ગરુડપુરાણમ્

અન્તર્જલે વિશુદ્ધે ચ દત્ત્વા ગાં ચ પયસ્વિનીમ્ 105.

પવિત્ર જળમાં, દુધારૂ ગાય દાન આપ્યા પછી,

જલે જપ્ત્વા તુ જુહુયાચ્ચાત્વારિંશદ્ઘૃતાહુતીઃ 105.

પાણીમાં મંત્રો જપીને, ચાલીસ ઘૃતાહુતિ આપવી જોઈએ.

સુરાપઃ સ્વર્ણહારી ચ રુદ્રજાપી જલે સ્થિતઃ 105.

જે દારૂ પીવે, સોનુ ચોરી કરે અથવા જળમાં રુદ્રજાપ કરે,

પ્રાણાયામશતં કુર્ય્યાત્સર્વપાપાપનુક્ત્યે 105.

તેને સર્વ પાપો દૂર કરવા માટે સો પ્રાણાયામ કરવું જોઈએ.

કૃત્વોપવાસં રેતોવિણ્મૂત્રાણાં પ્રાશનેદ્વિજઃ 105.

દ્વિજાતિને ઉપવાસ કર્યા પછી, વિર્ય, વિસર્જન અને મૂત્રનું સ્વાદન કરવું જોઈએ.

રુદ્રૈકાદશજપ્યાદ્ધિ પાપનાશો ભવેદ્દ્વિજૈઃ 105.

એળેકાદશ રુદ્રજાપથી દ્વિજાતિ પાપોનો નાશ કરે છે.

ન સ્પૃશન્તિ હા પાપાનિ ચાશુ સ્મૃત્વા હ્યપોહિતઃ 105.

પાપો તેને સ્પર્શતા નથી અને આવું સ્મરણ કરતાં જ તે તરત શુદ્ધ થાય છે.

બ્રહ્મચર્ય્યં દયા ક્ષાન્તિર્ધ્યાનં સત્યમકલ્કતા 105.

બ્રહ્મચર્ય, દયા, ક્ષમા, ધ્યાન, સત્ય અને પવિત્રતા—

સ્નાનમૌનોપવાસોજ્યાસ્વાધ્યાયોપસ્થનિગ્રહઃ 105.

સ્નાન, મૌન, ઉપવાસ, હોળી, સ્વાધ્યાય અને ઇન્દ્રિયનિગ્રહ—

પઞ્ચગવ્યં તુ ગોક્ષીરં દધિમૂત્રશકૃદ્ઘૃતમ્ 105.

પંચગવ્ય એટલે ગાયનું દૂધ, દહીં, ગૌમૂત્ર, ગાયનું છાણ અને ઘી.

પૃથક્ સાન્તપનૈર્દ્રવ્યૈઃ ષડહઃ સોપવાસકઃ 105.

પૃથક પવિત્રતા લાવતાં પદાર્થો સાથે, છ દિવસ સુધી ઉપવાસ રાખવો.

પર્ણોદુમ્બરરાજીવબીલ્વપત્રકુશોદકૈઃ 105.

અંજીર, ઉદુંબર, કમળ, બેલ અને કુશના પાનના પાણીથી કરવું.

તપ્તક્ષીરઘૃતામ્બૂનામેકૈકં પ્રત્યહં પિબેત્ 105.

દરરોજ ગરમ દૂધ, ઘી અને પાણીમાંથી એક-એક પીવું.

એકભક્તેન નક્તેન તથૈવાયાચિતેન ચ 105.

એક જ વખત ભોજન કરવું, રાત્રે જમવું અને ભિક્ષામાં મળ્યું હોય તે પણ સ્વીકારવું.

યથા કથઞ્ચિત્ત્રિગુણઃ પ્રજાપત્યોઽયમુચ્યતે 105.

જે રીતે બને તે રીતે, આ ત્રિગુણ પ્રજાપત્ય વ્રત કહેવાય છે.

કૃચ્છ્રાતિકૃચ્છ્રં પયસા દિવસાનેકવિંશતિમ્ 105.

અતિકૃચ્છ્ર વ્રત એકવીસ દિવસ સુધી માત્ર દૂધથી કરવું.

પિણ્યાકાચામતક્રામ્બુસક્તૂનાં પ્રતિવાસરમ્ 105.

દરરોજ પિંયાક, ચણા, ખાટું છાશ અને સત્તુમાંથી એક-એક લેવું.

એષાં ત્રિરાત્રમભ્યાસાદેકૈકં સ્યાદ્યથાક્રમાત્ 105.

આમાંથી દરેકને ત્રણ-ત્રણ રાત સુધી ક્રમશઃ આચરવું.

તિથિપિણ્ડાંશ્ચરેદ્વૃદ્ધ્યા શુક્લે શિખ્યણ્ડસમ્મિતાન્ 105.

શુક્લ પક્ષમાં, શિખંડ પક્ષીની સંખ્યાને અનુરૂપ, વધતી જતી સંખ્યામાં તિથિ-પિંડ અર્પણ કરવું.

યથાકથઞ્ચિત્પિણ્ડાનાં ચત્વારિંશચ્છતદ્વયમ્ 105.

જે રીતે બને તે રીતે, એકસો ચાલીસ પિંડનું દાન કરવું.

કૃત્વા ત્રિષવણં સ્નાનં પિણ્ડં ચાન્દ્રાયણં ચરેત્ 105.

દિવસમાં ત્રણ વખત સ્નાન કરીને, પિંડ સાથે ચાંદ્રાયણ વ્રત કરવું.

અનાદિષ્ટેષુ પાપેષુ શુદ્ધિશ્ચાન્દ્રાયણેન તુ 105.

જે પાપો માટે નિર્દિષ્ટ વિધિ ન હોય, તેમાં ચાંદ્રાયણ વ્રતે શુદ્ધિ થાય છે.

કૃચ્છ્રકૃદ્ધર્મકામસ્તુ મહતીં શ્રિયમશ્નુતે ॥ 105.

જે ધર્મની ઈચ્છાથી કૃચ્છ્ર વ્રત કરે છે, તે મહાન સમૃદ્ધિ પામે છે.

ઇતિ શ્રાગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે યાજ્ઞવલ્ક્યોક્તપ્રાયશ્ચિત્તવિવેકો નામ પઞ્ચોત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રી ગરુડ મહાપુરાણના પૂર્વખંડના આચારકાંડમાં, યાજ્ઞવલ્ક્ય કહે છે તે પ્રાયશ્ચિત્ત વિવેક નામના એકસો પાંચમા અધ્યાયનો અંત આવે છે.

યાજ્ઞવલ્ક્ય ઉવાચ । પ્રેતા (ત) શૌચં પ્રવક્ષ્યામિ તચ્છૃણુધ્વં યતવ્રતાઃ । ઊનદ્વિવર્ષં નિખનેન્ન કુર્યાદુ દકં તતઃ ॥ ૧,૧૦૬.

યાજ્ઞવલ્ક્ય બોલ્યા: હવે હું મૃતક માટેની શુદ્ધિ વિધિ કહું છું, એ યથાવ્રત લોકો સાંભળો. બે વર્ષથી ઓછા બાળક માટે દફન વિધિ કે જળ તર્પણ કરવું નહીં.

આ શ્મશાનાદનુવ્રજ્ય ઇતરૈર્જ્ઞાતિભિર્યુતઃ । યમસૂક્તં તથા જપ્યં જપદ્ભિર્લૌકિકાગ્નિના ॥ ૧,૧૦૬.

જ્યારે અન્ય સગાઓ સાથે સ્મશાનથી પાછા આવે, ત્યારે યમ સૂક્તનું પાઠ કરવું, અને સામાન્ય અગ્નિથી વિધિ કરવી.

સ દગ્ધવ્ય ઉપેતશ્ચૈદાહિતાગ્ન્યાવૃતાર્થવત્ । સપ્તમાદ્દશમાદ્વાપિ જ્ઞાતયોઽભ્યુપયાન્ત્યપઃ ॥ ૧,૧૦૬.

તેને દાહ કરવો, અને જો તે ઉપનયન કરાવેલું હોય અથવા અગ્નિ સ્થાપિત કરેલું હોય તો યોગ્ય વિધિથી કરવું. સાતમા કે દસમો દિવસે સગાઓ જળ પાસે જાય છે.

અપનઃ શોશુચદઘમનેન પિતૃદિઙ્મુખાઃ । એવં માતામહાચાર્યપત્નીનાં ચોદકક્રિયાઃ ॥ ૧,૧૦૬.

પિતૃઓ પાપના કારણે દુઃખી થાય છે અને પિતૃદિશામાં મોઢું ફેરવે છે. એ જ રીતે, માતાના પિતા, ગુરુ અને તેમની પત્નીઓ માટે પણ પાણી આપવાની વિધિ કરવી જોઈએ.

કામોદકાઃ પુત્રસખિસ્વસ્ત્રીયશ્વશુરર્ત્વિજઃ । નામગોત્રેણ હ્યુદકં સકૃત્સિઞ્ચન્તિ વાગ્યતાઃ ॥ ૧,૧૦૬.

પુત્ર, મિત્ર, પત્ની, સસરા અને યજ્ઞકર્મ કરાવનાર પુરોહિત, જો પાણી આપવાની ઇચ્છા રાખે, તો નામ અને કુળ બોલીને, મૌન રહીને એકવાર પાણી અર્પણ કરે છે.