ગરુડપુરાણમ્

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પુર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે મરકતપરીક્ષણં નામૈકસપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીગરુડ મહાપુરાણના પૂર્વખંડના આચારકાંડમાં ‘મરકતની તપાસ’ નામે એકોતેરમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.

તત્રૈવ સિંહલવધૂકરપલ્લવાગ્રવ્યાલૂનબાલલવલીકુસુમપ્રવાલે 72.

ત્યાં જ સિહળ દેશની યુવતીઓના હાથના કળશ, નવાં ઉગેલા પાંદડાં, તાજાં લાવલીના ફૂલો અને મોતી જેવા શાખાવાળા મોતી coral મળે છે.

તત્પ્રત્યયાદુભયશોભનવીચિભાસા વિસ્તારિણી જલનિધેરુપકચ્છભૂમિઃ 72.

આમાંથી સમજાય છે કે સમુદ્રકાંઠે આવેલી વિશાળ જમીન બંને તરફની સુંદર લહેરોની ફીણ જેવી દેખાય છે.

તત્રાસિતાબ્જહલભૃદ્વસનાસિભૃંગશાર્ઙ્ગાયુધાંગહરકણ્ઠકષાયપુષ્પૈઃ 72.

ત્યાં નીલકમળ જેવા, મોરના ગળા જેવા, હલધર ભગવાનના વસ્ત્ર જેવા, મહેમાન જેવી, ધનુષ્ય જેવી, હર ભગવાનના ગળા જેવી અને લાલ ફૂલો જેવી ઘણી જાતની ફૂલો છે.

અન્યે પ્રસન્નપયસઃ પયસાં નિધાતુરમ્બુત્વિષઃ શિખિગણપ્રતિમાસ્તથાન્યે 72.

કેટલાંક ફૂલો શુદ્ધ જળની જેમ સ્વચ્છ છે, કેટલાંક પાણીની કાંતિ જેવા છે અને કેટલાંક મોરના ટોળા જેવા દેખાય છે.

એકપ્રકારા વિસ્પષ્ટવર્ણશોભાવભાસિનઃ 72.

આ બધાં એક જ પ્રકારના છે અને સ્પષ્ટ રંગની સુંદરતા સાથે ચમકે છે.

મૃત્પાષાણશિલારન્ધ્રકર્કરાત્રાસસંયુતાઃ 72.

આ ફૂલો માટી, પથ્થર અને શિલાના છિદ્રોમાંથી મળતા હોવાથી થોડી ભયજનક લાગે છે.

તત એવ હિ જાયન્તે મણયસ્તત્ર સૂરયઃ 72.

આ જગ્યાએથી જ તે રત્નો ઉત્પન્ન થાય છે, જે અહીં પ્રસિદ્ધ છે.

ધાર્ય્યમાણસ્ય યે દૃષ્ટા પદ્મરાગમણેર્ગુણાઃ 72.

પદ્મરાગ રત્ન પહેરનારને તેમાં જે ગુણો દેખાય છે, તે નીચે મુજબ છે.

યથા ચ પદ્મરાગાણાં જાતકત્રિતયં ભવેત્ 72.

પદ્મરાગ રત્નના ઉત્પત્તિના ત્રણ પ્રકાર હોય છે.

પરીક્ષાપ્રત્યયૈર્યૈશ્ચ પદ્મરાગઃ પરીક્ષ્યતે 72.

પદ્મરાગ રત્નની સાચી ઓળખ માટે તેની તપાસ અને પરીક્ષા કરવી જરૂરી છે.

યાવન્તં ચ ક્રમેદગ્નિં પદ્મરાગોપયોગતઃ 72.

પદ્મરાગ રત્ન અગ્નિમાં કેટલું સહન કરે છે, તેનું પણ ધ્યાન રાખવું જોઈએ.

તથાપિ ન પરીક્ષાર્થં ગુણાનામભિ (તિ) વૃદ્ધયે 72.

છતાં પણ, પરીક્ષા માટે નહીં, પણ ગુણ વધારવા માટે જ અગ્નિપ્રયોગ કરવો જોઈએ.

અગ્નિમાત્રાપરિજ્ઞાને દાહદોષૈશ્ચ દૂષિતઃ 72.

જો અગ્નિપ્રમાણની યોગ્ય ઓળખ ન થાય, તો રત્ન દાઝવાથી બગડી જાય છે.

કાચોત્પલકરવીરસ્ફટિકાદ્યા ઇહ બુધૈઃ સવૈદૂર્ય્યાઃ 72.

અહીં જ્ઞાની લોકો કાચ, નીલકમળ, કરવીર, સ્ફટિક અને વિદૂર્ય સહિતના પથ્થરો ઓળખે છે.

ગુરુભાવકઠિનભાવાવેતેષાં નિત્યમેવ વિજ્ઞેયૌ 72.

આ બધામાં વજન અને કઠિનતા હંમેશા જાણી લેવી જોઈએ.

ઇન્દ્રનીલો યથા કશ્ચિદ્વિભર્ત્ત્યાતામ્રવર્ણતામ્ 72.

જેમ કેટલીક ઇન્દ્રનીલ પથ્થર તાંબાની જેમ લાલાશ ધરાવે છે.

યસ્ય મધ્યગતા ભાતિ નીલસ્યેન્દ્રાયુધપ્રભા 72.

જેની વચ્ચે નીલમણિની તેજસ્વિતા ઇન્દ્રધનુષ્યની ઝાંખી જેમ ચમકે છે.

યસ્ય વર્ણસ્ય ભૂયસ્ત્વાત્ક્ષીરે શતગુણે સ્થિતઃ 72.

તેના રંગની પ્રચુરતાને કારણે, તે દૂધમાં પણ સો ગણી ઘનતા હોવા છતાં દેખાય છે.

યત્પદ્મરાગસ્ય મહાગુણસ્ય મૂલ્યં ભવેન્માષસમુન્મિતસ્ય 72.

ઉત્તમ ગુણવત્તાવાળી પદ્મરાગની કિંમત માષના દાણા સાથે તોલીને નક્કી થાય છે.

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે ઇન્દ્રનીલપરીક્ષણં નામ દ્વિસપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીગરૂડ મહાપુરાણના પૂર્વખંડના આચારકાંડમાં 'ઇન્દ્રનીલની તપાસ' નામના બહોતરમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.

વૈદૂર્ય્યપુષ્પરાગાણાં કર્કેતે ભીષ્મકે વદે 73.

હું હવે કર્કેટ અને ભીષ્મકમાં મળતા વૈદૂર્ય અને પદ્મરાગ રત્નો વિશે કહું છું.

કલ્પાન્તકાલક્ષુબિતામ્બુરાશેર્નિર્હ્રાદકલ્પાદ્દિતિજસ્ય નાદાત્ 73.

યુગના અંતે ઉથલપાથલ થયેલા સાગરમાંથી અસુરનો ગર્જનાભર્યો અવાજ ઉઠ્યો.

અવિદૂરે વિદૂરસ્ય ગિરેરુત્તુઙ્ગરોધસઃ 73.

દૂરના ઊંચા પર્વતથી બહુ દૂર નહીં, ત્યાં નજીકમાં જ.

તસ્ય નાદસમુત્થત્વાદાકરઃ સુમહાગુણઃ 73.

આ અવાજથી જે ખાણ ઊભી થઈ, તેમાં ઉત્તમ ગુણો છે.

તસ્યૈવ દાનવપતેર્નિનદાનુરૂપાઃ પ્રવૃટ્પયોદવરદર્શિત ચારુરૂપાઃ 73.

દૈત્યપતિના રત્નો, જેના અવાજ વીજળીના ગર્જનાને સરખો છે, વરસાદના વાદળો જેવું સુંદર રૂપ ધરાવે છે.

પદ્મરાગમુપાદાય મણિવર્ણા હિ યે ક્ષિતૌ 73.

પદ્મરાગને ઉદાહરણ તરીકે લઈએ તો, ધરતી પર મળતા રત્નોના રંગો અનેક પ્રકારના હોય છે.

તેષાં પ્રધાનં શિખિકણ્ઠનીલં યદ્વા ભવેદ્વેણુદલપ્રકાશમ્ 73.

એમાં સૌથી શ્રેષ્ઠ તો મોરના ગળા જેવો નીલો રંગ છે, અથવા તો વાંસના પાન જેવું લીલુંપણું હોય છે.

ગુણવાન્વૈદૂર્ય્યમણિર્યોજયતિ સ્વામિનં પરંભા (ભો) ગ્યૈઃ 73.

ઉત્તમ ગુણવત્તાવાળો વૈદૂર્ય રત્ન પોતાના માલિકને બીજાઓમાં શ્રેષ્ઠ તેજ આપે છે.