ગરુડપુરાણમ્

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે ઇન્દ્રનીલપરીક્ષણં નામ દ્વિસપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીગરૂડ મહાપુરાણના પૂર્વખંડના આચારકાંડમાં 'ઇન્દ્રનીલની તપાસ' નામના બહોતરમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.

વૈદૂર્ય્યપુષ્પરાગાણાં કર્કેતે ભીષ્મકે વદે 73.

હું હવે કર્કેટ અને ભીષ્મકમાં મળતા વૈદૂર્ય અને પદ્મરાગ રત્નો વિશે કહું છું.

કલ્પાન્તકાલક્ષુબિતામ્બુરાશેર્નિર્હ્રાદકલ્પાદ્દિતિજસ્ય નાદાત્ 73.

યુગના અંતે ઉથલપાથલ થયેલા સાગરમાંથી અસુરનો ગર્જનાભર્યો અવાજ ઉઠ્યો.

અવિદૂરે વિદૂરસ્ય ગિરેરુત્તુઙ્ગરોધસઃ 73.

દૂરના ઊંચા પર્વતથી બહુ દૂર નહીં, ત્યાં નજીકમાં જ.

તસ્ય નાદસમુત્થત્વાદાકરઃ સુમહાગુણઃ 73.

આ અવાજથી જે ખાણ ઊભી થઈ, તેમાં ઉત્તમ ગુણો છે.

તસ્યૈવ દાનવપતેર્નિનદાનુરૂપાઃ પ્રવૃટ્પયોદવરદર્શિત ચારુરૂપાઃ 73.

દૈત્યપતિના રત્નો, જેના અવાજ વીજળીના ગર્જનાને સરખો છે, વરસાદના વાદળો જેવું સુંદર રૂપ ધરાવે છે.

પદ્મરાગમુપાદાય મણિવર્ણા હિ યે ક્ષિતૌ 73.

પદ્મરાગને ઉદાહરણ તરીકે લઈએ તો, ધરતી પર મળતા રત્નોના રંગો અનેક પ્રકારના હોય છે.

તેષાં પ્રધાનં શિખિકણ્ઠનીલં યદ્વા ભવેદ્વેણુદલપ્રકાશમ્ 73.

એમાં સૌથી શ્રેષ્ઠ તો મોરના ગળા જેવો નીલો રંગ છે, અથવા તો વાંસના પાન જેવું લીલુંપણું હોય છે.

ગુણવાન્વૈદૂર્ય્યમણિર્યોજયતિ સ્વામિનં પરંભા (ભો) ગ્યૈઃ 73.

ઉત્તમ ગુણવત્તાવાળો વૈદૂર્ય રત્ન પોતાના માલિકને બીજાઓમાં શ્રેષ્ઠ તેજ આપે છે.

ગિરિકાચશિશુપાલૌ કાચ સ્ફટિકાશ્ચ ધૂમનિર્ભિન્નાઃ 73.

પર્વતકાચ, નવકાચ અને સ્ફટિક, આ બધું ધૂમ્રાશથી તૂટી જાય છે.

લિખ્યાભાવાત્કાચં લઘુભાવાચ્છૈસુપાલકં વિદ્યાત્ 73.

લખાણ ન હોવું અને હલકાપણું, એથી નવકાચને ઓળખી શકાય.

યદિન્દ્રનીલસ્ય મહાગુણસ્ય સુવર્ણસંખ્યાકલિતસ્ય મૂલ્યમ્ 73.

ઉત્તમ ગુણવત્તાવાળા ઇન્દ્રનીલની કિંમત સોનાના સિક્કા પ્રમાણે ગણાય છે.

જાત્યસ્ય સર્વેઽપિ મણેસ્તુ યાદૃગ્વિજાતયઃ સન્તિ સમાનવર્ણાઃ 73.

દરેક રત્નની જાતમાં, જે પણ સમાન રંગની વિવિધ જાતો હોય છે.

સુખોપલક્ષ્યશ્ચ સદા વિચાર્ય્યો હ્યયં પ્રભેદો વિદુષા નરેણ 73.

આ ભેદ સમજવો અને હંમેશા ધ્યાનથી જુદો પાડવો, વિદ્વાન માણસ માટે સહેલું છે.

કુશલાકુશલૈઃ પ્રપૂર્ય્યમાણાઃ પ્રતિબદ્ધાઃ પ્રતિસત્ક્રિયાપ્રયોગૈઃ 73.

પારંગત અને અપરિચિત લોકો દ્વારા, યોગ્ય કે અયોગ્ય રીતે, એમાં વિવિધ પ્રકારની ભરણા કરવામાં આવે છે.

ક્રમશઃ સમતીતવર્ત્તમાનાઃ પ્રતિબદ્ધા મણિબન્ધકેન યત્નાત્ 73.

ગયા, હાલના અને આવનારા, એ બધા રત્નો મહેનતપૂર્વક મણિબાંધની મદદથી એકસાથે બાંધવામાં આવ્યા છે.

આકરાન્સમતીતાનામુદધેસ્તીરસન્નિધૌ 73.

ગયા રત્નોના ખાણો દરિયાના કિનારે મળે છે.

સુવર્ણો મનુના યસ્તુ પ્રોક્તઃ ષોડશમાષકઃ 73.

મનુએ જે સોનાનું વર્ણન કર્યું છે, તેનું વજન સોળ માષા છે.

શાણશ્ચતુર્માષમાનો માષકઃ પંચકૃષ્ણલઃ 73.

એક શાણનું વજન ચાર માષા છે; એક માષા પાંચ કૃષ્ણલાનો થાય છે.

ઇત્થં મણિવિધિઃ પ્રોક્તો રત્નાનાં મૂલ્યનિશ્ચયે ॥ 73.

આ રીતે રત્નોના મૂલ્ય નક્કી કરવા માટે મણિની રીત સમજાવવામાં આવી છે.

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે વૈદૂર્ય્યપરીક્ષણં નામ ત્રિસપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીગરુડ મહાપુરાણના પૂર્વખંડના પ્રથમ અંશના આચારકાંડમાં વૈદૂર્યની તપાસ નામે ત્રેપનમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.

પતિતાયા હિમાદ્રૌ તુ ત્વચસ્તસ્ય સુરદ્વિષઃ 74.

હિમાલય પર દેવોના દુશ્મનની ચામડી પડી ગઈ હતી.

આપીતપાણ્ડુરુચિરઃ પાષાણઃ પદ્મરાગસંજ્ઞસ્તુ 74.

ફિક્કું અને તેજસ્વી રંગ ધરાવતો પથ્થર પદ્મરાગ તરીકે ઓળખાય છે.

આલોહિતસ્તુ પીતઃ સ્વચ્છઃ કાષાયકઃ સ એકોક્તઃ 74.

જે પથ્થર લાલચટ્ટો, પીળો, પારદર્શક અને કાશાય રંગનો હોય, તે એક જ પ્રકારનો ગણાય છે.

અત્યન્તલોહિતો યઃ સ એવ ખલુ પદ્મરાગસંજ્ઞઃ સ્યાત્ 74.

જે પથ્થર બહુ જ લાલ હોય, તેને સાચું પદ્મરાગ કહે છે.

મૂલ્યં વૈદૂર્ય્યમણેરિવ ગદિતં હ્યસ્ય રત્નસારવિદા 74.

જેમ વૈદૂર્યમણિનું મૂલ્ય રત્નવિદો દ્વારા જણાવાયું છે, તેમ આ પદ્મરાગનું મૂલ્ય પણ નિષ્ણાતો કહે છે.

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે પુષ્પરાગપરીક્ષણં નામ ચતુઃ સપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીગરુડ મહાપુરાણના પૂર્વખંડના પ્રથમ અંશના આચારકાંડમાં પદ્મરાગની તપાસ નામે ચૌસઠમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.

વાયુર્નખાન્દૈત્યપતેર્ગૃહીત્વા ચિક્ષેપ સત્પદ્મવનેષુ હૃષ્ટઃ 75.

પવનદેવે દૈત્યપતિના નખ લઈ આનંદપૂર્વક તેમને કમળના વનોમાં છટકાવ્યા.

વર્ણેન તદ્રુધિરસોમમધુપ્રકાશમાતામ્રપીતદહનોજ્જ્વલિતં વિભાતિ 75.

તે પથ્થર લોહી, સોમ, મધ, તાંબું, પીળો અને અગ્નિ જેવી તેજસ્વી ઝાંખીથી ચમકે છે.