ગરુડપુરાણમ્

વિદ્યાતપોભ્યાં હીનેન ન તુ ગ્રાહ્યઃ પ્રતિગ્રહઃ 98.

જેનામાં જ્ઞાન અને તપ નથી, તેના પાસેથી દાન લેવું યોગ્ય નથી.

દાતવ્યં પ્રત્યહં પાત્રે નિમિત્તેષુ વિશેષતઃ 98.

દરરોજ યોગ્ય પાત્રને, ખાસ પ્રસંગે તો ખાસ કરીને, દાન આપવું જોઈએ.

હેમશ્રૃઙ્ગી શફૈઃ રૌપ્યૈઃ સુશીલા વસ્ત્રસંયુતા 98.

સોનાના શીંગ અને ચાંદીના ખુરવાળી, સારા સ્વભાવની અને વસ્ત્રોથી સજ્જ ગાય,

દશસૌવર્ણિકં શ્રૃઙ્ગં શફં સપ્તપલૈઃ કૃતમ્ 98.

દસ સોનાના મુદ્રાથી બનેલું શીંગ અને સાત તોલાથી બનેલો ખુર,

સ્વર્ણપિપ્પલપાત્રેણ વત્સો વા વત્સિકાપિ વા 98.

સોનાની વાટકીથી દૂધ પીવડાવવામાં આવે એવી વાછરડી કે વાછરું,

દાતા સ્વર્ગમવાપ્નોતિ વત્સરાન્રોમસંમિતાન્ 98.

દાતા જેટલા વાછરાની રોમ હોય એટલા વર્ષો સુધી સ્વર્ગ પામે છે.

યાવદ્વત્સસ્ય દ્વૌ પાદૌ મુખં યોન્યાં પ્રદૃશ્યતે 98.

જ્યાં સુધી વાછરાના બે પગ અને મોઢું જન્મસ્થાને દેખાય છે,

યથા કથઞ્ચિદ્દત્ત્વા ગાં ધેનું વાઽધેનુમેવ વા 98.

જે રીતે પણ ગાય, દૂધ આપતી ગાય કે વાંઝ ગાય પણ દાનમાં આપે,

શ્રાન્તસંવાહનં રોગિપરિચર્ય્યા સુરાર્ચનમ્ 98.

થાકેલા માણસને દબાવવું, રોગીને સેવા આપવી કે દેવોની પૂજા કરવી,

દ્વિજાય યદભીષ્ટં તુ દત્ત્વા સ્વર્ગમવાપ્નુયાત્ 98.

દ્વિજને જે ઇચ્છિત હોય તે આપવાથી સ્વર્ગ પ્રાપ્ત થાય છે.

ગૃહધાન્યચ્છત્રમાલ્યવૃક્ષયાનઘૃતં જલમ્ 98.

ઘર, અનાજ, છત્રી, ફૂલમાળા, વૃક્ષ, વાહન, ઘી કે પાણી,

બ્રહ્મદાતા બ્રહ્મલોકં પ્રાપ્નોતિ સુરદુર્લભમ્ 98.

જે બ્રહ્મજ્ઞાનનું દાન આપે છે, તે દેવો માટે પણ દુર્લભ એવા બ્રહ્મલોકને પામે છે.

મૂલ્યેનાપિ લિખિત્વાપિ બ્રહ્મલોકમવાપ્નુયાત્ 98.

મૂલ્ય લઈને કે લખીને પણ, બ્રહ્મલોક પ્રાપ્ત થાય છે.

તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન કાર્ય્યો વેદાર્થસંગ્રહઃ 98.

એટલે સર્વ પ્રયત્નથી વેદનો અર્થ સંકલન કરવું જોઈએ.

બ્રહ્મદાનસમં પુણ્યં પ્રાપ્નોતિ દ્વિગુણોન્નતિમ્ 98.

બ્રહ્મજ્ઞાનના દાન જેટલું પુણ્ય અને એથી બે ગણું ઉન્નતિ મળે છે.

ન શ્રોતવ્યં દ્વિજેનૈતદધો નયતિ તં દ્વિજમ્ 98.

આ વાત દ્વિજએ સાંભળવી નહીં, કેમ કે તે તેને નીચે લઈ જાય છે.

કુશાઃ શાકં પયો ગન્ધાઃ પ્રત્યાખ્યેયા ન વારિ ચ 98.

કુશ ઘાસ, શાકભાજી, દૂધ અને સુગંધ ત્યજી શકાય, પણ પાણી ક્યારેય ન ત્યજવું.

અન્યત્ર કુલટાષણ્ડપતિતેભ્યો દ્વિષસ્તથા સર્વતઃ પ્રતિગૃહ્ણીયાદાત્મતૃપ્ત્યર્થમેવ ચ ॥ 98.

કુટુંબના ધર્મથી પડેલા વ્યભિચારીઓ અને તેમના સાથીઓ તથા દુશ્મનો સિવાય, પોતાનો ગુજરાન ચાલે એટલું બધાની પાસેથી સ્વીકારી શકાય છે.

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે યાજ્ઞવલ્ક્યોક્તદાનધર્મનિરૂપણં નામાષ્ટનવતિતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીગરૂડ મહાપુરાણના પૂર્વખંડના પ્રથમાંશ શાખાના આચારકાંડમાં યાજ્ઞવલ્ક્ય કહે છે તે દાનધર્મનું નિરૂપણ નામે અઠ્ઠાણુંમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.

અથ શ્રાદ્ધવિધિં વક્ષ્યે સર્વપાપપ્રણાશનમ્ 99.

હવે હું શ્રાદ્ધવિધિ સમજાવું છું, જે સર્વ પાપોનો નાશ કરે છે.

દ્રવ્યં બ્રાહ્મણસમ્પત્તિર્વિષુવત્સૂર્ય્યસંક્રમઃ 99.

શ્રાદ્ધ માટે સામગ્રી, બ્રાહ્મણોની સંપત્તિ, વિષ્ણુવત્સવ અને સૂર્ય સંક્રમણ મહત્વપૂર્ણ છે.

શ્રાદ્ધં પ્રતિરુચિશ્ચૈવ શ્રાદ્ધકાલાઃ પ્રકીર્ત્તિતાઃ 99.

શ્રાદ્ધ મનગમતા પ્રમાણે કરવામાં આવે છે અને શ્રાદ્ધના સમય પણ નિર્ધારિત છે.

વેદાર્થવિજ્જ્યેષ્ઠસામા ત્રિમધુસ્ત્રિસુપર્ણિકઃ 99.

વેદના અર્થ જાણનારા, વયમાં મોટા, સામવેદના પંડિત, ત્રણ પ્રકારના મધુ અને ત્રણ સુપર્ણિકા શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.

ત્રિણાચિકેતદૌહિત્રશિષ્યસમ્બન્ધિબાન્ધવાઃ 99.

ત્રણ પેઢીના નચિકેત વંશજ, દૌહિત્રો, શિષ્યો અને સંબંધીઓ શ્રાદ્ધ માટે યોગ્ય ગણાય છે.

પિતૃમાતૃપરાશ્ચૈવ બ્રાહ્મણાઃ શ્રાદ્ધદેવતાઃ 99.

પિતા-માતા પ્રત્યે ભક્તિ ધરાવનારા બ્રાહ્મણો શ્રાદ્ધના દેવતા છે.

અવકીર્ણ્યાદ યો યે ચ યે ચાચારવિવર્જિતાઃ 99.

અનુશાસન વિહોણા અને વિખૂટા રહેનારા લોકોથી શ્રાદ્ધમાં દૂર રહેવું જોઈએ.

નિમન્ત્રયેચ્ચ પૂર્વેદ્યુર્દ્વિજૈર્ભાવ્યં ચ સંયતૈઃ 99.

શ્રાદ્ધ માટે બ્રાહ્મણોને પૂર્વ દિવસે આમંત્રિત કરવા અને તેઓ સંયમી હોવા જોઈએ.

યુગ્માન્દેવે તથા પિત્ર્યે સ્વપ્રદેશેષુ શક્તિતઃ 99.

દૈવ અને પિતૃ કર્મના અંતે, પોતાની શક્તિ પ્રમાણે પોતાના પ્રદેશમાં શ્રાદ્ધ કરવું.

માતામહાનામપ્યેવં તન્ત્રં વા વૈશ્વદેવિકમ્ 99.

માતામહ માટે પણ એ જ રીત લાગુ પડે છે, અથવા વૈશ્વદેવ વિધિ કરી શકાય.