ગરુડપુરાણમ્

અહં હિ નારદો દક્ષો ભૃગ્વાદ્યાઃ પ્રણિપત્ય તમ્ 2.

હું, નારદ, દક્ષ, ભૃગુ અને બીજા બધા, અમે તેમને વંદન કર્યા પછી—

પુરાણં ગારુડં સારં રુદ્રં ચ માં યથા 2.

—તેમની પાસેથી ગરુડ પુરાણનો સાર અને રુદ્રનો ઉપદેશ મેળવ્યો હતો, જેમ મેં મેળવ્યો તેમ.

કથં રુદ્રં સુરૈઃ સાર્દ્ધમબ્રવીદ્વૈ હરિઃ પુરા 2.

હરિએ પ્રાચીનકાળે રુદ્રને અને દેવતાઓ સાથે કેવી રીતે ઉપદેશ આપ્યો હતો?

અહં ગતોઽદ્રિં કૈલાસમિન્દ્રાદ્યૈર્દૈવતૈઃ સહ 2.

હું ઇન્દ્ર અને બીજા દેવતાઓ સાથે કૈલાસ પર્વત પર ગયો હતો.

પૃષ્ટો નમસ્કૃતઃ કિં ત્વં દેવં ધ્યાયસિ શઙ્કર ? 2.

નમસ્કાર કરીને મેં પૂછ્યું: 'દેવ, તમે શંકરનું ધ્યાન કરો છો?'

સારાત્સારતરં તત્ત્વં શ્રોતુકામઃ સુરૈઃ સહ રુદ્ર ઉવાચ 2.12 સર્વદં સર્વગં સર્વં સર્વપ્રાણિહૃદિસ્થિતમ્ 2.

હું અને દેવતાઓ, સર્વોત્તમ તત્ત્વ સાંભળવા ઇચ્છતા હતા ત્યારે રુદ્ર બોલ્યા: 'જે સર્વત્ર છે, સર્વમાં વ્યાપેલો છે અને સર્વ જીવના હૃદયમાં વસે છે.'

વિષ્ણોરારાધનાર્થં મે વ્રતચર્ય્યા પિતામહ 2.

વિષ્ણુની આરાધના માટે, પિતામહ, હું ઉપવાસ અને નિયમો પાળું છું.

વિષ્ણું જિષ્ણું પદ્મનાભં હરિં દેહવિવર્જિતમ્ 2.

વિજયી, કમળનાભ, હરિ, જે દેહથી પર છે—એ વિષ્ણુને હું માનું છું.

યુક્તા સર્વાત્મનાત્માનં તં દેવં ચિન્તયામ્યહમ્ 2.

મારા સમગ્ર મનથી અને આત્માથી, હું એ દેવને પોતે જ માનું છું અને તેમનું ધ્યાન કરું છું.

ગુણભૂતાનિ ભૂતેશે સૂત્રે મણિગણા ઇવ 2.17 અણીયસામણીયાંસં સ્થવિષ્ઠં ચ સ્થવીયસામ્ 2.

ભૂતોના સ્વામીમાં ગુણો એ રીતે છે જેમ દોરામાં મણિઓ ગૂંથાયેલા હોય, જે સૂક્ષ્મમાં પણ સૌથી સૂક્ષ્મ અને મોટા માં પણ સૌથી મોટો છે.

યં વાક્યેષ્વનુવાક્યેષુ નિષત્સૂપનિષત્સુ ચ 2.

જેને વેદના મંત્રો, પુનરાવૃત્તિઓ અને ઉપનિષદો વર્ણવે છે—

પુરાણપુરુષઃ પ્રોક્તો બ્રહ્મા પ્રોક્તો દ્વિજાતિષુ 2.

પુરાણોમાં જેમને પ્રાચીન પુરુષ કહે છે અને દ્વિજોમાં જેમને બ્રહ્મા કહે છે.

યસ્મિંલ્લોકાઃ સ્ફુરન્તીમે જલેષુ શકુન્યો યથા 2.

જેમ પાણી પર પક્ષીઓ તરતાં હોય તેમ, આ બધા લોકોએ જેમા પ્રકાશ પામ્યો છે.

અર્ચયન્તિ ચ યં દેવા યક્ષરાક્ષસપન્નગાઃ 2.

દેવતાઓ, યક્ષો, રાક્ષસો અને સાપો જેની પૂજા કરે છે.

ચન્દ્રાદિત્યૌ ચ નયને તં દેવં ચિન્તયામ્યહમ્ 2.

ચાંદ્ર અને સૂર્ય એના નેત્ર છે; હું એ દેવનું સ્મરણ કરું છું.

યસ્યોચ્છ્વાસશ્ચ પવનઃ તં દેવં ચિન્તયામ્યહમ્ 2.

જેના શ્વાસથી પવન થાય છે, એ દેવનું હું સ્મરણ કરું છું.

કુક્ષૌ સમુદ્રાશ્ચત્વારસ્તં દેવં ચિન્તયામ્યહમ્ 2.

જેના પેટમાં ચાર મહાસાગરો છે, એ દેવનું હું સ્મરણ કરું છું.

અનાદિરાદિર્વિશ્વસ્ય તં દેવં ચિન્તયામ્યહમ્ 2.

જે વિશ્વનો આરંભ પણ છે અને અનાદિ પણ છે, એ દેવનું હું સ્મરણ કરું છું.

મુખાદગ્નિશ્ચ સંજજ્ઞે તં દેવં ચિન્તયામ્યહમ્ 2.

જેના મુખમાંથી અગ્નિ જન્મ્યો, એ દેવનું હું સ્મરણ કરું છું.

મૂર્દ્ધભાગાદ્દિવં યસ્ય તં દેવં ચિન્તયામ્યહમ્ 2.

જેના શિર્ષમાંથી સ્વર્ગ ઉત્પન્ન થયો, એ દેવનું હું સ્મરણ કરું છું.

વંશાનુચરિતં યસ્માત્તં દેવં ચિન્તયામ્યહમ્ 2.

જેમાંથી વંશ અને પરંપરા ચાલે છે, એ દેવનું હું સ્મરણ કરું છું.

ઇત્યુક્તોઽહં પુરા રુદ્રઃ શ્વેતદ્વીપનિવાસિનમ્ 2.

એ રીતે, પ્રાચીન સમયમાં રુદ્રે શ્વેતદ્વીપના નિવાસીને કહ્યું હતું.

અસ્માકં મધ્યતો રુદ્ર ઉવાચ પરમેશ્વરમ્ 2.

અમારા વચ્ચે રુદ્રે પરમેશ્વરને પુછ્યું હતું.

યથા પપ્રચ્છ માં વ્યાસ સ્તથાસૌ ભગવાન્ ભવઃ 2.

જેમ વ્યાસે મને પુછ્યું, તેમ ભગવાન ભવએ પણ પુછ્યું.

હરે કથય દેવેશ ! દેવદેવઃ ક ઈશ્વરઃ 2.

હે હરિ, કહો દેવેશ! દેવોમાં દેવ કોણ છે? શાસક કોણ છે?

કૈર્ધર્મૈઃ કૈશ્ચ નિયમૈઃ કયા વા ધર્મપૂજયા 2.

કયા ધર્મથી, કયા નિયમથી અને કઈ રીતે ધર્મપૂજા કરવી?

કસ્માદ્દેવાજ્જગજ્જાતં જગત્પાલયતે ચ કઃ 2.

કયા દેવથી જગતનું સર્જન થયું અને કોણ જગતનું પાલન કરે છે?

સર્ગશ્ચ પ્રતિસર્ગશ્ચ વંશો મન્વન્તરાણિ ચ 2.

સર્જન અને પ્રલય, વંશ અને મન્વંતરો—

એતત્સર્વં હરે ! બ્રૂહિ યચ્ચાન્યદપિ કિઞ્ચન 2.

હે હરિ, આ બધું અને જે કંઈ વધુ હોય તે પણ કહો.