ગરુડપુરાણમ્

ભૈક્ષ્યં યોષિન્મુખં પશ્યન્પુનઃ પાકાન્મહીમયમ્ 97.

ભિક્ષા લેતી વખતે જો કોઈ સ્ત્રીનું મોઢું જોઈ જાય, અથવા જમીન પર ફરીથી ખોરાક રાંધવામાં આવે—

ભસ્મક્ષેપાદ્વિશુદ્ધિઃ સ્યાદ્ભૂશુદ્ધિર્માજનાદિના 97.

તો ભસ્મ છાંટવાથી શુદ્ધિ થાય છે; જમીન ધોઈને કે આવાં ઉપાયોથી પણ શુદ્ધ થાય છે.

ભસ્માદ્ભિર્લોહકાંસ્યાનામજ્ઞાતં ચ સદા શુચિ 97.

લોખંડ, કાંસ્ય અને અજ્ઞાત પાત્રો હંમેશા ભસ્મથી શુદ્ધ થાય છે.

શુચિ ગોતૃપ્તિદં તોયં પ્રકૃતિસ્થં મહીગતમ્ 97.

જળ જે સ્વાભાવિક રીતે શુદ્ધ હોય, જમીનને સ્પર્શેલું હોય, એ પિતૃઓને તૃપ્તિ આપે છે અને પવિત્ર ગણાય છે.

રશ્મિરગ્ની રજશ્છાયા ગૌરશ્વો વસુધાનિલાઃ 97.

સૂર્યકિરણ, અગ્નિ, ધૂળ, છાંય, સફેદ ઘોડો, ધરતી અને પવન—

સ્નાત્વા પીત્વા ક્ષુતે સુપ્તે ભુક્ત્વા રથ્યાપ્રસર્પણે 97.

સ્નાન કર્યા પછી, પાણી પીધા પછી, છીંક્યા, ઊંઘ્યા, ખાધા કે રસ્તા પર ચાલ્યા પછી—

ક્ષુતે નિષ્ઠીવિતે સ્વાપે પરિધાનેઽશ્રુપાતને તિષ્ઠન્ત્યગ્ન્યાદયો દેવા વિપ્રકર્ણે તુ દક્ષિણે ॥ 97.

છીંકતા, થૂકતા, ઊંઘતા, કપડા પહેરતા કે આંસુ પડતા સમયે, અગ્નિથી શરૂ થતા દેવતાઓ બ્રાહ્મણના જમણા કાન પાસે રહે છે.

ઇતિ શ્રાગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે યાજ્ઞવલ્ક્યોક્તદ્રવ્યશુદ્ધિનિરૂપણં નામ સપ્તનવતિતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીગરૂડ મહાપુરાણના પૂર્વખંડના પ્રથમ અંશના આચારકાંડમાં યાજ્ઞવલ્ક્ય કહે છે તે દ્રવ્યશુદ્ધિનું વર્ણન નામે સત્તાન્વો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.

અથ દાનિવિધિં વક્ષ્યે તન્મે શ્રૃણુત સુવ્રતાઃ 98.

હવે હું દાન આપવાની રીત સમજાવું છું, તમે સૌ સદ્ગુણવંતો, એ ધ્યાનથી સાંભળો.

બ્રહ્મવેત્તા ચ તેભ્યોઽપિ પાત્રં વિદ્યાત્તપોઽન્વિતાઃ (તમ્) 98.

બ્રહ્મને જાણનારા અને તપસ્યાથી યુક્ત વ્યક્તિને પણ સૌથી વધુ યોગ્ય પાત્ર માનવું જોઈએ.

વિદ્યાતપોભ્યાં હીનેન ન તુ ગ્રાહ્યઃ પ્રતિગ્રહઃ 98.

જેનામાં જ્ઞાન અને તપ નથી, તેના પાસેથી દાન લેવું યોગ્ય નથી.

દાતવ્યં પ્રત્યહં પાત્રે નિમિત્તેષુ વિશેષતઃ 98.

દરરોજ યોગ્ય પાત્રને, ખાસ પ્રસંગે તો ખાસ કરીને, દાન આપવું જોઈએ.

હેમશ્રૃઙ્ગી શફૈઃ રૌપ્યૈઃ સુશીલા વસ્ત્રસંયુતા 98.

સોનાના શીંગ અને ચાંદીના ખુરવાળી, સારા સ્વભાવની અને વસ્ત્રોથી સજ્જ ગાય,

દશસૌવર્ણિકં શ્રૃઙ્ગં શફં સપ્તપલૈઃ કૃતમ્ 98.

દસ સોનાના મુદ્રાથી બનેલું શીંગ અને સાત તોલાથી બનેલો ખુર,

સ્વર્ણપિપ્પલપાત્રેણ વત્સો વા વત્સિકાપિ વા 98.

સોનાની વાટકીથી દૂધ પીવડાવવામાં આવે એવી વાછરડી કે વાછરું,

દાતા સ્વર્ગમવાપ્નોતિ વત્સરાન્રોમસંમિતાન્ 98.

દાતા જેટલા વાછરાની રોમ હોય એટલા વર્ષો સુધી સ્વર્ગ પામે છે.

યાવદ્વત્સસ્ય દ્વૌ પાદૌ મુખં યોન્યાં પ્રદૃશ્યતે 98.

જ્યાં સુધી વાછરાના બે પગ અને મોઢું જન્મસ્થાને દેખાય છે,

યથા કથઞ્ચિદ્દત્ત્વા ગાં ધેનું વાઽધેનુમેવ વા 98.

જે રીતે પણ ગાય, દૂધ આપતી ગાય કે વાંઝ ગાય પણ દાનમાં આપે,

શ્રાન્તસંવાહનં રોગિપરિચર્ય્યા સુરાર્ચનમ્ 98.

થાકેલા માણસને દબાવવું, રોગીને સેવા આપવી કે દેવોની પૂજા કરવી,

દ્વિજાય યદભીષ્ટં તુ દત્ત્વા સ્વર્ગમવાપ્નુયાત્ 98.

દ્વિજને જે ઇચ્છિત હોય તે આપવાથી સ્વર્ગ પ્રાપ્ત થાય છે.

ગૃહધાન્યચ્છત્રમાલ્યવૃક્ષયાનઘૃતં જલમ્ 98.

ઘર, અનાજ, છત્રી, ફૂલમાળા, વૃક્ષ, વાહન, ઘી કે પાણી,

બ્રહ્મદાતા બ્રહ્મલોકં પ્રાપ્નોતિ સુરદુર્લભમ્ 98.

જે બ્રહ્મજ્ઞાનનું દાન આપે છે, તે દેવો માટે પણ દુર્લભ એવા બ્રહ્મલોકને પામે છે.

મૂલ્યેનાપિ લિખિત્વાપિ બ્રહ્મલોકમવાપ્નુયાત્ 98.

મૂલ્ય લઈને કે લખીને પણ, બ્રહ્મલોક પ્રાપ્ત થાય છે.

તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન કાર્ય્યો વેદાર્થસંગ્રહઃ 98.

એટલે સર્વ પ્રયત્નથી વેદનો અર્થ સંકલન કરવું જોઈએ.

બ્રહ્મદાનસમં પુણ્યં પ્રાપ્નોતિ દ્વિગુણોન્નતિમ્ 98.

બ્રહ્મજ્ઞાનના દાન જેટલું પુણ્ય અને એથી બે ગણું ઉન્નતિ મળે છે.

ન શ્રોતવ્યં દ્વિજેનૈતદધો નયતિ તં દ્વિજમ્ 98.

આ વાત દ્વિજએ સાંભળવી નહીં, કેમ કે તે તેને નીચે લઈ જાય છે.

કુશાઃ શાકં પયો ગન્ધાઃ પ્રત્યાખ્યેયા ન વારિ ચ 98.

કુશ ઘાસ, શાકભાજી, દૂધ અને સુગંધ ત્યજી શકાય, પણ પાણી ક્યારેય ન ત્યજવું.

અન્યત્ર કુલટાષણ્ડપતિતેભ્યો દ્વિષસ્તથા સર્વતઃ પ્રતિગૃહ્ણીયાદાત્મતૃપ્ત્યર્થમેવ ચ ॥ 98.

કુટુંબના ધર્મથી પડેલા વ્યભિચારીઓ અને તેમના સાથીઓ તથા દુશ્મનો સિવાય, પોતાનો ગુજરાન ચાલે એટલું બધાની પાસેથી સ્વીકારી શકાય છે.

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે યાજ્ઞવલ્ક્યોક્તદાનધર્મનિરૂપણં નામાષ્ટનવતિતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીગરૂડ મહાપુરાણના પૂર્વખંડના પ્રથમાંશ શાખાના આચારકાંડમાં યાજ્ઞવલ્ક્ય કહે છે તે દાનધર્મનું નિરૂપણ નામે અઠ્ઠાણુંમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.