, હિડીંબા, કૌશી, સુભદ્રિકા, વિજયા અને રેણુમતી—આ પાંચેય ભાઈઓની પત્નીઓ હતી અને એમના પુત્રો થયા.

દેવકો ઘચોત્કચશ્ચ હ્યભિમન્યુશ્ચ સર્વગઃ । સુહોત્રો નિરમિત્રશ્ચ પરીક્ષિદભિમન્યુજઃ ॥ ૧,૧૪૦.

દેવક, ઘા, ઉત્કચ, સર્વગ અર્થે અભિમન્યુ, સુહોત્ર, નિરમિત્ર અને અભિમન્યુના પુત્ર પરિક્ષિત થયા.

જનમેજયોઽસ્ય તતો ભવિષ્યાંશ્ચ નૃપાઞ્છૃણુ ॥ ૧,૧૪૦.

એના પુત્ર જનમેજય થયા. હવે એ પછીના રાજાઓનું વર્ણન સાંભળો.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૧૪૧ હરિરુવાચ । શતાનીકો હ્યશ્વમેધદત્તશ્ચાપ્યધિસોમકઃ । કૃષ્ણોઽનિરુદ્ધશ્ચાપ્યુષ્ણસ્તતશ્ચિત્રરથો નૃપઃ ॥ ૧,૧૪૧.

હરિએ કહ્યું: શતાનિક, અશ્વમેધદત્ત, અધિસોમક, કૃષ્ણ, અનિરુદ્ધ, ઉષ્ણ અને પછી ચિત્રરથ રાજા થયા.

શુચિદ્રથો વૃષ્ણિમાંશ્ચ સુપેણશ્ચ સુનીથકઃ । નૃચક્ષુશ્ચ મુખાબાણઃ મેધાવી ચ નૃપઞ્જયઃ ॥ ૧,૧૪૧.

પછી શુચિદ્રથ, વૃષ્ણિમાન, સુપેણ, સુનીથક, નૃચક્ષુ, મુખાબાણ, મેધાવી અને નૃપંજય થયા.

પારિપ્લવશ્ચ મુનયો મેધાવી ચ નૃપઞ્જયઃ । બૃહદ્રથો હરિસ્તિગ્મો શતાનીકઃ સુદાનકઃ ॥ ૧,૧૪૧.

પારિપ્લવ, મેધાવી, નૃપંજય, બૃહદ્રથ, હરિસ્તિગ્મ, શતાનિક અને સુધાનક પછી આવ્યા.

ઉદાનોઽહ્નિનરશ્ચૈવ દણ્ડપાણિર્નિમિત્તકઃ । ક્ષેમકશ્ચ તતઃ શૂદ્રઃ પિતા પૂર્વસ્તતઃ સુતઃ ॥ ૧,૧૪૧.

પછી ઉદાન, અહ્નિનર, દંડપાણી, નિમિત્તક અને પછી ક્ષેમક થયા. ત્યારબાદ શૂદ્ર અને પછી તેનો પુત્ર, પૂર્વ પિતા થયો.

બૃહદ્બલાસ્તુ કથયન્તે નૃપોશ્ચૈક્ષ્વાકુવંશજાઃ । બૃહદ્બલાદુરુક્ષયો વત્સવ્યૂહસ્તતઃ પરઃ ॥ ૧,૧૪૧.

બૃહદબલ અને ઇક્ષ્વાકુ વંશના રાજાઓનું વર્ણન થાય છે; બૃહદબલ પછી ઉરુક્ષય, પછી વત્સવ્યૂહ અને પછી બીજા રાજાઓ આવ્યા.

વત્સવ્યૂહાત્તતઃ સૂર્યઃ સહદેવસ્તદાત્મજઃ । બૃહદશ્વો ભાનુરથઃ પ્રતીચ્યશ્ચ પ્રતીતકઃ । મનુદેવઃ સુનક્ષત્રઃ કિન્નરશ્ચાન્તરિક્ષકઃ ॥ ૧,૧૪૧.

વત્સવ્યૂહ પછી સૂર્ય, પછી તેનો પુત્ર સહદેવ, પછી બૃહદશ્વ, ભાનુરથ, પ્રતિચ્ય, પ્રતિતક, મનુદેવ, સુનક્ષત્ર, કિનર અને અંતરિક્ષક આવ્યા.

સુપર્ણઃ કૃતજિચ્ચૈવ બૃહદ્ભ્રાજશ્ચ ધાર્મિકઃ । કૃતઞ્જયો ધનઞ્જયઃ સંજયઃ શાક્ય એવ ચ ॥ ૧,૧૪૧.

સુપર્ણ, કૃતજિત અને ધર્મી બૃહદભ્રાજ; પછી કૃતંજય, ધનંજય, સંજય અને શાક્ય પણ આવ્યા.

શુદ્ધોદનો બાહુલશ્ચ સેનજિત્ક્ષુદ્રકસ્તથા । સુમિત્રઃ કુડવશ્ચાતઃ સુમિત્રાન્માગધાઞ્છણુ ॥ ૧,૧૪૧.

શુદ્ધોધન, બાહુલ, સેનજિત અને ક્ષુદ્રક; પછી સુમિત્ર, કુડવ અને સુમિત્રમાંથી મગધો વંશ થયો.

જરાસન્ધઃ સહદેવઃ સોમાપિશ્ચ શ્રુતશ્રવાઃ । અયુતાયુર્નિરમિત્રઃ સુક્ષત્રો બહુકર્મકઃ ॥ ૧,૧૪૧.

જરાસંધ, સહદેવ, સોમાપિ, શ્રુતશ્રવા, અયુતાયુ, નિરમિત્ર, સુક્ષત્ર અને બહુકર્મક આવ્યા.

શ્રુતઞ્જયઃ સેનજિચ્ચ ભૂરિશ્ચૈવ શુચિસ્તથા । ક્ષેમ્યશ્ચ સુવ્રતો ધર્મઃ શ્મશ્રુલો દૃઢસેનકઃ ॥ ૧,૧૪૧.

શ્રુતંજય, સેનજિત, ભૂરી અને શુચિ; પછી ક્ષેમ્ય, સુવ્રત, ધર્મ, શ્મશ્રુલ અને દૃઢસેનક આવ્યા.

સુમતિઃ સુબલો નીતો સત્યજિદ્વિશ્વજિત્તથા । ઇષુઞ્જયશ્ચ ઇત્યેતે નૃપા બાર્હદ્રથાઃ સ્મૃતાઃ ॥ ૧,૧૪૧.

સુમતિ, સુબલ, નીત, સત્યજિત, વિશ્વજિત અને ઇષુંજય—આ બધા રાજાઓ બાર્હદ્રથ તરીકે ઓળખાય છે.

અધર્મિષ્ઠાશ્ચ શૂદ્રાશ્ચ ભવિષ્યન્તિ નૃપાસ્તતઃ । સ્વર્ગાદિકૃદ્ધિ ભગવાન્સાક્ષાન્નારાયણોઽવ્યયઃ ॥ ૧,૧૪૧.

પછી અધર્મી અને શૂદ્ર વર્ણના રાજાઓ આવશે; પછી સ્વર્ગાદિનું કારણ, અનંત અને પવિત્ર નારાયણ સ્વયં અવતરીને પૃથ્વી પર આવશે.

નૈમિત્તિકઃ પ્રાકૃતિકસ્તથૈવાત્યન્તિકો લયઃ । યાતિ ભૂઃ પ્રલયં ચાપ્સુ હ્યાપસ્તેજસિ પાવકઃ ॥ ૧,૧૪૧.

ક્યારેક, પ્રાકૃતિક અને અંતિમ એવા ત્રણ પ્રકારના પ્રલય થાય છે; પૃથ્વી પાણીમાં વિલીન થાય છે, પાણી અગ્નિમાં અને અગ્નિ વાયુમાં સમાઈ જાય છે.

વાયૌ વાયુશ્ચ વિયતિ ત્વાકાશૌ યાત્યહઙ્કૃતૌ । અહં બુદ્ધૌ મતિર્જોવે જીવોઽવ્યક્તે તદાત્મનિ ॥ ૧,૧૪૧.

પછી વાયુ આકાશમાં, આકાશ અહંકારમાં, અહંકાર બુદ્ધિમાં, બુદ્ધિ મનમાં, મન જીવમાં, જીવ અવ્યક્તમાં અને પછી પરમાત્મામાં લીન થાય છે.

આત્મા પરેશ્વરો વિષ્ણુરેકો નારાયણો નરઃ । અવિનાશ્યપરં સર્વં જગત્સ્વર્ગાદિ નાશિ હિ ॥ ૧,૧૪૧.

આ આત્મા પરમેશ્વર, વિષ્ણુ, એક નારાયણ અને નર છે; જગત, સ્વર્ગ વગેરે બધું નાશવાન છે, પણ એ અવિનાશી અને સર્વોપરી છે.

નૃપાદયો ગતા નાશમતઃ પાપં વિવર્જયેત્ । ધર્મં કુર્યાત્સ્થિરં યેન પાપં હિત્વા હરિં વ્રજેત્ ॥ ૧,૧૪૧.

રાજાઓ અને બીજા બધા નાશ પામ્યા છે, તેથી પાપથી દૂર રહેવું જોઈએ; જે ધર્મને દૃઢપણે પાળે છે, તે પાપ છોડીને હરિ પાસે પહોંચે છે.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૧૪૨ બ્રહ્મોવાચ । વિંશાદીન્પાલયામાસ હ્યવતીર્ણો હરિઃ પ્રભુઃ । દૈત્યધર્મસ્ય નાશાર્થં વેદધર્માદિગુપ્તયે ॥ ૧,૧૪૨.

બ્રહ્માએ કહ્યું: ભગવાન હરિ પોતે અવતરીને મનુ અને બીજા બધાની રક્ષા કરી, દૈત્યધર્મના નાશ અને વેદધર્મની રક્ષા માટે.

મત્સ્યાદિકસ્વરૂપેણ ત્વવતારં કરોત્યજઃ । મત્સ્યો ભૂત્વા હયગ્રીવં દૈત્યં હત્વાજિકણ્ટકમ્ ॥ ૧,૧૪૨.

મત્સ્ય વગેરે રૂપ ધારણ કરીને, જન્મરહિત ભગવાન અવતાર લે છે; મત્સ્ય બનીને, એણે હયગ્રીવ દૈત્યનો નાશ કર્યો.

વેદાનાનીય મન્વાદીન્પાલયામાસ કેશવઃ । મન્દરં ધારયામાસ કૂર્મો ભૂત્વા હિતાય ચ ॥ ૧,૧૪૨.

વેદો પાછા લાવીને, કેશવે મનુ અને બીજાની રક્ષા કરી; કૂર્મ બનીને, એણે મંદર પર્વતને ધારણ કર્યો.

ક્ષીરોદમથને વૈ દ્યો દેવો ધન્વન્તરિર્હ્યર્ભૂત્ । બિભ્રત્કમણ્ડલું પૂર્ણમમૃતેન સમુત્થિતઃ ॥ ૧,૧૪૨.

ક્ષીરસાગરનું મથન થતાં, ધન્વંતરી દેવ Emerged, એમણે અમૃતથી ભરેલું કમંડળ ધારણ કર્યું.