ગરુડપુરાણમ્

પરીક્ષાપ્રત્યયૈર્યૈશ્ચ પદ્મરાગઃ પરીક્ષ્યતે 72.

પદ્મરાગ રત્નની સાચી ઓળખ માટે તેની તપાસ અને પરીક્ષા કરવી જરૂરી છે.

યાવન્તં ચ ક્રમેદગ્નિં પદ્મરાગોપયોગતઃ 72.

પદ્મરાગ રત્ન અગ્નિમાં કેટલું સહન કરે છે, તેનું પણ ધ્યાન રાખવું જોઈએ.

તથાપિ ન પરીક્ષાર્થં ગુણાનામભિ (તિ) વૃદ્ધયે 72.

છતાં પણ, પરીક્ષા માટે નહીં, પણ ગુણ વધારવા માટે જ અગ્નિપ્રયોગ કરવો જોઈએ.

અગ્નિમાત્રાપરિજ્ઞાને દાહદોષૈશ્ચ દૂષિતઃ 72.

જો અગ્નિપ્રમાણની યોગ્ય ઓળખ ન થાય, તો રત્ન દાઝવાથી બગડી જાય છે.

કાચોત્પલકરવીરસ્ફટિકાદ્યા ઇહ બુધૈઃ સવૈદૂર્ય્યાઃ 72.

અહીં જ્ઞાની લોકો કાચ, નીલકમળ, કરવીર, સ્ફટિક અને વિદૂર્ય સહિતના પથ્થરો ઓળખે છે.

ગુરુભાવકઠિનભાવાવેતેષાં નિત્યમેવ વિજ્ઞેયૌ 72.

આ બધામાં વજન અને કઠિનતા હંમેશા જાણી લેવી જોઈએ.

ઇન્દ્રનીલો યથા કશ્ચિદ્વિભર્ત્ત્યાતામ્રવર્ણતામ્ 72.

જેમ કેટલીક ઇન્દ્રનીલ પથ્થર તાંબાની જેમ લાલાશ ધરાવે છે.

યસ્ય મધ્યગતા ભાતિ નીલસ્યેન્દ્રાયુધપ્રભા 72.

જેની વચ્ચે નીલમણિની તેજસ્વિતા ઇન્દ્રધનુષ્યની ઝાંખી જેમ ચમકે છે.

યસ્ય વર્ણસ્ય ભૂયસ્ત્વાત્ક્ષીરે શતગુણે સ્થિતઃ 72.

તેના રંગની પ્રચુરતાને કારણે, તે દૂધમાં પણ સો ગણી ઘનતા હોવા છતાં દેખાય છે.

યત્પદ્મરાગસ્ય મહાગુણસ્ય મૂલ્યં ભવેન્માષસમુન્મિતસ્ય 72.

ઉત્તમ ગુણવત્તાવાળી પદ્મરાગની કિંમત માષના દાણા સાથે તોલીને નક્કી થાય છે.

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે ઇન્દ્રનીલપરીક્ષણં નામ દ્વિસપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીગરૂડ મહાપુરાણના પૂર્વખંડના આચારકાંડમાં 'ઇન્દ્રનીલની તપાસ' નામના બહોતરમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.

વૈદૂર્ય્યપુષ્પરાગાણાં કર્કેતે ભીષ્મકે વદે 73.

હું હવે કર્કેટ અને ભીષ્મકમાં મળતા વૈદૂર્ય અને પદ્મરાગ રત્નો વિશે કહું છું.

કલ્પાન્તકાલક્ષુબિતામ્બુરાશેર્નિર્હ્રાદકલ્પાદ્દિતિજસ્ય નાદાત્ 73.

યુગના અંતે ઉથલપાથલ થયેલા સાગરમાંથી અસુરનો ગર્જનાભર્યો અવાજ ઉઠ્યો.

અવિદૂરે વિદૂરસ્ય ગિરેરુત્તુઙ્ગરોધસઃ 73.

દૂરના ઊંચા પર્વતથી બહુ દૂર નહીં, ત્યાં નજીકમાં જ.

તસ્ય નાદસમુત્થત્વાદાકરઃ સુમહાગુણઃ 73.

આ અવાજથી જે ખાણ ઊભી થઈ, તેમાં ઉત્તમ ગુણો છે.

તસ્યૈવ દાનવપતેર્નિનદાનુરૂપાઃ પ્રવૃટ્પયોદવરદર્શિત ચારુરૂપાઃ 73.

દૈત્યપતિના રત્નો, જેના અવાજ વીજળીના ગર્જનાને સરખો છે, વરસાદના વાદળો જેવું સુંદર રૂપ ધરાવે છે.

પદ્મરાગમુપાદાય મણિવર્ણા હિ યે ક્ષિતૌ 73.

પદ્મરાગને ઉદાહરણ તરીકે લઈએ તો, ધરતી પર મળતા રત્નોના રંગો અનેક પ્રકારના હોય છે.

તેષાં પ્રધાનં શિખિકણ્ઠનીલં યદ્વા ભવેદ્વેણુદલપ્રકાશમ્ 73.

એમાં સૌથી શ્રેષ્ઠ તો મોરના ગળા જેવો નીલો રંગ છે, અથવા તો વાંસના પાન જેવું લીલુંપણું હોય છે.

ગુણવાન્વૈદૂર્ય્યમણિર્યોજયતિ સ્વામિનં પરંભા (ભો) ગ્યૈઃ 73.

ઉત્તમ ગુણવત્તાવાળો વૈદૂર્ય રત્ન પોતાના માલિકને બીજાઓમાં શ્રેષ્ઠ તેજ આપે છે.

ગિરિકાચશિશુપાલૌ કાચ સ્ફટિકાશ્ચ ધૂમનિર્ભિન્નાઃ 73.

પર્વતકાચ, નવકાચ અને સ્ફટિક, આ બધું ધૂમ્રાશથી તૂટી જાય છે.

લિખ્યાભાવાત્કાચં લઘુભાવાચ્છૈસુપાલકં વિદ્યાત્ 73.

લખાણ ન હોવું અને હલકાપણું, એથી નવકાચને ઓળખી શકાય.

યદિન્દ્રનીલસ્ય મહાગુણસ્ય સુવર્ણસંખ્યાકલિતસ્ય મૂલ્યમ્ 73.

ઉત્તમ ગુણવત્તાવાળા ઇન્દ્રનીલની કિંમત સોનાના સિક્કા પ્રમાણે ગણાય છે.

જાત્યસ્ય સર્વેઽપિ મણેસ્તુ યાદૃગ્વિજાતયઃ સન્તિ સમાનવર્ણાઃ 73.

દરેક રત્નની જાતમાં, જે પણ સમાન રંગની વિવિધ જાતો હોય છે.

સુખોપલક્ષ્યશ્ચ સદા વિચાર્ય્યો હ્યયં પ્રભેદો વિદુષા નરેણ 73.

આ ભેદ સમજવો અને હંમેશા ધ્યાનથી જુદો પાડવો, વિદ્વાન માણસ માટે સહેલું છે.

કુશલાકુશલૈઃ પ્રપૂર્ય્યમાણાઃ પ્રતિબદ્ધાઃ પ્રતિસત્ક્રિયાપ્રયોગૈઃ 73.

પારંગત અને અપરિચિત લોકો દ્વારા, યોગ્ય કે અયોગ્ય રીતે, એમાં વિવિધ પ્રકારની ભરણા કરવામાં આવે છે.

ક્રમશઃ સમતીતવર્ત્તમાનાઃ પ્રતિબદ્ધા મણિબન્ધકેન યત્નાત્ 73.

ગયા, હાલના અને આવનારા, એ બધા રત્નો મહેનતપૂર્વક મણિબાંધની મદદથી એકસાથે બાંધવામાં આવ્યા છે.

આકરાન્સમતીતાનામુદધેસ્તીરસન્નિધૌ 73.

ગયા રત્નોના ખાણો દરિયાના કિનારે મળે છે.

સુવર્ણો મનુના યસ્તુ પ્રોક્તઃ ષોડશમાષકઃ 73.

મનુએ જે સોનાનું વર્ણન કર્યું છે, તેનું વજન સોળ માષા છે.

શાણશ્ચતુર્માષમાનો માષકઃ પંચકૃષ્ણલઃ 73.

એક શાણનું વજન ચાર માષા છે; એક માષા પાંચ કૃષ્ણલાનો થાય છે.