ગરુડપુરાણમ્

ગૃહધાન્યચ્છત્રમાલ્યવૃક્ષયાનઘૃતં જલમ્ 98.

ઘર, અનાજ, છત્રી, ફૂલમાળા, વૃક્ષ, વાહન, ઘી કે પાણી,

બ્રહ્મદાતા બ્રહ્મલોકં પ્રાપ્નોતિ સુરદુર્લભમ્ 98.

જે બ્રહ્મજ્ઞાનનું દાન આપે છે, તે દેવો માટે પણ દુર્લભ એવા બ્રહ્મલોકને પામે છે.

મૂલ્યેનાપિ લિખિત્વાપિ બ્રહ્મલોકમવાપ્નુયાત્ 98.

મૂલ્ય લઈને કે લખીને પણ, બ્રહ્મલોક પ્રાપ્ત થાય છે.

તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન કાર્ય્યો વેદાર્થસંગ્રહઃ 98.

એટલે સર્વ પ્રયત્નથી વેદનો અર્થ સંકલન કરવું જોઈએ.

બ્રહ્મદાનસમં પુણ્યં પ્રાપ્નોતિ દ્વિગુણોન્નતિમ્ 98.

બ્રહ્મજ્ઞાનના દાન જેટલું પુણ્ય અને એથી બે ગણું ઉન્નતિ મળે છે.

ન શ્રોતવ્યં દ્વિજેનૈતદધો નયતિ તં દ્વિજમ્ 98.

આ વાત દ્વિજએ સાંભળવી નહીં, કેમ કે તે તેને નીચે લઈ જાય છે.

કુશાઃ શાકં પયો ગન્ધાઃ પ્રત્યાખ્યેયા ન વારિ ચ 98.

કુશ ઘાસ, શાકભાજી, દૂધ અને સુગંધ ત્યજી શકાય, પણ પાણી ક્યારેય ન ત્યજવું.

અન્યત્ર કુલટાષણ્ડપતિતેભ્યો દ્વિષસ્તથા સર્વતઃ પ્રતિગૃહ્ણીયાદાત્મતૃપ્ત્યર્થમેવ ચ ॥ 98.

કુટુંબના ધર્મથી પડેલા વ્યભિચારીઓ અને તેમના સાથીઓ તથા દુશ્મનો સિવાય, પોતાનો ગુજરાન ચાલે એટલું બધાની પાસેથી સ્વીકારી શકાય છે.

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે યાજ્ઞવલ્ક્યોક્તદાનધર્મનિરૂપણં નામાષ્ટનવતિતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીગરૂડ મહાપુરાણના પૂર્વખંડના પ્રથમાંશ શાખાના આચારકાંડમાં યાજ્ઞવલ્ક્ય કહે છે તે દાનધર્મનું નિરૂપણ નામે અઠ્ઠાણુંમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.

અથ શ્રાદ્ધવિધિં વક્ષ્યે સર્વપાપપ્રણાશનમ્ 99.

હવે હું શ્રાદ્ધવિધિ સમજાવું છું, જે સર્વ પાપોનો નાશ કરે છે.

દ્રવ્યં બ્રાહ્મણસમ્પત્તિર્વિષુવત્સૂર્ય્યસંક્રમઃ 99.

શ્રાદ્ધ માટે સામગ્રી, બ્રાહ્મણોની સંપત્તિ, વિષ્ણુવત્સવ અને સૂર્ય સંક્રમણ મહત્વપૂર્ણ છે.

શ્રાદ્ધં પ્રતિરુચિશ્ચૈવ શ્રાદ્ધકાલાઃ પ્રકીર્ત્તિતાઃ 99.

શ્રાદ્ધ મનગમતા પ્રમાણે કરવામાં આવે છે અને શ્રાદ્ધના સમય પણ નિર્ધારિત છે.

વેદાર્થવિજ્જ્યેષ્ઠસામા ત્રિમધુસ્ત્રિસુપર્ણિકઃ 99.

વેદના અર્થ જાણનારા, વયમાં મોટા, સામવેદના પંડિત, ત્રણ પ્રકારના મધુ અને ત્રણ સુપર્ણિકા શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.

ત્રિણાચિકેતદૌહિત્રશિષ્યસમ્બન્ધિબાન્ધવાઃ 99.

ત્રણ પેઢીના નચિકેત વંશજ, દૌહિત્રો, શિષ્યો અને સંબંધીઓ શ્રાદ્ધ માટે યોગ્ય ગણાય છે.

પિતૃમાતૃપરાશ્ચૈવ બ્રાહ્મણાઃ શ્રાદ્ધદેવતાઃ 99.

પિતા-માતા પ્રત્યે ભક્તિ ધરાવનારા બ્રાહ્મણો શ્રાદ્ધના દેવતા છે.

અવકીર્ણ્યાદ યો યે ચ યે ચાચારવિવર્જિતાઃ 99.

અનુશાસન વિહોણા અને વિખૂટા રહેનારા લોકોથી શ્રાદ્ધમાં દૂર રહેવું જોઈએ.

નિમન્ત્રયેચ્ચ પૂર્વેદ્યુર્દ્વિજૈર્ભાવ્યં ચ સંયતૈઃ 99.

શ્રાદ્ધ માટે બ્રાહ્મણોને પૂર્વ દિવસે આમંત્રિત કરવા અને તેઓ સંયમી હોવા જોઈએ.

યુગ્માન્દેવે તથા પિત્ર્યે સ્વપ્રદેશેષુ શક્તિતઃ 99.

દૈવ અને પિતૃ કર્મના અંતે, પોતાની શક્તિ પ્રમાણે પોતાના પ્રદેશમાં શ્રાદ્ધ કરવું.

માતામહાનામપ્યેવં તન્ત્રં વા વૈશ્વદેવિકમ્ 99.

માતામહ માટે પણ એ જ રીત લાગુ પડે છે, અથવા વૈશ્વદેવ વિધિ કરી શકાય.

આવાહ્ય તદનુજ્ઞાતો વિશ્વદેવાસઇત્યૃચા 99.

વિશ્વદેવોને આવાહન કરીને અને તેમની મંજૂરી લઈને, વિશ્વદેવ સ્તોત્રનું પાઠ કરવું.

શન્નોદેવ્યા પયઃ ક્ષિપ્ત્વા યવોઽસીતિ યવાંસ્તથા 99.

'શન્નો દેવી' સ્તોત્ર સાથે દૂધ, જૌ અને જૌના દાણા અર્પણ કરવા.

ગન્ધોદકે તથા દીપમાલ્યદામપ્રદીપકમ્ 99.

સુગંધિત પાણી, દીવો, ફૂલમાળા અને દીપદાન કરવું.

દ્વિગુણાંસ્તુ કુશાન્દત્ત્વા ઉશન્તસ્ત્વેત્યૃચા પિતૄન્ 99.

પિતૃઓ માટે દુગણું કુશ આપવું અને 'ઉશંતસ્ત્વ' સ્તોત્રનું પાઠ કરવું.

યવાર્થસ્તુ તિલૈઃ કાર્ય્યઃ કુર્ય્યાદર્ઘ્યાદિ પૂર્વવત્ 99.

જૌના દાણાં તિલ સાથે અર્પણ કરવા અને અર્ઘ્યાદિ વિધિ પૂર્વવત્ કરવી.

પિતૃભ્યઃ સ્થાનમસીતિ ન્યુબ્જં પાત્રં કરોત્યધઃ 99.

પિતૃઓ માટે નિર્ધારિત સ્થાન રાખવું અને પાત્રને નીચે તરફ મૂકવું.

કુરુષ્વેતિ તથોક્તોસૌ હુત્વાગ્નૌ પિતૃયજ્ઞવત્ 99.

જેમ કહેવામાં આવ્યું તેમ, તેણે પિતૃયજ્ઞની રીત પ્રમાણે અગ્નિમાં હવન કરવું જોઈએ.

યથાલાભોપપન્નેષુ રૌપ્યેષુ ચ વિશેષતઃ 99.

ખાસ કરીને જ્યારે ચાંદી મળે, અથવા જે કંઈ પ્રાપ્ત થાય, તે પ્રમાણે કરવું જોઈએ.

કૃત્વે દંવિષ્ણુરિત્યેવં દ્વિજાઙ્ગુષ્ઠં નિવેશયેત્ 99.

દાન આપ્યા પછી, 'આ વિષ્ણુ માટે છે' એમ કહીને દ્વિજના અંગૂઠા રાખવા.

જપ્ત્વા યથાસુખં વાચ્યં ભુઞ્જીરંસ્તેઽપિ વાગ્યતાઃ 99.

જેટલું મનને અનુકૂળ હોય એટલું જપ કર્યા પછી, બોલવું અને તેઓ પણ મૌન રહીને ભોજન કરી શકે.