ગરુડપુરાણમ્

ભૌમસ્ય બ્રહ્મણો ગુપ્ત્યૈ તસ્મૈ બ્રહ્માત્મને નમઃ । નામાન્યેતાનિ સંકીર્ત્ય ગત્યર્થં પ્રાર્થયેત્પુનઃ ॥ ૧,૧૩૧.

પૃથ્વી અને બ્રહ્માની રક્ષા માટે, બ્રહ્માત્મા એવા ભગવાનને નમસ્કાર. આ બધા નામો ઉચ્છારીને, મુક્તિ માટે ફરીથી પ્રાર્થના કરવી.

ત્રાહિ માં દેવદેવેશ ! હરે ! સંસારસાગરાત્ । ત્રાહિ માં સર્વપાપઘ્ન ! દુઃખશોકાર્ણવાત્પ્રભો ! ॥ ૧,૧૩૧.

'દેવોના દેવ, હરે! મને સંસારના સાગરથી બચાવો. સર્વ પાપ નાશક, પ્રભુ! મને દુઃખ અને શોકના સાગરથી બચાવો.'

દેવકીનન્દન ! શ્રીશ ! હરે ! સંસારસાગરાત્ । દુર્વૃત્તાંસ્ત્રાયસે વિષ્ણો ! યે સ્મરન્તિ સકૃત્સકૃત્ ॥ ૧,૧૩૧.

'દેવકીનંદન, શ્રીપતિ, હરે! મને સંસારના સાગરથી બચાવો. વિષ્ણુ! તું દુર્વૃત્તોને પણ, જે તને એકવાર પણ સ્મરે છે, તેમને રક્ષા કરે છે.'

સોઽહં દેવાતિદુર્વૃત્તસ્ત્રાહિ માં શોકસાગરાત્ । પુષ્કરાક્ષ ! નિમગ્નોઽહં મહ્તયજ્ઞાનસાગરે ॥ ૧,૧૩૧.

હું તો દેવોથી પણ વધારે દુશ્ચરિત્ર છું, મને દુઃખના દરિયામાંથી બચાવો, કમળને આંખો ધરાવનારા ! હું મહાન યજ્ઞ અને જ્ઞાનના દરિયામાં ડૂબી રહ્યો છું.

ત્રાહિ માં દેવદેવેશ ! ત્વામૃતેઽન્યો ન રક્ષિતા । સ્વજન્મ વાસુદેવાપ ગોબ્રાહ્મણહિતાય ચ ॥ ૧,૧૩૧.

દેવોના દેવ અને ભગવાન ! મને બચાવો, તમારાથી વિના બીજું કોઈ રક્ષક નથી. હે વસુદેવપુત્ર ! મારું જન્મ ગાય અને બ્રાહ્મણના કલ્યાણ માટે છે.

જગદ્ધિતાય કૃષ્ણાય ગોવિન્દાય નમોનમઃ । શાન્તિરસ્તુ શિવં ચાસ્તુ ધનવિખ્યાતિરાજ્યભાક્ ॥ ૧,૧૩૧.

જગતના કલ્યાણ માટે હું કૃષ્ણને, ગોવિંદને વારંવાર વંદન કરું છું. શાંતિ રહે, શુભતા રહે અને ધન, યશ અને રાજપદ પ્રાપ્ત થાય.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૧૩૨ બ્રહ્મોવાચ । નક્તાશી ત્વષ્ટમીં યાવદ્વર્ષાન્તે ચૈવ ધેનુદઃ । પૌરન્દરપદં યાતિ સદ્ગતિવ્રતમુચ્યતે ! ॥ ૧,૧૩૨.

બ્રહ્માજીએ કહ્યું: જે વ્યક્તિ અષ્ટમીના ઉપવાસથી વર્ષના અંત સુધી ધેનુદાન કરે છે, તે ઇન્દ્રપદને પામે છે; આ સદગતિ આપનારું વ્રત કહેવાય છે.

શુક્લાષ્ટભ્યાં પૌષમાસે મહારુદ્રેતિ સાધુ વૈ । મત્પ્રીતયે કૃતં દેવિ શથસાહસ્રિકં ફલમ્ ॥ ૧,૧૩૨.

પૌષ માસની શુક્લ અષ્ટમીના દિવસે આ મહારુદ્ર વ્રત કહેવાય છે. હે દેવી, મારી પ્રસન્નતા માટે કરાય તો તેનું ફળ હજારગણું મળે છે.

અષ્ટમી બુધવારેણ પક્ષયોરુભયોર્યદા । ભવિષ્યતિ તદા તસ્યાં વ્રતમેતત્કથા પરા ॥ ૧,૧૩૨.

જ્યારે અષ્ટમી બుధવારે આવે, બંને પક્ષમાં, ત્યારે એ દિવસે આ વ્રત અને તેની કથા કરવી જોઈએ.

તસ્યાં નિયમકર્તારો ન સ્યુઃ ખણ્ડિતસમ્પદઃ । તણ્ડુલસ્યાષ્ટમુષ્ટીનાં વર્જયિત્વાઙ્ગુલિદ્વયમ્ ॥ ૧,૧૩૨.

જે લોકો એ દિવસે નિયમથી વ્રત કરે છે, તેમની સંપત્તિ કદી ઘટતી નથી. બે આંગળી જેટલું છોડીને, આઠ મુઠ્ઠી ચોખા લેવાના.

ભક્તં સદ્ભક્તિશ્રદ્ધાભ્યાં મુક્તિકામી હિ માનવઃ । આમ્ર પત્રપુટે કૃત્વા યો ભુડ્ક્તે કુશવોષ્ટિતે ॥ ૧,૧૩૨.

મુક્તિ ઇચ્છનાર મનુષ્યે સાચી ભક્તિ અને શ્રદ્ધાથી ભોજન કરવું, આમ્રપાનના પાન પર રાખી અને કુશના તણખલાથી ખાવું.

કલમ્બિકામ્લિકોપેતં કામ્યં તસ્ય ફલં ભવે (લભે) ત્ । બુધં પઞ્ચોપચારેણ પૂજયિત્વા જલાશયે ॥ ૧,૧૩૨.

કલંબિકાના ખાટા સાથે ભળાવવાથી ઇચ્છિત ફળ મળે છે. પછી જળકિનારે બોધદેવની પાંચ ઉપચારથી પૂજા કરવી.

શક્તિતો દક્ષિણં દદ્યાત્કર્કરીં તણ્ડુલાન્વિતામ્ । બું બુધાયેતિ બીજં સ્યાત્સ્વાહાન્તઃ કમલાદિકઃ ॥ ૧,૧૩૨.

શક્તિ પ્રમાણે ચોખા ભરેલી કર્કડી દક્ષિણારૂપે આપવી. 'બું બુધાય' બીજમંત્ર, 'સ્વાહા'થી પૂર્ણ કરીને કમળાદિ સાથે અર્પણ કરવું.

બાણચાપધરંશ્યામં દલે ચાઙ્ગનિ મધ્યતઃ । બુધાષ્ટમીકથા પુણ્યા શ્રોતવ્યા કૃતિભિર્ધ્રુવમ્ ॥ ૧,૧૩૨.

ધનુષ-બાણ ધારણ કરનાર, શ્યામવર્ણ, પાન અને અંગો વચ્ચે બેસાડવો. બુધ અષ્ટમીની કથા પુણ્યદાયી છે, અને વિદ્વાનોએ જરૂર સાંભળવી જોઈએ.

પુરે પાટલિપુત્રાખ્યે વીરો નામ દ્વિજોત્તમઃ । રમ્ભા ભાર્યા તસ્ય ચાસીત્કૌશિકઃ પુત્ર ઉત્તમઃ ॥ ૧,૧૩૨.

પાટલિપુત્ર નામના શહેરમાં વીર નામના ઉત્તમ બ્રાહ્મણ રહેતા. તેમની પત્નીનું નામ રંભા અને પુત્ર કૌશિક હતો.

દુહિતા વિજયાનામ્ની વ (ધ) નપાલો વૃષોઽભવત્ । ગૃહીત્વા કૌશિકસ્તં ચ ગ્રીષ્મે ગઙ્ગાં ગતોઽરમત્ ॥ ૧,૧૩૨.

દુહિતીનું નામ વિજયા અને ગોપાળ વૃષ હતો. કૌશિકે તેને લઈને ઉનાળે ગંગા પાસે ગયો અને આનંદ કર્યો.

ગોપાલકૈર્વૃષશ્ચૌરૈઃ ક્રીડાસ્થોપહૃતો બલાત્ । ગઙ્ગાતઃ સ ચ ઉત્થાય વનં બભ્રામ દુઃ ખિતઃ ॥ ૧,૧૩૨.

વૃષ ગોપાળ અને ચોરો દ્વારા રમતમાં જ બળપૂર્વક પકડાયો. પછી ગંગાથી ઉઠીને, દુઃખી થઈ વનમાં ફરતો રહ્યો.

જલાર્થં વિજયા ચાગાદ્ભ્રા(ન્મા) ત્રા સાર્ધં ચ સાપ્યગાત્ । પિપાસિતો મૃણાલાર્થો આગતોઽથ સરોવરમ્ ॥ ૧,૧૩૨.

પાણી લેવા વિજયા ગઈ અને તેનો ભાઈ પણ સાથે ગયો. તરસ લાગેલી, કમળના ડાંગર માટે સરોવર પાસે પહોંચ્યો.

દિવ્યસ્ત્રીણાં ચ પૂજાદીન્દૃષ્ટ્વા ચાપ્યથ વિસ્મિતઃ । સ તા ગત્વા યયાચેઽન્નં સાનુજોઽહં બુભુક્ષિતઃ ॥ ૧,૧૩૨.

દિવ્ય સ્ત્રીઓની પૂજા વગેરે જોઈને તે આશ્ચર્યચકિત થયો. તે ત્યાં ગયો અને કહ્યું: 'હું અને મારો ભાઈ ભૂખ્યા છીએ, અમને અન્ન આપો'.

સ્ત્રિયોઽબ્રુવન્વ્રતં કર્તું દાસ્યામશ્ચ કુરુ વ્રતમ્ । પત્ન્યર્થં ધનપાના (લાર્) થં પૂજયામાસતુર્બુધમ્ ॥ ૧,૧૩૨.

સ્ત્રીઓએ કહ્યું: 'વ્રત કર, તો અમે તને અન્ન આપીશું; વ્રત કર.' પત્ની અને ધનની ઈચ્છાથી તેમણે બુધદેવની પૂજા કરી.

પુટદ્વયં ગૃહીત્વાન્નં બુભુજાતે પ્રદત્તકમ્ । સ્ત્રિયો ગતાસ્તૌ ધનદૌ ધનપાનમપશ્યતામ્ ॥ ૧,૧૩૨.

બે પાન લઈને તેણે આપેલું અન્ન ખાધું. સ્ત્રીઓ ત્યાંથી ચાલીને ગઈ અને એ બંનેને ધન મળ્યું, ધનનો આનંદ માણ્યો.

ચૌરૈર્દત્તં ગૃહીત્વાથ પ્રદોષે પ્રાપ્તવાન્ ગૃહમ્ । વીરં ચ દુઃ ખિતં નત્વા રાત્રૌ સુપ્તો યથાસુખમ્ ॥ ૧,૧૩૨.

ચોરોએ આપેલું લઈને, સાંજ પડતાં ઘરે પહોંચ્યો. પછી દુઃખી વીરને વંદન કરીને, રાતે આરામથી સુઈ ગયો.

કન્યાં ચ યુવતીં દૃષ્ટ્વા કસ્મૈ દેયા સુતા મયા । યમાયેત્યબ્રવીદ્દુઃ ખાત્સાચારાદ્વ્રતસત્ફલાત્ ॥ ૧,૧૩૨.

પછી જ્યારે કન્યા યુવાન થઈ, તેણે વિચાર્યું: 'મારી દીકરીને કોને આપું?' દુઃખથી અને પોતાના વ્રતના ફળથી, તેણે કહ્યું: 'યમને આપું.'

સ્વર્ગં ગતૌ ચ પિતરૌ વ્રતં રાજ્યાય કૌ શિકઃ । ચક્રેઽયોધ્યામહારાજ્યં દત્ત્વા ચ ભગિનીં યમે ॥ ૧,૧૩૨.

પિતાજી અને માતાજી સ્વર્ગે ગયા પછી, કૌશિકે રાજ્ય માટે વ્રત કર્યું, અયોધ્યાનું મહારાજ્ય આપી દીધું અને બહેનને યમને આપી.

યમોઽપિ વિજયામાહ ગૃહસ્થા ભવ મે પુરે । નોદ્ધાટયાન્યત્રગતે યમે સા ન તથાકરોત્ । અપશ્યન્માતરં સ્વાં સા પાશયાતનયા સ્થિતામ્ ॥ ૧,૧૩૨.

યમએ કહ્યું: 'મારા શહેરમાં ઘરવાળી બનીને રહે.' યમ ક્યાંક ગયા ત્યારે તેણે દ્વાર ખોલ્યું નહીં. તેણે પોતાની માતાને પાશમાં બંધાયેલી જોઈ.

અથોદ્વિગ્ના કૌશિકોક્તં જ્ઞાત્વા મુક્તિપ્રદં વ્રતમ્ । ચક્રે ચ સા તતો મુક્તા માતા તસ્માચ્ચરેદ્વ્રતમ્ ॥ ૧,૧૩૨.

પછી ચિંતામાં પડી, કૌશિકે જે મુક્તિ આપતું વ્રત કહ્યું હતું તે જાણ્યું. તેણે એ વ્રત કર્યું અને મુક્તિ પામી. તેથી એ વ્રત કરવું જોઈએ.

વ્રતપુણ્યપ્રભાવેણ સ્વર્ગં ગત્વાવસત્સુખમ્ ॥ ૧,૧૩૨.

વ્રતના પુણ્યના પ્રભાવથી, તે સ્વર્ગે ગઈ અને ત્યાં આનંદથી રહી.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૧૩૩ બ્રહ્મોવાચ । અશોકકલિકા હ્યષ્ટૌ યે પિબન્તિ પુનર્વસૌ । ચૈત્રે માસિ સિતાષ્ટમ્યાં ન તે શોકમવાપ્નુયુઃ ॥ ૧,૧૩૩.

બ્રહ્માએ કહ્યું: ચૈત્ર મહિનાની શુક્લ અષ્ટમીના દિવસે, પુનર્વસુ નક્ષત્રમાં, જે લોકો અશોકના આઠ કળીઓ પીવે છે, તેઓને ક્યારેય દુઃખ નથી થતું.

ત્વામશોક ! હરાભીષ્ટ ! મધુમાસસમુદ્ભવ । પિબામિ શોકસન્તપ્તો મામશોકં સદા કુરુ ॥ ૧,૧૩૩.

હે અશોક, મહાદેવના પ્રિય, વસંતમાં જન્મેલા, હું દુઃખી થઈને તને પીઉં છું—મારું દુઃખ હંમેશા દૂર કરજે.